Kompetencje społeczno-emocjonalne jako narzędzie bezpieczeństwa edukacyjnego: perspektywa edukacyjnej analizy transakcyjnej
Article Sidebar
Main Article Content
Abstrakt
Artykuł podejmuje problematykę kompetencji społeczno-emocjonalnych (KSE) jako kluczowego zasobu warunkującego bezpieczeństwo edukacyjne młodzieży, osadzając wyniki eksperymentu pedagogicznego w ramach pojęciowych edukacyjnej analizy transakcyjnej (EAT). Eksperyment objął 48 uczniów w wieku 13–14 lat aktywnie uczestniczących w kulturze gier komputerowych; grupa eksperymentalna (N = 24) realizowała 20 godzin dydaktycznych Treningu Zastępowania Agresji (TZA). Analiza danych z kwestionariuszy umiejętności społecznych (KUS i OKUS) wykazała wzrost kompetencji w grupie eksperymentalnej, przy braku analogicznych zmian w grupie kontrolnej. Soczewką interpretacyjną przyjętą w artykule jest analiza transakcyjna, a w szczególności model stanów Ja: udział w TZA sprzyja wzmocnieniu funkcji stanu Dorosły, przejawiającej się w większej refleksyjności, samokontroli i zdolności do regulacji emocji. Artykuł postuluje systemowe włączenie zajęć rozwijających umiejętności społeczno-emocjonalne (SE) do ramowych programów nauczania jako elementu profilaktyki uniwersalnej
Downloads
Article Details
Numer
Dział
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
OŚWIADCZENIE AUTORA:
Mam świadomość, że czasopismo jest wydawane na licencji Creative Commons - Uznanie autorstwa (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode).
Przesyłając artykuł wyrażam zgodę na jego udostępnienie na tej licencji
Jak cytować
Bibliografia
Barrow, G., & Newton, T. (red.). (2016). Educational transactional analysis: An international guide to theory and practice. Routledge.
Berne, E. (1961). Transactional analysis in psychotherapy. Grove Press.
Berne, E. (1964). Games people play: The psychology of human relationships. Grove Press.
CASEL. (2020). Framework for social and emotional learning: Core competencies. Collaborative for Academic, Social, and Emotional Learning. https://casel.org/fundamentals-of-sel/what-is-the-caselframework/
Ensafdaran, F., Krahé, B., Njad, S. B., & Arshadi, N. (2019). Efficacy of different versions of Aggression Replacement Training (ART): A review. Aggression and Violent Behavior, 47, 230–237. https://doi.org/10.1016/j.avb.2019.02.006
Goldstein, A. P., & Glick, B. (1987). Aggression replacement training: A comprehensive intervention for aggressive youth. Research Press.
Goleman, D. (1997). Inteligencja emocjonalna. Media Rodzina.
Harris, T. A. (1969). I'm OK – You're OK: A practical guide to transactional analysis. Harper & Row.
Knauf, R. K., & Eschenbeck, H. (2025). School bullying and cyberbullying – associations of student's roles with social-cognitive and affective reactions. Social Psychology of Education, 28(51). https://doi.org/10.1007/s11218-024-09969-1
Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Prentice Hall. https://openlibrary.org/books/OL3167606M/Experiential_learning
Machackova, H., Bedrosova, M., Tolochko, P., Muzik, M., Waechter, N., & Boomgaarden, H. (2023).
Digital skills among children and youth: A report from a 3-wave longitudinal study in 6 European countries. KU Leuven. https://ec.europa.eu/research/participants/documents/downloadPublic?documentIds=080166e5ff735916&appId=PPGMS
Modecki, K. L., Minchin, J., Harbaugh, A. G., Guerra, N. G., & Runions, K. C. (2014). Bullying prevalence across contexts: A meta-analysis measuring cyber and traditional bullying. Journal of Adolescent Health, 55(5), 602–611. https://doi.org/10.1016/j.jadohealth.2014.06.007
OECD. (2024). Social and Emotional Skills for Better Lives: Findings from the OECD Survey on Social and Emotional Skills 2023. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/35ca7b7c-en
Pyżalski, J., Plichta, P., & Tomczyk, Ł. (2026). Polskie badanie EU Kids Online 2026. W stronę nowych wyzwań. Reprezentatywne badanie polskich uczniów i uczennic w wieku 10–16 lat. Wydawnictwo Naukowe UAM. https://fundacja.orange.pl/app/uploads/2026/04/raport-eu-kids-online-2026.pdf
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. 2017 poz. 1591). https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20170001591
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz. U. 2018 poz. 1675). https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20180001675
Steiner, C. (1974). Scripts people live: Transactional analysis of life scripts. Grove Press. https://openlibrary.org/books/OL5426423M/Scripts_people_live_transactional_analysis_of_life_scripts
Tanaś, M., & Galanciak, S. (2018). Mistrz i uczeń w cyberprzestrzeni (Seria: Cyberprzestrzeń – człowiek – edukacja, t. 3). Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. 2017 poz. 59). https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20170000059
Waasdorp, T. E., & Bradshaw, C. P. (2015). The overlap between cyberbullying and traditional bullying. Journal of Adolescent Health, 56(5), 483–488. https://doi.org/10.1016/j.jadohealth.2014.12.002
WHO/Europe. (2024, March 27). One in six school-aged children experiences cyberbullying – finds new
WHO Europe study. World Health Organization. https://www.who.int/europe/news/item/27-03-2024-one-in-six-school-aged-children-experiences-cyberbullying--finds-new-who-europe-study
Wołk, K. (2024). Effectiveness of Aggression Replacement Training in Developing Social Skills of Older
School Pupils. Lubelski Rocznik Pedagogiczny, 43(1), 89–106. https://www.researchgate.net/publication/380678861