Dla(czego) kicz (nie)uczy? Tytułem wprowadzenia
Pdf

Słowa kluczowe

kicz
edukacja
uczestnictwo w kulturze (sztuce)
kultura
sztuka culture
art
kitsch
participation in culture (art)

Abstrakt

Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na kicz jako kategorię z zakresu nauk społecznych i hu-manistycznych o odpowiednich implikacjach dla dyscypliny pedagogicznej Zagadnienie kiczu osadzam w ramach swoiście rozumianej i uprawianej refleksji kulturoznawczej. Układ pojęć niezbędnych do tego osadzenia przedstawiam w następującym porządku: kultura – sztuka – uczestnictwo w kulturze (sztuce) – wprowadzanie do uczestnictwa w kulturze (sztuce). W przyjętej perspektywie nakreślanie granic pomiędzy „sztuką”, „złą sztuką”, „antysztuką”, „kiczem” jest mało atrakcyjne. Problem ten zostaje uwolniony od niepotrzebnych napięć. Kluczem jest tutaj sposób rozumienia pojęcia kultura, który implikuje odpowiedni sposób rozumienia sztuki, a w konsekwencji uczestnictwa w kulturze (sztuce) oraz wprowadzania doń (co jest prymarną funkcją edukacji). Publikacja ma na celu zapoznanie Czytelnika z różnorodnymi sposobami myślenia na temat kiczu oraz zaproszenie go do dyskusji na jego temat.

https://doi.org/10.16926/pe.2020.13.03
Pdf

Bibliografia

Bikont A., Szczęsna J., Pamiątkowe rupiecie, przyjaciele i sny Wisławy Szymborskiej. Warszawa 1997.

Bortnowski S., Wartościowanie poza kontrolą, czyli pamflet na najnowszą sztukę plastyczną, [w] B. Myrdzik, I. Morawska (red.), Czytanie tekstów kultury. Metodologia. Badania. Metodyka. Wyd. UMCS, Lublin 2007.

Burszta W.J., Piątkowski K., O czym opowiada antropologiczna opowieść. Instytut Kultury, Warszawa 1994.

Burszta W.J., Januszkiewicz M., Słowo wstępne: Kłopot zwany kulturoznawstwem, [w] W.J. Burszta, M. Januszkiewicz (red.), Kulturoznawstwo – dyscyplina bez dyscypliny? Wyd. SWPS, Warszawa 2010.

Cackowska M., Wzrastać radośnie w przedszkolnym i szkolnym kiczu. Pytania o współczesną alfabetyzację wizualną dzieci, [w] D. Klus-Stańska (red.), (Anty)edukacja wczesnoszkolna. Wyd. Impuls, Kraków 2014.

Filipiak G., Muzyka – zabawa i oszołomienie, [w] J. Grad, H. Mamzer (red.), Ludyczny wymiar kultury. Wyd. Naukowe UAM, Poznań 2004.

Golka M., Skandal artystyczny, „Kultura i Społeczeństwo” 2013, nr 1.

Grad J., Problem karnawalizacji kultury współczesnej, [w] J. Grad, H. Mamzer (red.), Ludyczny wymiar kultury. Wyd. Naukowe UAM, Poznań 2004.

Grad J, Uczestnictwo w kulturze artystycznej społeczeństwa polskiego i jego uwarunkowania, [w] J. Grad, U. Kaczmarek, Organizacja i upowszechnianie kultury w Polsce. Zmiany modelu. Wyd. Naukowe UAM, Poznań 2005, Wyd. III poprawione i uzupełnione.

Has-Tokarz A., Nieprofesjonalistów i znawców czytanie tekstów (kultury). O demokratycznej i arystokratycznej postawie odbiorców wobec literatury/sztuki, [w] B. Myrdzik, I. Morawska (red.), Czytanie tekstów kultury. Metodologia. Badania. Metodyka. Wyd. UMCS, Lublin 2007.

Jachimowicz D., Pop-Art a postmodernizm, [w] A. Zeidler-Janiszewska (red.), Przemiany współczesnej praktyki artystycznej. Próby interpretacyjne. Instytut Kultury. Warszawa 1991.

Jaworski P., Kicz w trzech odsłonach., „Kultura i Społeczeństwo” 2013, nr 1.

Kobylińska E., Nauki o kulturze i przyszłość filozofii, [w] W. J. Burszta, M. Januszkiewicz (red.), Kulturoznawstwo dyscyplina bez dyscypliny? Wyd. SWPS, Warszawa 2010.

Kołakowski L., Nasza wesoła Apokalipsa. Wybór najważniejszych esejów. Wybór i układ Z. Mentzel. Wyd. Znak. Kraków 2010.

Leszczyński A., Koniec kiczu. „Wiedza i Życie” 2005, nr 12.

Łaszczyk M., Bez-granicze kiczu, [w] E. A. Sekuła, W. J. Burszta (red.), Kiczosfery współczesności. Wyd. SWPS, Warszawa 2008.

Michalik J. (red.), Kultura i metoda. ENETEIA Wyd. Psychologii i Kultury. Warszawa 2011.

Nacher A., Rubieże kultury popularnej. Popkultura w świecie przepływów. Wyd. Galeria Miejska Arsenał Poznań, b.r.w.

Nowak M., Mistyka – sztuka – kicz. Metoda rozpoznawania autentyczności, [w] J. Michalik (red.), Kultura i metoda. ENETEIA Wyd. Psychologii i Kultury. Warszawa 2011.

Onfray M., Antypodręcznik filozofii. Lekcje sokratejskie i alternatywne. Wyd. Czarna Owca. Warszawa 2010.

Ożóg K., Nowy świat kultury – hiperrzeczywistość i jej znaki, [w] B. Myrdzik, I. Morawska (red.), Czytanie tekstów kultury. Metodologia. Badania. Metodyka. Wyd. UMCS, Lublin 2007.

Poprzęcka, O złej sztuce. Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe. Warszawa 1998.

Rubacha K., Nowe kategorie pojęciowe teorii wychowania, [w] Z. Kwieciński, B. Śliwerski (red.), Pedagogika t.2, PWN, Warszawa 2003.

Rusinek M., Szymborska ofiarą namiętności do kiczu. Rozmowa wokół ksiązki „Nic zwyczajnego. O Wisławie Szymborskiej” htpps://polskie radio24.pl [01.02.2016]

Rychlewski M., Kiczosfery muzyki popularnej, [w] W. J. Burszta, E. A. Sekuła (red.), Kiczosfery współczesności. Wyd. SWPS, Warszawa 2008.

Sarzyński P., Kicz jest wszechobecny: nie tylko w sztuce.www.polityka.pl/tygodnik/kultura [18 grudnia 2016].

Sekuła E., Kicz jako źródełko radości, [w] W.J. Burszta, E. A. Sekuła (red.), Kiczosfery współczesności. Wyd. SWPS, Warszawa 2008.

Sołodki P., O doświadczeniu guilty pleasure.[http//ekrany.org.pl/] 2016.

Świtała A., Gra w autentyczność. Rola indywidualności we współczesnej kulturze masowej, [w] W.J. Burszta, E.A. Sekuła (red.), Kiczosfery współczesności. Wyd. SWPS, Warszawa 2008.

Wantuch W., Ilustracje tomików dla dzieci jako wprowadzenie do lektury, [w] B. Myrdzik, I. Morawska (red.), Czytanie tekstów kultury. Metodologia. Badania. Metodyka. Wyd. UMCS. Lublin 2007.

Wasiak P., So Bad…It’s good – obcowanie z filmowym kiczem, [w] W. J. Burszta, E. A. Sekuła (red.), Kiczosfery współczesności. Wyd. SWPS, Warszawa 2008.

Welsch W., Procesy estetyzacji. Zjawiska, rozróżnienia, perspektywy, [w] K. Zamiara, M. Golska (red.), Sztuka i estetyzacja. Studia teoretyczne. Wyd. Fundacji Humaniora, Poznań 1999.

Witkowski L., Ambiwalencja kiczu jako wyzwanie w kulturze. (Elementy meta-pedagogiczne w ilustracjach nie tylko estetycznych), [w] Z. Kwieciński (red.). Nieobecne dyskursy, część V, Wyd. Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 1997.

Zamiara K., Kompetencja jako wiedza, [w] T. Kostyrko, A. Szpociński (red.), Kultura artystyczna a kompetencje kulturowe. Centralny Ośrodek Metodyki Upowszechniania Kultury, Warszawa 1989.

Zamiara K., Konstrukcja podmiotu w społeczno-regulacyjnej teorii kultury, [w] K. Zamiara (red.), Humanistyka jako autorefleksja kultury. Wyd. CIA BOOKS, Poznań 1993/95.

Żuchowska G., Kicz – przegląd koncepcji teoretycznych i propozycja definicji do celów badawczych, „Kultura i Społeczeństwo” 2013, nr 1.