Integracja analizy transakcyjnej i monodramy w psychoterapii dorosłych kobiet autystycznych: narracyjne studium przypadku procesu terapeutycznego

Abstrakt

Kobiety autystyczne często otrzymują diagnozę dopiero w wieku dorosłym, po wielu latach funkcjonowania w warunkach intensywnego maskowania, nadmiernego przystosowania oraz wtórnej traumy relacyjnej. W praktyce klinicznej wiąże się to z wysokim poziomem lęku i depresji, trudnościami w regulacji emocji oraz fragmentacją poczucia własnego „ja”. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie monodramy i analizy transakcyjnej jako poznawczo dostępnego i klinicznie użytecznego podejścia terapeutycznego w pracy z dorosłymi kobietami autystycznymi. Artykuł ma charakter narracyjno-kliniczny i opiera się na szczegółowym opisie procesu terapeutycznego pacjentki autystycznej z historią traumy relacyjnej. Monodrama i analiza transakcyjna zostały przedstawione jako komplementarne ramy służące organizacji doświadczeń wewnętrznych pacjentki, integrujące pracę z częściami osobowości oraz regulację somatyczną.
W trakcie terapii zaobserwowano klinicznie istotną poprawę funkcjonowania. Pacjentka zgłaszała znaczną redukcję objawów lękowych, szczególnie w zatłoczonych miejscach, oraz większą zdolność do samoregulacji emocjonalnej w obrębie swojego „okna tolerancji”. Zachowania związane z jedzeniem stały się bardziej uporządkowane i zrównoważone, przyjmując formę wspierającą zdrowie i adekwatną do potrzeb dorosłej, pracującej kobiety. Pacjentka uzyskała również głębszy wgląd w relacje z obojgiem rodziców i zaczęła podważać wcześniej sztywne oraz uogólnione negatywne przekonania na temat mężczyzn, które stały się wyraźnie mniej intensywne. Istotne jest, że postęp terapeutyczny przejawiał się nie tylko w redukcji objawów, lecz także w rosnącej sprawczości – pacjentka stopniowo rozwijała zdolność troszczenia się o siebie i coraz mniej polegała wyłącznie na zewnętrznych źródłach wsparcia. Wyniki te sugerują, że podejścia akcentujące doświadczeniowe przetwarzanie przeżyć, nadawanie znaczeń w relacji oraz dostępne symbolicznie formy pracy mogą wspierać integrację psychiczną i rozwój autonomii u kobiet autystycznych z doświadczeniem traumy relacyjnej.

To jest wersja polskojęzyczna artykułu.
Link do wersji anglojęzycznej.
DOI wersji anglojęzycznej: https://doi.org/10.16926/eat.2026.15.03.en