Psychological Capital and Other Personal Resources of Instrumental Music Teachers in  Music Schools: Towards a Model of Pedagogical Effectiveness

Kamila Hawrylak

doi:10.16926/

Opublikowane: 12.02.2026 10.02.2026

Tom 20 (2025)

Kapitał psychologiczny i inne zasoby osobiste nauczycieli gry na instrumencie w szkołach muzycznych – w stronę modelu efektywności pedagogicznej

Kamila Hawrylak

Abstrakt

Artykuł proponuje oryginalne ramy teoretyczne rozumienia zasobów osobistych nauczycieli gry na instrumencie jako czynnika determinującego ich efektywność pedagogiczną. W zaproponowanym ujęciu uwzględniono podstawowe komponenty kapitału psychologicznego (PsyCap) – poczucie własnej skuteczności, nadzieję, optymizm i odporność – oraz trzy zasoby komplementarne: inteligencję emocjonalną, kreatywność i refleksyjność. Dobór zasobów oparto na teorii kapitału psychologicznego rozwiniętej przez F. Luthansa, C. Youssef-Morgan i B. J. Avolio, a także na analizie literatury pedagogicznej i psychologicznej. W świetle teorii zachowania zasobów (Conservation of Resources Theory, COR) S.E. Hobfolla artykuł rozważa potencjalny wpływ tych zasobów osobistych na jakość procesu edukacyjnego w szkołach muzycznych.

Słowa kluczowe:

efektywność pedagogiczna, kapitał psychologiczny (PsyCap), nauczyciel gry na instrumencie, szkoła muzyczna, teoria zachowania zasobów (COR), zasoby osobite

Podobne artykuły

Poprzedni 41-50 z 122 Następny

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Inne teksty tego samego autora

Kamila Hawrylak, Sprawozdanie z V Konferencji Naukowo-Artystycznej Doktorantów i Młodych Naukowców „Oblicza gitary w badaniach naukowych”, Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie, Częstochowa, 9 kwietnia 2025 , Edukacja Muzyczna: Tom 20 (2025): Edukacja Muzyczna

Pobierz pliki

PDF (Angielski)

Zasady cytowania

Kapitał psychologiczny i inne zasoby osobiste nauczycieli gry na instrumencie w szkołach muzycznych – w stronę modelu efektywności pedagogicznej. (2026). Edukacja Muzyczna, 20, 215-232. https://doi.org/10.16926/

Cited by / Share

Jak cytować

Pobierz cytowania

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Bandura Albert, Self-efficacy: The exercise of control, W H Freeman & Co., New York 1997.
Google Scholar

Bissinger-Ćwierz Urszula, Psychopedagogiczne metody pracy z uczniem najmłodszym oraz uczniem ryzyka dysleksji w szkole muzycznej. Poradnik dla nauczycieli klas instrumentalnych zawierający ponad 50 ćwiczeń i zabaw wspomagających grę na instrumencie, Wydawnictwo CEA, Warszawa 2016.
Google Scholar

Bissinger-Ćwierz Urszula, Nogaj Anna A., Strategie radzenia sobie z tremą w kształceniu muzycznym oraz w zawodzie muzyka, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2018.
Google Scholar

Egan Gerard, Kompetentne pomaganie. Model pomocy oparty na procesie rozwiązywania problemów, Wydawnictwo Zysk i S-ka. Poznań 2002.
Google Scholar

Gardner Howard, Multiple Intelligences: The Theory in Practice, Basic Book, New York 1993.
Google Scholar

Gardner Howard, Intelligence Reframed: Multiple Intelligencies for the 21st Century, Basic Book, New York 1999.
Google Scholar

Gardner Howard, Multiple Intelligences: New Horizons, Basic Book, New York 2006.
Google Scholar

Grzegorzewska Maria K., Uwarunkowania poczucia zdrowia, stresu i wypalenia zawodowego nauczycieli a praktyczne wykorzystywanie teorii zachowania zasobów autorstwa Stevana E. Hobfolla, Wydawnictwo Impuls, Kraków 2019.
Google Scholar

Hobfoll Steven E., Stres, kultura i społeczność. Psychologia i filozofia stresu, Wydawnictwo GWP, Gdańsk 2006.
Google Scholar

Konaszkiewicz Zofia, Szkice z pedagogiki muzycznej, Akademia Muzyczna im. F. Chopina, Warszawa 2001.
Google Scholar

Luthans Fred, Youssef Carolyn M., Avolio Bruce J., Psychological Capital: Developing the Human Competitive Edge, Oxford University Press, Oxford 2007.
Google Scholar

Mróz Barbara, Chudzicka-Czupała Agata, Kuśpit Małgorzata, Kompetencje osobowościowe i twórcze, Psychologiczne uwarunkowania kreatywności pracowników, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2017.
Google Scholar

Sarzyńska-Mazurek Ewa, Wosik-Kawala Danuta, Wybrane zasoby osobiste kandydatów przygotowujących się do pracy w zawodach pomocowych, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2020.
Google Scholar

Seligman Martin E. P, Learned Optimism: How to Change Your Mind and Your Life, Free Press, New York 1990.
Google Scholar

Snyder Charles R., The Psychology of Hope: You Can Get There from Here, Free Press, New York 1994.
Google Scholar

Abłażewicz-Górnicka Urszula, Edukacja muzyczna jako przestrzeń kształtowania kompetencji emocjonalnych, [in:] Kultura w Polsce w XXI wieku: konteksty społeczne, kulturowe i medialne, ed. E. Dąbrowska-Prokopowska, P. Goryń, M. Faustyna Zaniewska, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2020, pp. 113–125.
Google Scholar

Bissinger-Ćwierz Urszula, Kompetencje zawodowe nauczyciela szkoły muzycznej, [in:] Edukacja artystyczna a metafora, ed. W. Limont, B. Didkowska, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2008, pp. 201–211.
Google Scholar

Chmurzyńska Małgorzata, Przedmiot główny – instrument. Nauczyciele i nauczanie, [in:] Raport o stanie szkolnictwa muzycznego I stopnia. Diagnozy, problemy, wnioski modelowe, ed. W. Jankowski, Instytut Muzyki i Tańca, Warszawa 2012, pp. 35–54.
Google Scholar

Gliniecka-Rękawik Magdalena, Sylwetka szkoły muzycznej, [in:] Psychologia rozwoju muzycznego a kształcenie nauczycieli, ed. B. Kamińska, M. Chmurzyń- ska, Akademia Muzyczna im. F. Chopina, Warszawa 2007, pp. 76–85.
Google Scholar

Grzywak-Kaczyńska Maria, Zdrowie psychiczne nauczyciela [in:] Zdrowie psychiczne, ed. K. Dąbrowski, PWN, Warszawa 1985, pp. 323-340.
Google Scholar

Konaszkiewicz Zofia, Specyfika szkoły muzycznej w Polsce – szanse i zagrożenia, [in:] Współczesne wyzwania szkolnictwa muzycznego. Kim jest nauczyciel szkoły muzycznej I stopnia?, ed. A. Delecka-Bury, Adam Marszałek, Toruń 2015, pp. 14-24.
Google Scholar

Nogaj Anna A., Psychologiczne kompetencje nauczycieli w świetle wybranych trudności uczniów szkół muzycznych, [in:] Konteksty kultury, konteksty edukacji – wielowymiarowość kształcenia artystycznego i upowszechniania kultury, ed. L. Kataryńczuk-Mania, G. Mania, Stowarzyszenie Polskich Muzyków Kameralistów, Kraków – Skarbona 2019, pp. 131-165.
Google Scholar

Pikała Anna, Rola kreatywnych cech i kompetencji nauczycieli szkół muzycznych I stopnia w rozwijaniu postaw twórczych uczniów, [in:] Współczesne wyzwania szkolnictwa muzycznego. Kim jest nauczyciel szkoły muzycznej I stopnia?, ed. A. Delecka-Bury, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2015, pp. 154-166.
Google Scholar

Saarni Carolyn, Kompetencja emocjonalna i samoregulacja w dzieciństwie, [in:] Rozwój emocjonalny a inteligencja emocjonalna. Problemy edukacyjne, ed. P. Salovey, D. J. Sluyter, Dom Wydawniczy REBIS, Poznań 1999, pp. 75-125.
Google Scholar

Suświłło Małgorzata, W poszukiwaniu modelu profesjonalnego rozwoju nauczyciela wczesnej edukacji, [in:] Nauczyciel wczesnej edukacji – konteksty i wyzwania, ed. M. Suświłło, Olsztyn, 2012, pp. 35–49.
Google Scholar

Wilski Maciej, Osobowość i specyficzne problemy psychologiczne nauczycieli, [in:] Psychologia ucznia i nauczyciela, ed. S. Kowalik, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2011, pp. 337–347.
Google Scholar

Agnihotri Seema, Mamoria Pushpa, Moorthygari Sree L., [et al.], The Role of Reflective Practice in Enhancing Teacher Efficacy, ”Educational Administration: Theory and Practice” 2024, vol. 30, no. 6, pp. 1689-1696, [DOI: 10.53555/ kuey.v30i6.5574].
Google Scholar

Avey James B., Reichard Rebeca J., Luthans Fred, Mhatre, Ketan H., Meta-analysis of the impact of positive psychological capital on employee attitudes, behaviors, and performance, ”Human Resource Development Quarterly” 2011, vol. 22(2), pp. 127-152, [DOI: 10.1002/hrdq.20070].
Google Scholar

Bissinger-Ćwierz Urszula, Psychologiczne uwarunkowania kształcenia instrumentalnego w szkole muzycznej, ”Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Lublin – Polonia, Sectio J. Paedagogia-Psychologia” 2020, vol. 33, no. 2, pp. 117-130, [DOI: 10.17951/j.2020.33.2.117-130].
Google Scholar

Chanduszko-Salska Jolanta, Młynarczyk Anna, Jak uczyć grać innych, nie gubiąc własnych nut. Stres w pracy, wybrane zasoby osobiste a zespół wypalenia zawodowego u muzyków klasycznych, ”Acta Universitatis Lodziensis. Folia Psychologica” 2012, vol. 16, pp. 89-102, [DOI: 10.18778/1427-969X.16.07].
Google Scholar

Devi Thokchom S., Singh Keisham S., Emotional intelligence and teacher effectiveness: a correlational study, ”The Online Journal of Distance Education and e- Learning” 2024, vol. 12, no. 2, available at: https://www.tojdel.net/ journals/tojdel/articles/v12i02/v12i02-02.pdf.
Google Scholar

Jasiulewicz Anna, Refleksyjne myślenie w zawodzie pedagoga na przykładzie badań nad kreatywnością, ”Parezja. Czasopismo Forum Młodych Pedagogów przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN”, no. 1(17), pp. 95-109, [DOI: 0.15290/parezja.2022.17.09].
Google Scholar

Jemielnik Joanna, Obraz nauczyciela szkoły muzycznej w świadomości uczniów rezygnujących z nauki, ”Konteksty kształcenia muzycznego” 2014, vol. 1, no. 1, Akademia Muzyczna im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi, pp. 37-51, [DOI: 10.5604/2392277X.1151022].
Google Scholar

Labiak Damian, Wybrane aspekty wspierania kreatywności uczniów szkoły muzycznej I stopnia (z perspektywy nauczycieli), ”Lubelski Rocznik Pedagogiczny” 2019, vol. 38, no. 1, pp. 191-208, [DOI: 10.17951/lrp.2019.38.1.191- 208].
Google Scholar

Massie Marie H., Capron Puozzo Isabelle, Boutet Marc, Teacher Creativity: When Professional Coherence Supports Beautiful Risks, ”Journal of Intelligence” 2022, vol. 10, no. 3, [DOI: 10.3390/jintelligence10030062].
Google Scholar

Nowosad Katarzyna, Nadzieja na sukces nauczycieli a ich poczucie kontroli i własnej skuteczności, ”Szkoła – Zawód – Praca” 2023, no. 25, [DOI: 10.34767/ SZP.2023.01.10].
Google Scholar

Odyniec Katarzyna, Po co muzykom pedagogika? Znaczenie kształcenia w zakresie pedagogiki ogólnej na wydziałach instrumentalnych wyższych uczelni muzycznych, ”Szkoła Artystyczna. Seria wydawnicza Centrum Edukacji Artystycznej” 2019, no. 3 (7), pp. 171–179, available at: https://www.gov.pl/web/ cea/szkola-artystyczna.
Google Scholar

Piorunek Magdalena, Rola nauczyciela-wychowawcy we wspieraniu ucznia, ”Roczniki pedagogiczne” 2022, vol. 14(50), no. 2, pp. 79–95, [DOI: 10.18290/ rped22142.7].
Google Scholar

Sarzyńska-Mazurek Ewa, Poczucie optymizmu studentów pracy socjalnej, ”Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Sectio J – Paedagogia-Psychologia” 2018, vol. 33, no. 3, pp. 163–176, [DOI: 10.17951/j.2018.31.3.163-176].
Google Scholar

Valdebenito Karla, Almonaci-Fierro Alejandro, Teacher Self-efficacy in Music Teaching: Systematic Literature Review 2011-2021, ”Journal of Curriculum and Teaching” 2022, vol. 11, no. 8, pp. 317 317 et seq., [DOI: 10.5430/ jct.v11n8p317].
Google Scholar

Valente Sabina, Lourenço Abilio, A., Alves, [et al.], The role of the teacher’s emotional intelligence for efficacy and classroom management, ”CES Psicología” 2020, vol. 13, no. 2, pp. 18-31, [DOI: 10.21615/cesp.13.2.2].
Google Scholar

Wojtanowska-Janusz Barbara, Budowanie odporności psychicznej uczniów szkół muzycznych, ”Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Lublin – Polonia, Sectio J” 2016, vol. 24, no. 3, pp. 161-175, [DOI: 10.17951/ j.2016.29.3.161].
Google Scholar

Welc Monika, Pedagogika „sprzyjająca” a zasoby indywidualne ucznia i nauczyciela, ”Konteksty kształcenia muzycznego” 2015, vol. 1(2), Akademia Muzyczna im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi, Wydział Kompozycji, Teorii Muzyki, Dyrygentury, Rytmiki i Edukacji Muzycznej, pp. 49-61, [DOI: 10.5604/2392277X.1165080].
Google Scholar

Dębski Maciej, Flis Joanna, MŁODE GŁOWY. Otwarcie o zdrowiu psychicznym. Raport z badania dotyczącego zdrowia psychicznego, poczucia własnej wartości i sprawczości wśród młodych ludzi, Fundacja UNAWEZA, Warszawa 2023, available at: https://mlodeglowy.pl/wp-content/uploads/2023/04/MLODEGLOWY.-Otwarcie-o-zdrowiu-psychicznym_-Raport-final.pdf.
Google Scholar