PROCEDURA W PRZYPADKU ZGŁOSZENIA PODEJRZENIA NARUSZENIA PRAW AUTORSKICH I ZASAD ETYKI PUBLIKACYJNEJ

Załącznik wykonawczy i operacyjny do Polityki Antyplagiatowej czasopisma „Podstawy Edukacji”

 

1. Cel procedury i postanowienia ogólne

Niniejsza procedura określa szczegółowe kroki operacyjne podejmowane przez Redakcję czasopisma „Podstawy Edukacji” w sytuacjach, gdy wpłynie zgłoszenie lub zaistnieje podejrzenie naruszenia praw autorskich, w szczególności plagiatu, autoplagiatu, fałszowania danych oraz nieuczciwych praktyk autorskich (ghostwriting, guest authorship).

Utrzymanie najwyższych standardów etycznych obowiązujących w praktyce wydawniczej stanowi priorytet czasopisma. Każdy sygnał o potencjalnym naruszeniu – niezależnie od tego, czy pochodzi z weryfikacji algorytmicznej, od recenzentów, członków rady naukowej, czy osób trzecich (czytelników) – traktowany jest z najwyższą powagą i starannością.

Procedura realizowana jest w oparciu o wytyczne Committee on Publication Ethics (COPE) oraz zasadę poufności akt redakcyjnych.

2. Źródła i sposoby zgłaszania naruszeń

Podejrzenie naruszenia praw autorskich może zostać zidentyfikowane na trzy sposoby:

1. wewnętrzna kontrola algorytmiczna i redakcyjna - wykrycie wysokiego stopnia podobieństwa w systemie Crossref Similarity Check – iThenticate przez redaktora prowadzącego,
2. zgłoszenie od recenzenta - sytuacja, w której recenzent w trakcie oceny merytorycznej zidentyfikuje zbieżność manuskryptu z inną, opublikowaną lub będącą w przygotowaniu pracą (ma on bezwzględny obowiązek poinformować o tym Redakcję),
3. zgłoszenie zewnętrzne - pisemne lub elektroniczne zgłoszenie od czytelnika, innego naukowca lub instytucji, przesłane na oficjalny, dedykowany adres e-mail Redakcji: pe@ujd.edu.pl. Redakcja zapewnia pełną poufność tożsamości osoby zgłaszającej.
   
   

3. Etapy postępowania wyjaśniającego
   
   Etap I: Wstępna analiza i zabezpieczenie materiału

1. Po otrzymaniu zgłoszenia lub wykryciu nieprawidłowości na podstawie raportu podobieństwa, redaktor prowadzący niezwłocznie wstrzymuje procedurę wydawniczą/recenzyjną danego tekstu.
2. redaktor prowadzący dokonuje analizy formalnej zgłoszenia - porównuje manuskrypt z tekstem źródłowym, ocenia zakres powtórzeń, stopień skopiowania oraz strukturę wywodu (zgodnie z Sekcją 7 Polityki Antyplagiatowej).
3. O zaistniałym podejrzeniu i uruchomieniu procedury informowany jest Redaktor Naczelny czasopisma.
   
   Etap II: Kontakt z Autorem i prawo do obrony

1. Redakcja występuje pisemnie do autora korespondencyjnego (odpowiedzialnego za rzetelność oświadczeń) z prośbą o ustosunkowanie się do stawianych zarzutów.
2. Autorom przysługuje pełne prawo do obrony i wyjaśnienia sytuacji. W przypadku podejrzeń o manipulację lub fabrykowanie danych, Redakcja – na mocy Sekcji 7 pkt 3 polityki antyplagiatowej – ma prawo żądać przedstawienia surowych danych źródłowych lub notatek badawczych.
3. Na złożenie pisemnych wyjaśnień autor ma 14 dni od momentu otrzymania wezwania.
   
   Etap III: Konsultacja ekspercka i decyzja redakcyjna

1. Jeśli wyjaśnienia autora są niewystarczające, budzą wątpliwości lub autor nie odpowie w wyznaczonym terminie, Redaktor Naczelny powołuje niezależnego członka rady naukowej lub dodatkowego eksperta zewnętrznego w celu bezstronnej oceny przedstawionych dowodów.
2. Na podstawie zebranego materiału (raportu podobieństwa, oświadczeń stron, opinii eksperckiej) Redaktor Naczelny w porozumieniu z Zespołem Redakcyjnym podejmuje ostateczną decyzję redakcyjną.
   
   
   

4. Działania naprawcze i sankcje
   
   A. W przypadku manuskryptów przed publikacją:

1. Niewielkie, niezamierzone uchybienia - jeśli zapożyczenia wynikają z oczywistego błędu w cytowaniu lub braku cudzysłowu przy poprawnej bibliografii, redakcja żąda od autora korekty i uzupełnienia odniesień.
2. W przypadku istotnych naruszeń (m. in. plagiat, autoplagiat, ghostwriting, fałszowanie danych) wykonuje się następujące działania:

• manuskrypt zostaje bezwarunkowo odrzucony,
• Autor jest informowany na piśmie o szczegółowej podstawie odrzucenia tekstu,
• Redakcja może poinformować o fakcie popełnienia oszustwa naukowego instytucję zatrudniającą (afiliującą) autora oraz instytucję finansującą badania,
• na autora (oraz współautorów) może być nałożony czasowy lub stały zakaz publikowania w czasopiśmie „Podstawy Edukacji”.
  
  B. W przypadku artykułów już opublikowanych:

Jeżeli naruszenie praw autorskich lub zasad etyki zostanie ujawnione i udokumentowane po ukazaniu się artykułu w przestrzeni cyfrowej lub drukowanej, Redakcja działa zgodnie z procedurami COPE (Sekcja 9 polityki antyplagiatowej):

1. wycofanie artykułu (retraction) - tekst zostaje trwale wycofany ze wszystkich platform internetowych i baz indeksacyjnych, na których dostępne jest czasopismo,
2. transparentność wycofania - informacja o podstawie usunięcia tekstu wraz z jawnym uzasadnieniem (notą o retrakcji) zostaje opublikowana na platformach elektronicznych czasopisma oraz w najbliższym numerze drukowanym. Sam plik artykułu zostaje oznaczony znakiem wodnym „WYCOFANY/RETRACTED”,
3. mniejsze błędy/niezamierzone błędy badawcze - w przypadku wykazania nieumyślnego błędu, który nie dyskwalifikuje całego badania, Redakcja publikuje sprostowanie (corrigendum) lub notę redakcyjną (expression of concern),
4. o zaistniałej retrakcji i jej przyczynach powiadamiane są władze jednostki naukowej autora oraz wydawcy czasopism, których prawa autorskie zostały naruszone.
   
   
   

5. Prawo do odwołania

Zgodnie z Sekcją 11 Polityki Antyplagiatowej, Autor ma prawo do wniesienia pisemnego odwołania od decyzji sankcyjnych Redakcji w nieprzekraczalnym terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

Odwołanie musi zawierać szczegółowe, merytoryczne uzasadnienie oraz nowe dowody w sprawie.

Odwołanie rozpatruje Redaktor Naczelny wspólnie z powołanym w tym celu niezależnym, nowym członkiem rady naukowej, a podjęta decyzja ma charakter ostateczny.

6. Dokumentacja i poufność

Każdy przypadek zgłoszenia lub wykrycia naruszenia jest szczegółowo i trwale dokumentowany w aktach redakcyjnych czasopisma „Podstawy Edukacji”.

Dokumentacja ta obejmuje: treść zgłoszenia, raport iThenticate, korespondencję z autorami, opinie ekspertów oraz treść podjętych uchwał i pism sankcyjnych.

Całość dokumentacji jest objęta klauzulą poufności i nie może być udostępniana osobom trzecim, z wyłączeniem organów dyscyplinarnych instytucji zatrudniających autora lub uprawnionych organów regulacyjnych.