Psychological Capital and Other Personal Resources of Instrumental Music Teachers in  Music Schools: Towards a Model of Pedagogical Effectiveness

Kamila Hawrylak

doi:10.16926/

Opublikowane: 12.02.2026 10.02.2026

Tom 20 (2025)

Kapitał psychologiczny i inne zasoby osobiste nauczycieli gry na instrumencie w szkołach muzycznych – w stronę modelu efektywności pedagogicznej

Kamila Hawrylak

Abstrakt

Artykuł proponuje oryginalne ramy teoretyczne rozumienia zasobów osobistych nauczycieli gry na instrumencie jako czynnika determinującego ich efektywność pedagogiczną. W zaproponowanym ujęciu uwzględniono podstawowe komponenty kapitału psychologicznego (PsyCap) – poczucie własnej skuteczności, nadzieję, optymizm i odporność – oraz trzy zasoby komplementarne: inteligencję emocjonalną, kreatywność i refleksyjność. Dobór zasobów oparto na teorii kapitału psychologicznego rozwiniętej przez F. Luthansa, C. Youssef-Morgan i B. J. Avolio, a także na analizie literatury pedagogicznej i psychologicznej. W świetle teorii zachowania zasobów (Conservation of Resources Theory, COR) S.E. Hobfolla artykuł rozważa potencjalny wpływ tych zasobów osobistych na jakość procesu edukacyjnego w szkołach muzycznych.

Słowa kluczowe:

efektywność pedagogiczna, kapitał psychologiczny (PsyCap), nauczyciel gry na instrumencie, szkoła muzyczna, teoria zachowania zasobów (COR), zasoby osobite

Podobne artykuły

Milena Kruszwic, Tomasz Rokosz, Od polskiego oberka do amerykańskiego swingu. Inspiracje muzyką tradycyjną w twórczości i pedagogice gitarowej Tatiany Stachak , Edukacja Muzyczna: Tom 20 (2025): Edukacja Muzyczna
Michał BURCZYK, Otakar Ševčik – ojciec nowoczesnej pedagogiki skrzypcowej , Edukacja Muzyczna: Tom 9 (2014): "Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Edukacja Muzyczna" 2014, t. 9
Maryla Renat, Rękopisy utworów skrzypcowych Marcelego Popławskiego ze zbiorów Biblioteki Narodowej w Warszawie , Edukacja Muzyczna: Tom 14 (2019): "EDUKACJA MUZYCZNA" 2019, t. 14
Katarzyna ROGOZIŃSKA, Edukacja muzyczna w dwudziestoleciu międzywojennym na łamach miesięcznika „Muzyka w Szkole” , Edukacja Muzyczna: Tom 12 (2017): "Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Edukacja Muzyczna" 2017, t. 12
Małgorzata ŻEGLEŃ-WŁODARCZYK, Gitara angielska i zapomniany repertuar gitarowy II połowy XVIII wieku , Edukacja Muzyczna: Tom 17 (2022): "EDUKACJA MUZYCZNA" 2022, t. 17
Monika KARWASZEWSKA, Wątki polskie w mszach Jana A. Maklakiewicza i Tadeusza Maklakiewicza , Edukacja Muzyczna: Tom 11 (2016): "Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Edukacja Muzyczna" 2016, t. 11
Agata Kocaj, Izabela Krasińska, Kształcenie muzyczne z perspektywy „Wiadomości Muzycznych” (1925-1926) , Edukacja Muzyczna: Tom 15 (2020): "EDUKACJA MUZYCZNA" 2020, t. 15
Magdalna Dziadek, Warszawskie sezony Salomei Kruszelnickiej (1898–1902) , Edukacja Muzyczna: Tom 14 (2019): "EDUKACJA MUZYCZNA" 2019, t. 14
Katarzyna Suska-Zagórska, Chenyang Zhao, Inscenizacja opery Dream of the Red Chamber w Operze San Francisco – przełomowe wydarzenie w kontekście globalnej recepcji kultury chińskiej , Edukacja Muzyczna: Tom 20 (2025): Edukacja Muzyczna
Małgorzata Żegleń-Włodarczyk, Sonaty solowe na gitarę angielską Tommasa Giordaniego jako przykład literatury gitarowej II połowy XVIII wieku , Edukacja Muzyczna: Tom 18 (2023): "EDUKACJA MUZYCZNA" 2023, t. 18

Poprzedni 11-20 z 122 Następny

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Inne teksty tego samego autora

Kamila Hawrylak, Sprawozdanie z V Konferencji Naukowo-Artystycznej Doktorantów i Młodych Naukowców „Oblicza gitary w badaniach naukowych”, Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie, Częstochowa, 9 kwietnia 2025 , Edukacja Muzyczna: Tom 20 (2025): Edukacja Muzyczna

Pobierz pliki

PDF (Angielski)

Zasady cytowania

Kapitał psychologiczny i inne zasoby osobiste nauczycieli gry na instrumencie w szkołach muzycznych – w stronę modelu efektywności pedagogicznej. (2026). Edukacja Muzyczna, 20, 215-232. https://doi.org/10.16926/

Cited by / Share

Jak cytować

Pobierz cytowania

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Bandura Albert, Self-efficacy: The exercise of control, W H Freeman & Co., New York 1997.
Google Scholar

Bissinger-Ćwierz Urszula, Psychopedagogiczne metody pracy z uczniem najmłodszym oraz uczniem ryzyka dysleksji w szkole muzycznej. Poradnik dla nauczycieli klas instrumentalnych zawierający ponad 50 ćwiczeń i zabaw wspomagających grę na instrumencie, Wydawnictwo CEA, Warszawa 2016.
Google Scholar

Bissinger-Ćwierz Urszula, Nogaj Anna A., Strategie radzenia sobie z tremą w kształceniu muzycznym oraz w zawodzie muzyka, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2018.
Google Scholar

Egan Gerard, Kompetentne pomaganie. Model pomocy oparty na procesie rozwiązywania problemów, Wydawnictwo Zysk i S-ka. Poznań 2002.
Google Scholar

Gardner Howard, Multiple Intelligences: The Theory in Practice, Basic Book, New York 1993.
Google Scholar

Gardner Howard, Intelligence Reframed: Multiple Intelligencies for the 21st Century, Basic Book, New York 1999.
Google Scholar

Gardner Howard, Multiple Intelligences: New Horizons, Basic Book, New York 2006.
Google Scholar

Grzegorzewska Maria K., Uwarunkowania poczucia zdrowia, stresu i wypalenia zawodowego nauczycieli a praktyczne wykorzystywanie teorii zachowania zasobów autorstwa Stevana E. Hobfolla, Wydawnictwo Impuls, Kraków 2019.
Google Scholar

Hobfoll Steven E., Stres, kultura i społeczność. Psychologia i filozofia stresu, Wydawnictwo GWP, Gdańsk 2006.
Google Scholar

Konaszkiewicz Zofia, Szkice z pedagogiki muzycznej, Akademia Muzyczna im. F. Chopina, Warszawa 2001.
Google Scholar

Luthans Fred, Youssef Carolyn M., Avolio Bruce J., Psychological Capital: Developing the Human Competitive Edge, Oxford University Press, Oxford 2007.
Google Scholar

Mróz Barbara, Chudzicka-Czupała Agata, Kuśpit Małgorzata, Kompetencje osobowościowe i twórcze, Psychologiczne uwarunkowania kreatywności pracowników, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2017.
Google Scholar

Sarzyńska-Mazurek Ewa, Wosik-Kawala Danuta, Wybrane zasoby osobiste kandydatów przygotowujących się do pracy w zawodach pomocowych, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2020.
Google Scholar

Seligman Martin E. P, Learned Optimism: How to Change Your Mind and Your Life, Free Press, New York 1990.
Google Scholar

Snyder Charles R., The Psychology of Hope: You Can Get There from Here, Free Press, New York 1994.
Google Scholar

Abłażewicz-Górnicka Urszula, Edukacja muzyczna jako przestrzeń kształtowania kompetencji emocjonalnych, [in:] Kultura w Polsce w XXI wieku: konteksty społeczne, kulturowe i medialne, ed. E. Dąbrowska-Prokopowska, P. Goryń, M. Faustyna Zaniewska, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2020, pp. 113–125.
Google Scholar

Bissinger-Ćwierz Urszula, Kompetencje zawodowe nauczyciela szkoły muzycznej, [in:] Edukacja artystyczna a metafora, ed. W. Limont, B. Didkowska, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2008, pp. 201–211.
Google Scholar

Chmurzyńska Małgorzata, Przedmiot główny – instrument. Nauczyciele i nauczanie, [in:] Raport o stanie szkolnictwa muzycznego I stopnia. Diagnozy, problemy, wnioski modelowe, ed. W. Jankowski, Instytut Muzyki i Tańca, Warszawa 2012, pp. 35–54.
Google Scholar

Gliniecka-Rękawik Magdalena, Sylwetka szkoły muzycznej, [in:] Psychologia rozwoju muzycznego a kształcenie nauczycieli, ed. B. Kamińska, M. Chmurzyń- ska, Akademia Muzyczna im. F. Chopina, Warszawa 2007, pp. 76–85.
Google Scholar

Grzywak-Kaczyńska Maria, Zdrowie psychiczne nauczyciela [in:] Zdrowie psychiczne, ed. K. Dąbrowski, PWN, Warszawa 1985, pp. 323-340.
Google Scholar

Konaszkiewicz Zofia, Specyfika szkoły muzycznej w Polsce – szanse i zagrożenia, [in:] Współczesne wyzwania szkolnictwa muzycznego. Kim jest nauczyciel szkoły muzycznej I stopnia?, ed. A. Delecka-Bury, Adam Marszałek, Toruń 2015, pp. 14-24.
Google Scholar

Nogaj Anna A., Psychologiczne kompetencje nauczycieli w świetle wybranych trudności uczniów szkół muzycznych, [in:] Konteksty kultury, konteksty edukacji – wielowymiarowość kształcenia artystycznego i upowszechniania kultury, ed. L. Kataryńczuk-Mania, G. Mania, Stowarzyszenie Polskich Muzyków Kameralistów, Kraków – Skarbona 2019, pp. 131-165.
Google Scholar

Pikała Anna, Rola kreatywnych cech i kompetencji nauczycieli szkół muzycznych I stopnia w rozwijaniu postaw twórczych uczniów, [in:] Współczesne wyzwania szkolnictwa muzycznego. Kim jest nauczyciel szkoły muzycznej I stopnia?, ed. A. Delecka-Bury, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2015, pp. 154-166.
Google Scholar

Saarni Carolyn, Kompetencja emocjonalna i samoregulacja w dzieciństwie, [in:] Rozwój emocjonalny a inteligencja emocjonalna. Problemy edukacyjne, ed. P. Salovey, D. J. Sluyter, Dom Wydawniczy REBIS, Poznań 1999, pp. 75-125.
Google Scholar

Suświłło Małgorzata, W poszukiwaniu modelu profesjonalnego rozwoju nauczyciela wczesnej edukacji, [in:] Nauczyciel wczesnej edukacji – konteksty i wyzwania, ed. M. Suświłło, Olsztyn, 2012, pp. 35–49.
Google Scholar

Wilski Maciej, Osobowość i specyficzne problemy psychologiczne nauczycieli, [in:] Psychologia ucznia i nauczyciela, ed. S. Kowalik, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2011, pp. 337–347.
Google Scholar

Agnihotri Seema, Mamoria Pushpa, Moorthygari Sree L., [et al.], The Role of Reflective Practice in Enhancing Teacher Efficacy, ”Educational Administration: Theory and Practice” 2024, vol. 30, no. 6, pp. 1689-1696, [DOI: 10.53555/ kuey.v30i6.5574].
Google Scholar

Avey James B., Reichard Rebeca J., Luthans Fred, Mhatre, Ketan H., Meta-analysis of the impact of positive psychological capital on employee attitudes, behaviors, and performance, ”Human Resource Development Quarterly” 2011, vol. 22(2), pp. 127-152, [DOI: 10.1002/hrdq.20070].
Google Scholar

Bissinger-Ćwierz Urszula, Psychologiczne uwarunkowania kształcenia instrumentalnego w szkole muzycznej, ”Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Lublin – Polonia, Sectio J. Paedagogia-Psychologia” 2020, vol. 33, no. 2, pp. 117-130, [DOI: 10.17951/j.2020.33.2.117-130].
Google Scholar

Chanduszko-Salska Jolanta, Młynarczyk Anna, Jak uczyć grać innych, nie gubiąc własnych nut. Stres w pracy, wybrane zasoby osobiste a zespół wypalenia zawodowego u muzyków klasycznych, ”Acta Universitatis Lodziensis. Folia Psychologica” 2012, vol. 16, pp. 89-102, [DOI: 10.18778/1427-969X.16.07].
Google Scholar

Devi Thokchom S., Singh Keisham S., Emotional intelligence and teacher effectiveness: a correlational study, ”The Online Journal of Distance Education and e- Learning” 2024, vol. 12, no. 2, available at: https://www.tojdel.net/ journals/tojdel/articles/v12i02/v12i02-02.pdf.
Google Scholar

Jasiulewicz Anna, Refleksyjne myślenie w zawodzie pedagoga na przykładzie badań nad kreatywnością, ”Parezja. Czasopismo Forum Młodych Pedagogów przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN”, no. 1(17), pp. 95-109, [DOI: 0.15290/parezja.2022.17.09].
Google Scholar

Jemielnik Joanna, Obraz nauczyciela szkoły muzycznej w świadomości uczniów rezygnujących z nauki, ”Konteksty kształcenia muzycznego” 2014, vol. 1, no. 1, Akademia Muzyczna im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi, pp. 37-51, [DOI: 10.5604/2392277X.1151022].
Google Scholar

Labiak Damian, Wybrane aspekty wspierania kreatywności uczniów szkoły muzycznej I stopnia (z perspektywy nauczycieli), ”Lubelski Rocznik Pedagogiczny” 2019, vol. 38, no. 1, pp. 191-208, [DOI: 10.17951/lrp.2019.38.1.191- 208].
Google Scholar

Massie Marie H., Capron Puozzo Isabelle, Boutet Marc, Teacher Creativity: When Professional Coherence Supports Beautiful Risks, ”Journal of Intelligence” 2022, vol. 10, no. 3, [DOI: 10.3390/jintelligence10030062].
Google Scholar

Nowosad Katarzyna, Nadzieja na sukces nauczycieli a ich poczucie kontroli i własnej skuteczności, ”Szkoła – Zawód – Praca” 2023, no. 25, [DOI: 10.34767/ SZP.2023.01.10].
Google Scholar

Odyniec Katarzyna, Po co muzykom pedagogika? Znaczenie kształcenia w zakresie pedagogiki ogólnej na wydziałach instrumentalnych wyższych uczelni muzycznych, ”Szkoła Artystyczna. Seria wydawnicza Centrum Edukacji Artystycznej” 2019, no. 3 (7), pp. 171–179, available at: https://www.gov.pl/web/ cea/szkola-artystyczna.
Google Scholar

Piorunek Magdalena, Rola nauczyciela-wychowawcy we wspieraniu ucznia, ”Roczniki pedagogiczne” 2022, vol. 14(50), no. 2, pp. 79–95, [DOI: 10.18290/ rped22142.7].
Google Scholar

Sarzyńska-Mazurek Ewa, Poczucie optymizmu studentów pracy socjalnej, ”Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Sectio J – Paedagogia-Psychologia” 2018, vol. 33, no. 3, pp. 163–176, [DOI: 10.17951/j.2018.31.3.163-176].
Google Scholar

Valdebenito Karla, Almonaci-Fierro Alejandro, Teacher Self-efficacy in Music Teaching: Systematic Literature Review 2011-2021, ”Journal of Curriculum and Teaching” 2022, vol. 11, no. 8, pp. 317 317 et seq., [DOI: 10.5430/ jct.v11n8p317].
Google Scholar

Valente Sabina, Lourenço Abilio, A., Alves, [et al.], The role of the teacher’s emotional intelligence for efficacy and classroom management, ”CES Psicología” 2020, vol. 13, no. 2, pp. 18-31, [DOI: 10.21615/cesp.13.2.2].
Google Scholar

Wojtanowska-Janusz Barbara, Budowanie odporności psychicznej uczniów szkół muzycznych, ”Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Lublin – Polonia, Sectio J” 2016, vol. 24, no. 3, pp. 161-175, [DOI: 10.17951/ j.2016.29.3.161].
Google Scholar

Welc Monika, Pedagogika „sprzyjająca” a zasoby indywidualne ucznia i nauczyciela, ”Konteksty kształcenia muzycznego” 2015, vol. 1(2), Akademia Muzyczna im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi, Wydział Kompozycji, Teorii Muzyki, Dyrygentury, Rytmiki i Edukacji Muzycznej, pp. 49-61, [DOI: 10.5604/2392277X.1165080].
Google Scholar

Dębski Maciej, Flis Joanna, MŁODE GŁOWY. Otwarcie o zdrowiu psychicznym. Raport z badania dotyczącego zdrowia psychicznego, poczucia własnej wartości i sprawczości wśród młodych ludzi, Fundacja UNAWEZA, Warszawa 2023, available at: https://mlodeglowy.pl/wp-content/uploads/2023/04/MLODEGLOWY.-Otwarcie-o-zdrowiu-psychicznym_-Raport-final.pdf.
Google Scholar