Misje pokojowe w Bośni i Hercegowinie oraz ich wpływ na procesy państwotwórcze po konflikcie jugosłowiańskim

Abstrakt

 Artykuł analizuje zaangażowanie społeczności międzynarodowej w konflikt w Bośni i Hercegowinie oraz w proces stabilizacji państwa po zawarciu porozumień z Dayton w 1995 r. Szczególną uwagę poświęcono ewolucji działań Organizacji Narodów Zjednoczonych, NATO oraz Unii Europejskiej, od tradycyjnych misji pokojowych UNPROFOR, przez zaangażowanie militarne Sojuszu Północnoatlan-tyckiego, aż po misje implementacyjne i stabilizacyjne IFOR i SFOR. Artykuł wskazuje na ograniczoną skuteczność klasycznych mechanizmów pokojowych ONZ w warunkach wojny domowej oraz czystek etnicznych, czego kulminacją były wydarzenia w Srebrenicy. Dopiero zdecydowana interwencja NATO w ramach operacji Deliberate Force doprowadziła do przerwania działań zbrojnych i stworzyła warunki do negocjacji pokojowych. Następnie misje IFOR i SFOR skoncentrowały się na rozbrojeniu stron konfliktu, kontroli stref rozdzielenia oraz wsparciu odbudowy struktur bezpieczeństwa i administracji cywilnej, przy istotnym udziale państw Europy Środkowo-Wschodniej, w tym Polski. Kolej-nym etapem zaangażowania międzynarodowego było przejęcie odpowiedzialności za stabilizację Bośni i Hercegowiny przez Unię Europejską w ramach misji EUFOR Althea. Działania te obejmowały zarówno komponent wojskowy, jak i wsparcie reform instytucjonalnych, w szczególności w obszarze policji, sądownictwa i administracji publicznej. Pomimo osiągnięcia względnej stabilizacji bezpieczeń-stwa nie udało się jednak stworzyć w pełni sprawnych i zintegrowanych struktur państwowych. Misje pokojowe w Bośni i Hercegowinie zapobiegły wznowieniu pełnoskalowego konfliktu zbrojnego, lecz nie doprowadziły do trwałej integracji społeczeństwa ani do pełnej konsolidacji państwa. Funkcjonowanie BiH pozostaje w znacznym stopniu uzależnione od stałego zaangażowania społeczności międzynarodowej oraz perspektywy integracji z Unią Europejską i NATO.