„USTA PIĘKNIE HARMONIZUJĄ Z NOSEM”. PRZYKŁADY UŻYCIA METONIMII W JĘZYKU WINIARSKIM
Agnieszka Kwapiszewska
Słowa kluczowe:
metonymy, wine language, wine-tasting domain, sensory impressions, Czas WinaAbstrakt
Describing wine’s aromas and flavours is a significant linguistic challenge. To verbalise sensory impressions, wine experts often embrace linguistic tools such as metaphors and metonymies. This paper focuses on the use of metonymy in Polish wine language on the example of three terms: nos (nose), usta (mouth), and owoc (fruit). The study highlights the polysemy of these terms and demonstrates that one metonymy can have multiple referents. In the cognitive linguistics, which presents a theoretical framework for this research, metonymy is understood as a mental process and a fundamental part of everyday communication. The analysis of metonymic expressions aims to present examples of metonymies in the wine-tasting domain. The linguistic material analysed was excerpted from the Polish wine magazine Czas Wina.
Bibliografia
Barcelona, A. (2000). On the plausibility of claiming a metonymic motivation for conceptual metaphor. W: A. Barcelona (red.), Metaphor and Metonymy at the Crossorads (s. 31–58). Mouton de Gruyter.
Berruto, G. (2016 [1990]). Sociolinguistica dell’italiano contemporaneo. Carocci.
Bierwiaczonek, B. (2006). Teorie metonimii – historia, dzień dzisiejszy i perspektywy. W: O. Sokołowska, D. Stanulewicz, Językoznawstwo kogni
tywne III. Kognitywizm w świetle innych teorii (s. 227–245). Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Bogusz, B. (2018). Metonimia jako jeden ze środków języka figuratywnego w wypowiedziach uczestników programu „Europa da się lubić”. Neurolingwistyka praktyczna, 4, 197–208; https://doi.org/10.24917/24505072.4.13.
Boksa, E., Kominek, A. (2023). Metonimiczne postrzeganie rzeczywistości w języku osób z autyzmem w świetle teorii Romana Jakobsona. Logopedia, 52(1), 265–275; https://doi.org/10.24335/cnjy-5w93.
Caballero, R. (2009). Cutting across the senses: Imagery in winespeak and audiovisual promotion. W: Ch. Forceville, E. Urios-Aparisi (red.), Multimodal Metaphor (s. 73–94). Mouton de Gruyter; https://doi.org/10.1515/9783110215366.2.73.
Caballero, R., Suárez-Toste, E. (2010). A genre approach to imagery in winespeak. W: G. Low, Z. Todd, A. Deignan, L. Cameron (red.), Researching and Applying Metaphor in the Real World (s. 265–287). John Benjamins.
Cavalieri, R. (2009). Il naso intelligente. Che cosa ci dicono gli odori. Laterza.
Czelakowska, A. (2024). Wieloznaczność regularna rzeczowników w języku polskim. Instytut Języka Polskiego PAN.
Demaecker, Ch. (2017). Wine-tasting metaphors and their translation. A cognitive approach. W: R. Temmerman, D. Dubois (red.), Food and terminology. Expressing sensory experience in several languages. Terminology. Special issue, 23(1), 113–131.
EJO: Polański, K. (red.) (1993). Encyklopedia językoznawstwa ogólnego. Ossolineum.
Evans, V. (2009). Leksykon językoznawstwa kognitywnego. Tłum. M. Buchta i in. Universitas.
Falcó, C. (2002). Tajemnice win. Tłum. pol. M. Dzięgielewska. Wydawnictwo Zysk i S-ka.
Gilardoni, S. (2007). Descrivere il vino: analisi semantico-lessicale di una terminologia specialistica. L’analisi linguistica e letteraria, 15(1), 25–46.
Gogoliński, W. (2017a). Zielona Góra 2017. Czas Wina, 5(89), 16.
Gogoliński, W. (2017b). Wielka rewolucja paryska. Czas Wina, 5(89), 96–98.
Goossens, L. (1990). Metaphonymy: The interaction of metaphor and metonymy in expressions for linguistic action. Cognitive Linguistics, 1(3), 323-340.
Grochowski, M. (1982). Zarys leksykologii i leksykografii: zagadnienia synchroniczne. Uniwersytet Mikołaja Kopernika.
Hsu, I. (2023). Winespeak in wine’s pics. How metaphor and metonymy construct a visual winespeak narrative in the manga Drops of God. Cognitive Linguistic Studies, 10(1), 33–56; https://doi.org/10.1075/cogls.21009.hsu.
http://www.nasze-wina.pl/nw/pages/wielki-slownik-terminow-degustacyjnych/ (dostęp: 14.08.2025).
Jakobson, R., Halle, M. (1964 [1956]). Podstawy języka. Ossolineum.
Kitowski, R., Klemm, J. (2014). Wino: jak zostać znawcą. Tłum. pol. K. Skawran. Wydawnictwo RM.
Kövecses, Z., Radden, G. (1998). Metonymy: Developing a cognitive linguistic view. Cognitive Linguistics, 9(1), 37–77.
Kujawiak, A. (2019). Metonimiczne użycie onimu Bruksela w dyskursie prasowym (na przykładzie tygodnia „Polityka”). Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica, 53, 47–54; https://doi.org/10.18778/0208-6077.53.04.
Kwapiszewska, A. (2020). Linguistica cognitiva nella cultura del bere: metonimia sulle etichette del vino in Italia e in Polonia. Italiano LinguaDue, 12(2), 656–666; https://doi.org/10.13130/2037-3597/15107.
Lakoff, G. (2011 [1987]). Kobiety, ogień i rzeczy niebezpieczne. Co kategorie mówią nam o umyśle. Tłum. pol. M. Buchta, A. Kotarba, A. Skucińska. Universitas.
Lakoff, G., Johnson, M. (1988 [1980]). Metafory w naszym życiu. Tłum. pol. T.P. Krzeszowki. Państwowy Instytut Wydawniczy.
Lakoff, G., Kövecses, Z. (1987). The cognitive model of anger inherent in American English. W: D. Holland, N. Quinn (red.), Cultural Models in Language and Thought (s. 195–221). Cambridge University Press.
Lehrer, A. (1975). Talking about wine. Language, 51(4), 901–923.
Lehrer, A. (2009 [1983]). Wine and conversation. Oxford University Press.
Linde-Usiekniewicz, J., Mostowski, P. (2022). Ikoniczność, metonimia i metafora w znakach polskiego języka migowego oznaczających mówienie. Poradnik Językowy, 3, 23–41; https://doi.org/10.33896/porj.2022.3.2.
Maćkiewicz, J. (2020). Metonimia jako narzędzie perswazji (na przykładzie tekstów prasowych). Zeszyty Prasoznawcze, 63(3), 33–46; https://doi.org/10.4467/22996362PZ.20.020.12091.
Negro Alousque, I. (2015). Visual wine metaphor and metonymy in ads. Procedia – Social and Behavioral Sciences, 173(1), 125–131; https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.02.041.
Norrick, N.R. (1981). Semiotic Principles in Semantic Theory. Benjamins.
Nunberg, G. (1978). The Pragmatics of Reference. Indiana University Linguistic Club.
Pink, M. (2015). Polska jako kraj winiarski? Od tradycji do rodzących się możliwości. Problemy Drobnych Gospodarstw Rolnych, 2, 37–36; https://doi.org/10.15576/PDGR/2015.2.37.
Radden, G. (2000). How metonymic are metaphors? W: A. Barcelona (red.), Metaphor and Metonymy at the Crossroads (s. 93–108). Mouton de Gruyter.
Rolla, C., Corveddu, M. (2014). Che lingua parla la commercializzazione online? La terminologia del vino italiano in Italia, Francia e Spagna. W:
F. Chessa, C. De Giovanni, M.T. Zanola (red.), La terminologia dell’agroalimentare (s. 123–132). Francoangeli.
Sierotwiński, S. (1986). Słownik terminów literackich. Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
Suárez-Toste, E. (2007). Metaphor inside the wine cellar: On the ubiquity of personification schemas in winespeak. Metaphorik.de, 12, 53–64;
https://www.metaphorik.de/sites/www.metaphorik.de/files/journal-pdf/12_2007_suarez-toste.pdf.
Wawro, E. (2015 [2011]). Winnice w Polsce. Wszystko o enoturystyce. Multico Oficyna Wydawnicza.
WSJP: Żmigrodzki, P. (red.) (od 2007). Wielki słownik języka polskiego. Instytut Języka Polskiego PAN; https://wsjp.pl/ (dostęp: 14.08.2025).
Zawisławska, M. (2015). Funkcja metafory w rekonstrukcji językowego obrazu świata na przykładzie metaforyki w języku winiarzy. Poradnik Językowy, 1, 79–88.
Zawisławska, M., Falkowska, M. (2017). Typology of metaphors with the gustory target domain in Polish wine discourse. Crossroads. A Journal of English Studies, 2, 76–90; https://doi.org/10.15290/cr.2017.17.2.05.
