Pracuj albo graj! Pokój nauczycielski w świetle teorii analizy transakcyjnej
Article Sidebar
Main Article Content
Abstrakt
Celem artykułu jest analiza szkolnej przestrzeni pokoju nauczycielskiego z perspektywy uczniów w kontekście analizy transakcyjnej. Przeprowadzone badania oparto na koncepcji strukturalizacji czasu w AT. Metodą badawczą był sondaż diagnostyczny realizowany za pomocą ankiety oraz techniki mapowania. Pozwoliło na identyfikację miejsc preferowanych przez uczniów do strukturalizacji czasu w określonych formach. Badania przeprowadzono w trzech liceach ogólnokształcących w Częstochowie w których zebrano 781 wypełnionych kwestionariuszy. Wyniki wskazują, że pokój nauczycielski jest odbierany przez uczniów przede wszystkim jako przestrzeń formalnej pracy i gier transakcyjnych, natomiast brak w nim elementów rozrywek, zabawy i intymności, co wpływa na postrzeganie tego miejsca jako zamkniętej, nieprzystępnej strefy. Może to utrudniać nawiązywanie szczerych, empatycznych, otwartych i akceptujących relacji między nauczycielami a uczniami. Analizy podkreślają potrzebę świadomego kształtowania (fizycznej i relacyjnej) przestrzeni pokoju nauczycielskiego jako otwartego miejsca współpracy i dialogu, które sprzyjałoby budowaniu zaufania, pozytywnych relacji oraz redukcji napięć w społeczności szkolnej. Może przyczynić się to do poprawy klimatu szkoły oraz podnieść efektywność procesów edukacyjnych.
Downloads
Article Details
Numer
Dział
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
OŚWIADCZENIE AUTORA:
Mam świadomość, że czasopismo jest wydawane na licencji Creative Commons - Uznanie autorstwa (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode).
Przesyłając artykuł wyrażam zgodę na jego udostępnienie na tej licencji
Jak cytować
Bibliografia
Babicka-Wirkus, A. (2018). Kultura szkoły w optyce metafory. Parezja. Forum Młodych Pedagogów przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN, 2, 58-70.
Babicka-Wirkus, A. (2019). Kultury oporu w szkole. Działania - motywacje - przestrzenie. Wolters Kluwer.
Berne E., Dzień dobry... i co dalej? Dom Wydawniczy REBIS, Poznań 2008..
Berne, E. (2000). W co grają ludzie? Psychologia stosunków międzyludzkich. Warszawa: PWN.
Bochno, E. (2004). Rozmowa jako metoda oddziaływania wychowawczego. Kraków: Impuls.
Borukało, A., Kiciński, A. (2012). Jaką społecznością uczącą się są nauczyciele? Forum Oświatowe, 1(46), 301-316.
Brzozowski, T. T. (2013). Wartość edukacyjna dialogu. Podstawy edukacji, 6, 77-97.
Chętkowski D. (2007). „Co wygrałem, co przegrałem, a co diabli wzięli.” Z doświadczeń wychowawcy klasy. W: M. Dudzikowa, M. Czerepaniak-Walczak (red.), Wychowanie. Pojęcia. Procesy. Konteksty, volume 3, Gdańsk: GWP;
Clarke, A., E. (2003). Situational Analyses: Grounded Theory Mapping After the Postmodern Turn. Symbolic Interaction, 26, 4, 553-576. https://doi.org/10.1525/si.2003.26.4.553.
Clarke, A., E. (2005). Situational Analysis. Grounded Theory After the Postmodern Turn. Sage.
Cowles-Boyd, L., Boyd, H.S. (1980). Play as a Time Structure. Transactional Analysis Journal, 10, 1, 5-7.
Czerepaniak-Walczak, M. (2015). Kultura szkoły - o jej złożoności i wielowymiarowości. Pedagogika Społeczna, 14, 3, 77-87.
Czerepaniak-Walczak, M. (2018). Proces emancypacji kultury szkoły. Warszawa: Wolters Kluwer.
Dudzikowa, M. (2010). Esej o codzienności szkolnej z perspektywy metafory. W: M. Dudzikowa, M. Czerepaniak-Walczak (eds.), Wychowanie. Pojęcia – Procesy – Konteksty, volume 5, (pp. 203–246). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Dusza, B. (2018). Współpraca nauczycieli z rodzicami–perspektywa nauczycieli (raport z badań przeprowadzonych wśród nauczycieli klas gimnazjalnych). Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Humanitas. Pedagogika, 16, 149-155.
Goffman, E. (2008). Człowiek w teatrze życia codziennego. Warszawa: Aletheia.
Hall, E. T. (2003). Ukryty wymiar. Warszawa: Muza.
Harris, T. (2009). Ja jestem OK-ty jesteś OK. Praktyczny przewodnik po analizie transakcyjnej. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS.
Holeksa, M. (2011). . W: W. Heller (ed.). Czy polska szkoła ceni dobrą rozmowę? Komunikacja interpersonalna w edukacji (pp. 94-98). Poznań-Kalisz: Wydawnictwo UAM.
Jagieła, J. (2004). Komunikacja w szkole. Krótki poradnik psychologiczny. Kraków: Rubikon.
Jagieła, J. (2011). Czas i przestrzeń transakcji szkolnych. W: J. Jagieła (ed.) Analiza transakcyjna edukacji (pp. 49-78). Częstochowa: Wydawnictwo AJD.
Jagieła, J. (2012a). Edukacyjna analiza transakcyjna w kilku odsłonach, Częstochowa: Wydawnictwo AJD.
Jagieła, J. (2012b). Słownik analizy transakcyjnej, Częstochowa: Wydawnictwo AJD.
James, M., Jongeward, D. (1994). Narodzić się, by wygrać. Analiza transakcyjna na co dzień. Poznań: REBIS.
Jaskulska, S. (2014). Upokorzenie ucznia przez nauczyciela jako jeden z mechanizmów oceniania szkolnego. Parezja. Forum Młodych Pedagogów Przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN, 2, 79-94.
Knowles, M. S., Holton, E. F., Swanson, R. A. (2009). Edukacja dorosłych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Kopcińska, A. (2018). Komunikacja interpersonalna w placówkach oświatowych. Przedsiębiorczość i Zarządzanie, XIX, 8, III, 89-102.
Kosowska, M. (2024). Postrzeganie przemocy nauczycieli wobec uczniów z perspektywy dorosłych uczniów. Psychologia Wychowawcza, 29, 140-154. DOI: 10.5604/01.3001.0054.8410
Łukasik, J. (2011). Komunikacja a relacje w gronie nauczycieli. O rzeczywistości wykorzenionej z ideału. Debata Edukacyjna, 4, 54-59.
Maliszewski, R. (2017). tos nauczyciela w warunkach zmieniającej się rzeczywistości szkolnej - spojrzenie uczniowskie. Studia z Teorii Wychowania, VIII, 4(21), 141-159.
Mokrzycka, A. (2015). Zabawa jako dodatkowa kategoria strukturalizacji czasu. Edukacyjna Analiza Transakcyjna, 4, 89-99.
Molenda, M. (2010). problemy współczesnej edukacji (z doświadczeń nauczyciela kształcenia zintegrowanego). Studia Pedagogiczne. Problemy społeczne, edukacyjne i artystyczne, 19, 187–196.
Motyl, K. (2014). Rytuał - od antropologii kulturowej do analizy transakcyjnej. Edukacyjna Analiza Transakcyjna, 3, 65-78. http://dx.doi.org/10.16926/eat.2014.03.04.
Motyl, K. (2020). Strukturalizacja czasu uczniów liceum w fizycznej przestrzeni szkoły. Roczniki Pedagogiczne, 12, 2, 103-114. DOI: http://dx.doi.org/10.18290/rped20122-9.
Nalaskowski, A. (2002). Przestrzenie i miejsca szkoły, Kraków: Impuls.
Nowak-Dziemianowicz, M. (2014). Polska szkoła i polski nauczyciel w procesie zmiany. Problemy i możliwości. Przegląd Badań Edukacyjnych, 19, 97-128. DOI: http://dx.doi.org/10.12775/PBE.2014.024
Nowotniak, J. (2011). Społeczne światy pokoi nauczycielskich. Teraźniejszość - Człowiek – Edukacja, 3(55), 71-86.
Pankowska, D. (2010). Nauczyciel w perspektywie analizy transakcyjnej. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Papugowa, W. (2010). Toksyczny pokój nauczycielski. W: K. Stępień (ed.), Zawód: nauczyciel. Trudności i perspektywy. Lublin: Fundacja Servire Veritati Instytut Edukacji Narodowej.
Pawełczyńska, A. (1986). Czas człowieka. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Pawłowska, B. (2020). Praca nauczyciela w perspektywie badacza jakościowego. Mity i rzeczywistość. Łódź: Wydawnictwo UŁ.
Pierzchała, A. (2015). Strukturalizacja czasu w relacjach szkolnych - perspektywa analizy transakcyjnej. Pedagogika. Studia i Rozprawy, XXIV, 231–239. http://dx.doi.org/10.16926/p.2015.24.18.
Piotrowska, M. (2006). Konieczne jest społeczne wsparcie… Nowa Szkoła, 2, 18–25.
Pyżalski, J. (2008). Wsparcie dla nauczycieli. Remedium, 1(179), 4–5.
Rogoll, R. (1989). Aby być sobą. Wprowadzenie do analizy transakcyjnej. Warszawa: PWN.
Skorecka, L. (2009). Odwaga bycia kreatywnym. W: W. Korzeniowska, A. Murzyn, U. Szuścik (red.), Sztuka bycia uczniem i nauczycielem. Z zagadnień pedagogiki współbycia, Kraków: Impuls.
Smak, M., Walczak, D. (2015). Pozycja społeczno-zawodowa nauczycieli. Raport z badania jakościowego. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.
Staniszkis, J. (2004). Władza globalizacji. Warszawa: Scholar.
Sztejnberg, A. (2007). Środowisko proksemiczne komunikacji edukacyjnej. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.
Tomczak, M. (2012). Nauczyciel a przestrzeń – mapa nauczycielskich miejsc znaczących. Kognitywistka i Media w Edukacji, 2, pp. 78-87.
Węgrzyn-Białogłowicz, K. (2017). Psychologiczne uwarunkowania relacji nauczyciel – uczeń. Problemy Współczesnej Pedagogiki, 3(1), 103–116.
Wileczek, A. (2022). Belferomowa. Uwagi o współczesnym profesjolekcie nauczycieli. Postscriptum Polonistyczne, 1(29), 1-24. https://doi.org/10.31261/PS_P.2022.29.10
Zubrzycka-Maciąg, T. (2011). Trening asertywności w kształceniu pedagogicznym. Lublin: UMCS;
Zubrzycka-Maciąg, T., Kirenko, J. (2023). Analiza psychometryczna kwestionariusza asertywności nauczyciela. Przegląd Badań Edukacyjnych, 44.