Wokół pieśni młodopolskiej inspirowanej poezją Tetmajera

Anna Al-Araj

doi:10.16926/

Opublikowane: 12.02.2026 10.02.2026

Tom 20 (2025)

Wokół pieśni młodopolskiej inspirowanej poezją Tetmajera

Anna Al-Araj

Abstrakt

Artykuł analizuje stylistykę pieśni młodopolskiej w jej wymiarze słownym, muzycznym oraz słowno-muzycznym na przykładzie wybranych miniatur wokalnych Mieczysława Karłowicza, Karola Szymanowskiego (Sześć pieśni op. 2) oraz Henryka Opieńskiego (Preludia op. 13), skomponowanych do tekstów Kazimierza Tetmajera. Celem badań jest określenie konstytutywnych właściwości pieśni polskich twórców przełomu XIX i XX wieku oraz ich relacji wobec tradycji romantycznej i estetyki modernizmu. Analiza opiera się na autorskim doborze materiału oraz na koncepcji wyznaczników pieśni romantycznej zaproponowanej przez Mieczysława Tomaszewskiego. Wyniki wskazują, że pieśni Karłowicza i Opieńskiego w dużej mierze zachowują romantyczny model relacji słowa i muzyki, wzbogacony o elementy nowej kolorystyki brzmieniowej, natomiast wczesne miniatury Szymanowskiego ujawniają bardziej zaawansowane tendencje modernistyczne, zwłaszcza w zakresie faktury i hierarchii partii wokalnej oraz instrumentalnej.

Słowa kluczowe:

pieśń młodopolska, pieśń liryczna, relacje słowa i muzyki, modernizm muzyczny, Mieczysław Karłowicz, Karol Szymanowski, Kazimierz Tetmajer

Podobne artykuły

Poprzedni 61-70 z 95 Następny

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Wokół pieśni młodopolskiej inspirowanej poezją Tetmajera . (2026). Edukacja Muzyczna, 20, 101-132. https://doi.org/10.16926/

Cited by / Share

Jak cytować

Wokół pieśni młodopolskiej inspirowanej poezją Tetmajera . (2026). Edukacja Muzyczna, 20, 101-132. https://doi.org/10.16926/

Pobierz cytowania

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Boniecki Edward, Młodopolskie „ja” liryczne w pieśniach Szymanowskiego do słów Tadeusza Micińskiego, [w:] Pieśń w twórczości Karola Szymanowskiego i jemu współczesnych, red. Z. Helman, Musica Iagellonica, Kraków 2001, s. 21–33.
Google Scholar

Chmara-Żaczkiewicz Barbara, Liryka wokalna, [w:] Z życia i twórczości Mieczysława Karłowicza, red. E. Dziębowska, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1970, s. 109–160.
Google Scholar

Chylińska Teresa, Młoda Polska w muzyce – mit czy rzeczywistość, [w:] Muzyka polska a modernizm, red. J. Ilnicka, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1981, s. 41–54.
Google Scholar

Chylińska Teresa, Wprowadzenie, [w:] Pieśń w twórczości Karola Szymanowskiego i jemu współczesnych, red. Z. Helman, Musica Iagellonica, Kraków 2001, s. 7–10.
Google Scholar

Downes Stephen, „Kryzys melodyczny” w twórczości Karola Szymanowskiego, [w:] Pieśń w twórczości Karola Szymanowskiego i jemu współczesnych, red. Z. Helman, Musica Iagellonica, Kraków 2001, s. 191–206.
Google Scholar

Helman Zofia, Pieśni Karola Szymanowskiego w kontekście literackim i muzycznym jego czasów, [w:] Pieśń w twórczości Karola Szymanowskiego i jemu współczesnych, red. Z. Helman, Musica Iagellonica, Kraków 2001, s. 11–20.
Google Scholar

Jarociński Stefan, Młoda Polska w muzyce na tle twórczości rodzimej i obcej, [w:] Muzyka polska a modernizm, red. J. Ilnicka, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1981, s. 93–100.
Google Scholar

Neuer Adam, Wstęp, [w:] K. Szymanowski, Dzieła, oprac. A. Neuer, T. Chylińska, t. 17, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1987, s. XVI–XXV.
Google Scholar

Neuer Adam, Wstęp, [w:] K. Szymanowski, Dzieła, oprac. A. Neuer, T. Chylińska, t. 20, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1984, s. XII–XXI.
Google Scholar

Polony Leszek, Struktura wewnętrzna tematów. Próba interpretacji semantycznej, [w:] L. Polony, Poetyka muzyczna Mieczysława Karłowicza, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1986, s. 119–122.
Google Scholar

Szymanowski Karol, Szymanowski. Pisma, oprac. K. Michałowski, t. 1: Pisma muzyczne, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 2018.
Google Scholar

Tomaszewski Mieczysław, Nad pieśniami Karłowicza, [w:] Muzyka polska a modernizm, red. J. Ilnicka, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1981, s. 125–139.
Google Scholar

Tomaszewski Mieczysław, Od wyznania do wołania. Studia nad pieśnią romantyczną, Wydawnictwo Akademii Muzycznej w Krakowie, Kraków 1997.
Google Scholar

Tomaszewski Mieczysław, Struktura, topika i ekspresja pieśni Mieczysława Karłowicza, [w:] Affetti musicologici. Księga pamiątkowa z afektem ofiarowana prof. Z.M. Szweykowskiemu w 70. rocznicę urodzin, red. P. Poźniak, Musica Iagellonica, Kraków 1999, s. 375–385.
Google Scholar

Wightman Alistair, Karłowicz. Młoda Polska i muzyczny fin-de-siècle, tłum. E. Gabryś, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1996.
Google Scholar

Wightman Alistair, Karol Szymanowski: His Life and Work, Ashgate Publishing Limited, Aldershot 1999.
Google Scholar

Zabawa Krystyna, Preludia – „muzyka […] duszy” i zaduma „nad istnieniem”, [w:] Poezja Kazimierza Tetmajera. Interpretacje, red. A. Czabanowska-Wróbel, P. Próchniak, M. Stala, Księgarnia Akademicka, Kraków 2003, s. 103–122.
Google Scholar

Zieliński Tadeusz Andrzej, Szymanowski. Liryka i ekstaza, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1997.
Google Scholar

Baranowski Tomasz, Wątki modernistyczne w pieśniach Mieczysława Karłowicza, „Muzyka” 2009, nr 3–4, s. 45–63.
Google Scholar

Dąbrowski Bartosz, Scena fantazji i żałoba. Figury wyobraźni młodego Szymanowskiego, „Muzyka” 2009, nr 3–4, s. 135–161.
Google Scholar

Lisecki Wiesław, Vademecum muzycznej „ars oratoria”, „Canor” 1993, nr 3, s. 13–25.
Google Scholar

Nowak Anna, Liryki Tetmajera w pieśni postromantycznej i młodopolskiej, „Muzyka i Liryka” 1994, z. 4, red. M. Tomaszewski, s. 155–175.
Google Scholar

Polony Leszek, „Błąd młodości” czy zapowiedź opus vitae, „Muzyka i Liryka” 2002, z. 10, red. M. Tomaszewski, s. 93–101.
Google Scholar

Tomaszewski Mieczysław, Świat pieśni Karola Szymanowskiego. Impulsy i inspiracje, nurty i fazy, „Muzyka i Liryka” 2002, z. 10, red. M. Tomaszewski, s. 103– 114.
Google Scholar

Al-Araj Anna, Wokół pieśni młodopolskiej inspirowanej poezją Tetmajera: Karłowicz, Szymanowski, Opieński, maszynopis pracy licencjackiej pisanej pod kierunkiem M. Gmysa, Uniwersytet im. A. Mickiewicza, Poznań 2010.
Google Scholar

Łobaczewska Stefania, Młoda Polska, [w:] Z dziejów polskiej kultury muzycznej, red. A. Nowak-Romanowicz, t. 2, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1966, s. 558–565.
Google Scholar