Education through work as a consciously organized activity to prevent risky behaviours of children and adolescents

• Daniel Kukla

  Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie

  https://orcid.org/0000-0003-1907-0933

• Mirosław Mielczarek

  Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi

  https://orcid.org/0000-0001-9096-0715

The article focuses on the issue of education through work as the subject of own  research. The aim of the research procedure was to get to know the opinions of pedagogy students on the effectiveness of this form of education in the context of the prevention of risky behaviours. The following question was formulated for this purpose: Does, and if so, what are the advantages of education through work in preventing risky behaviours of children and youth? The study was conducted within the paradigm of pragmatism, using qualitative content analysis. The research project involved 45 students of part-time pedagogy studies. The analysis of the responses revealed a number of positive aspects of education through work in preventing risky behaviours of children and youth. The own research shows that engaging young people in responsible tasks develops their independence, responsibility and time management skills. In addition, education through work shapes social attitudes, such as cooperation, respect for others and a sense of belonging to the community. It also translates into a reduced tendency to deviant behaviours (aggression, addictions, belonging to inappropriate peer groups). Based on the opinions of pedagogy students, it was emphasized that the concept of education through work can support the preparation of minors for independent life after leaving the family or institutional environment.

1. Daniel Kukla, Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie

   bio

2. Mirosław Mielczarek, Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi

   biogram

Baran, J. (1989). Wychowawcza rola środowiska pracy. Warszawa: Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych.

Baraniak, B. (red.). (2012). Człowiek w pedagogice pracy. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

Baraniak, B. (2015). Wychowanie przez pracę, do pracy i w pracy – współczesną całożyciową teorią, interesującą nie tylko pedagogów pracy. Horyzonty Wychowania, 14(32), 137–153.

Chałas, K. (2007). Aksjologiczne wymiary pracy ludzkiej – zarys zagadnienia. W: W. Furmanek (red.), Praca człowieka jako kategoria współczesnej pedagogiki (s. 72–80). Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.

Creswell, J. W. (2013). Projektowanie badań naukowych. Metody jakościowe, ilościowe i mieszane. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Dzielska, A., Kowalewska, A. (2014). Zachowania ryzykowne młodzieży – współczesne podejście do problemu. Studia BAS, 2(38), 139–168.

Goriszowski, W. (2006). Podstawy metodologiczne badań pedagogicznych. Warszawa: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej TWP.

Guzik-Tkacz, M. (2011). Badania diagnostyczne w pedagogice i psychopedagogice. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Hayes, L., Ciarrochi, J. (2019). Trudny czas dojrzewania. Jak pomóc nastolatkom radzić sobie z emocjami, osiągać cele i budować więzi, stosując terapię akceptacji i zaangażowania oraz psychologię pozytywną. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Hsieh, H.F., Shannon, E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research, 15(9), 1277–1288.

Kaczor, A. (2015). Aksjologiczny wymiar pracy w procesie wychowania. Szkoła miejscem wychowania do pracy i przez pracę. Horyzonty Wychowania, 14(32), 171–182.

Królica, M. (2010). Wychowanie przez pracę i do pracy w przedszkolu – odkrywanie wartości pracy przez najmłodszych. Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce, 3–4, 28–43.

Kukla, D. (2016). Wychowanie przez pracę i do pracy – o potrzebie projektowania rozwoju edukacyjno-zawodowego młodego człowieka. W: B.J. Ertelt, G. Górna, D. Kukla (red.), Wybrane aspekty doradztwa zawodowego na przestrzeni życia człowieka (s. 113–128). Częstochowa: Wydawnictwo im. Stanisława Podobińskiego Akademii im. Jana Długosza.

Kwiatkowski, S.M. (2006). Pedagogika pracy. W: B. Śliwerski (red.), Pedagogika. Subdyscypliny wiedzy pedagogicznej (s. 237–252). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Modrzewski, A.F. (1953). O poprawie Rzeczypospolitej. Dzieła wszystkie (t. 1). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Nowacki, T.W. (2004). Leksykon pedagogiki pracy. Radom: Wydawnictwo i Zakład Poligrafii Instytutu Technologii Eksploatacji.

Nowacki, T.W. (1974). Rola i zadania systemu oświatowego w przygotowaniu do uczestnictwa w społecznym procesie pracy. Kwartalnik Pedagogiczny, 4.

Nowacki, T.W. (2008). Praca ludzka. Analiza pojęcia. Radom: Instytut Technologii Eksploatacji.

Okoń, W. (2007). Nowy słownik pedagogiczny. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.

Oleksa, I. (2010). Praca jako wartość pedagogiczna. Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce, 3–4, 14–21.

Opiela, S.M.L. (2015). Wychowanie przez pracę i do pracy we wczesnej edukacji. Horyzonty Wychowania, 14(30), 147–166.

Piekarski, M. (2015). Wychowanie przez pracę wyzwaniem dla współczesnego doradztwa edukacyjno-zawodowego. Horyzonty Wychowania, 14(32), 155–167.

Solak, A. (2004). Wychowanie chrześcijańskie i praca ludzka. Studium współzależności. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

Suchodolski, B. (red.). (1982). Pedagogika. Podręcznik dla kandydatów na nauczycieli. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Surma, B. (2014). Aktualne konteksty wychowania przez pracę i do pracy w pedagogice przedszkolnej. Studia z Teorii Wychowania, 5(2/9), 33–51.

Szłapińska, J. (2015). Współczesny kształt pedagogiki pracy w Polsce. Studia Edukacyjne, 37, 153–168.

Sztaba, M. (2013). Wychowanie do pracy i przez pracę jako istotny element wspomagający planowanie i realizację kariery zawodowej. W: B. Jakimiuk (red.), Między wychowaniem a karierą zawodową (s. 91–108). Lublin: Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Śliwerski, B. (2001). Program wychowawczy szkoły. Warszawa: WSiP.

Wiatrowski, Z. (2005). Podstawy pedagogiki pracy. Bydgoszcz: Wydawnictwo Akademii Bydgoskiej im. Kazimierza Wielkiego.

Wiatrowski, Z. (2010). Podstawowe teorie w obszarze pedagogiki pracy (cz. I). Edukacja Ustawiczna Dorosłych, 2(69), 50–60.

Wołk, Z. (2018). Dylematy terminologiczne współczesnej pedagogiki pracy. Relacje. Studia z Nauk Społecznych, 5, 103–114.

• pdf

Copyright (c) 2025 Daniel Kukla, Mirosław Mielczarek

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

AUTHOR'S STATEMENT

I am aware that the Educational Transactional Analysis journal is published under a Creative Commons license - Attribution (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode).

By submitting the article, I agree to make it available under this license