SOCJOLEKT ŁOWIECKI W NAJNOWSZEJ POLSZCZYŹNIE OBIEGOWEJ (NA MATERIALE LEKSYKOGRAFICZNYM)
Renata Janicka-Szyszko
Keywords:
linguistics, environmental language, sociolect, colloquial Polish, lexicographyAbstract
The article analyzes lexemes labeled as “hunting” in the online Great Dictionary of the Polish Language. These terms describe activities, tools, and other realities specific to hunting, primarily used by hunters in their community interactions. The research material comprised 179 lexical units. Using the theory of language fields to present the research material allowed for its comparison with hunting vocabulary gathered in a specialized dictionary and with the sociolect used in a literary work. The examination of the sociolectal vocabulary collected in the WSJP (Great Dictionary of the Polish Language) illustrates, on one hand, the linguistic resources used in hunters’ community communication, and on the other hand, shows the incorporation of elements from specialized language into contemporary colloquial Polish.
References
Słowniki
[MSJŁ]: Jóźwiak, J.J. (2018). Mały słownik języka łowieckiego. W: D.J. Gwiazdowicz (red.), Kultura łowiecka (s. 306–313). Oficyna Wydawnicza FOREST.
[SJŁ]: Hoppe, S. (1981). Słownik języka łowieckiego. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
[SJPDor]: Doroszewski, W. (red.). (1958–1969). Słownik języka polskiego (t. 1–11), Wydawnictwo Wiedza Powszechna, Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
[SPTŁiE]: Jóźwiak, Z., Biały, K. (1994). Słownik podstawowych terminów łowieckich i ekologicznych. Wydawnictwo Łowiec Polski.
[SWM]: Szałapak, E. (2001). Słowniczek wyrazów myśliwskich. W: E. Szałapak, O zwierzynie – ciekawostki i fantazje (s. 177–186). Amia.
[TSŁ]: Krzemień, M.P. (1986). 1000 słów o łowiectwie. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej.
[USJP]: Dubisz, S. (red.). (2008). Uniwersalny słownik języka polskiego (t. 1–4). Wydawnictwo Naukowe PWN.
[WSJP]: Żmigrodzki, P. (red.) Wielki słownik języka polskiego, https://wsjp.pl/.
Hoppe, S. (1951). Polski język łowiecki. Podręcznik dla myśliwych. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne.
Opracowania / References
Białoskórska, M. (1992). Słownictwo prasy polskiej połowy XIX wieku. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.
Dynak, W. (2012). Łowiectwo w kulturze polskiej. Obszary i kształty obecności. Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Godlewski, S. (1955). Vademecum myśliwego. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej.
Grabias, S. (2001). Środowiskowe i zawodowe odmiany języka – socjolekty. W: J. Bartmiński (red.), Współczesny język polski (s. 235–253). Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Grabias, S. (2019). Język w zachowaniach społecznych. Podstawy socjolingwistyki i logopedii. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Gwiazdowicz, D.J. (2018). Służby łowieckie. W: D.J. Gwiazdowicz (red.), Kultura łowiecka (s. 29–30). Oficyna Wydawnicza FOREST. https://test.pzlow.pl/.
https://pl.wikipedia.org/wiki/Wataha_(serial_telewizyjny).
Janicka-Szyszko, R. (2020). Językowa kreacja ptaków w wybranych utworach Włodzimierza Korsaka. W: E. Skorupska-Raczyńska i J. Rutkowska (red.), Ptaki i owady w kulturach świata (s. 69–92). Akademia im. Jakuba z Paradyża.
Janicka-Szyszko, R. (2022a). Nazwy miar w gwarze łowieckiej (na materiale leksykograficznym) – wybrane zagadnienia. Język. Religia. Tożsamość, 2A(26), 19–38.
Janicka-Szyszko, R. (2022b). Znaczenie gwary łowieckiej w kształtowaniu tożsamości współczesnych myśliwych (przyczynek do badań nad socjo
lektem łowieckim). W: E. Skorupska-Raczyńska i A.A. Niekrewicz (red.), Viro vere academico. Księga poświęcona pamięci profesora Bogdana Walczaka (s. 59–78). Akademia im. Jakuba z Paradyża.
Janicka-Szyszko, R. (2023a). Językowa kreacja terenów myśliwskich eskapad na południowych Kresach II Rzeczypospolitej (Stefan Badeni Szczęśliwe dni). W: E. Skorupska-Raczyńska i H. Uchto (red.), Dziedzictwo kulturowe regionu pogranicza, t. 10 (s. 123–147). Akademia im. Jakuba z Paradyża.
Janicka-Szyszko, R. (2023b). Językowo-kulturowa kreacja myśliwego we wspomnieniach polujących (Szczęśliwe dni Stefana Badeniego i Wspomnienia myśliwskie Juliana Ejsmonda) – rekonesans. Język. Religia. Tożsamość, 2(28), 67–93.
Janicka-Szyszko, R. (2023c). Szczęśliwe dni Stefana Badeniego jako źródło socjolektu łowieckiego dwudziestolecia międzywojennego. Język. Religia. Tożsamość, 1(27), 47–66.
Janicka-Szyszko, R. (2024). Nazwy zwierząt leśnych w socjolekcie łowieckim (na materiale leksykograficznym). W: W. Kuska, E. Skorupska-Raczyńska i J. Rutkowska (red.), Zwierzęta w kulturach świata. Zwierzęta leśne (w druku). Akademia im. Jakuba z Paradyża,.
Kurkiewicz, J. (2007). Kwalifikatory w Wielkim słowniku języka polskiego. W: P. Żmigrodzki i R. Przybylska (red.), Nowe studia leksykograficzne (s. 2945). Lexis.
Łuczyński, E., Maćkiewicz, J. (2005). Językoznawstwo ogólne. Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Malczewska, B., Smoła, J. (2020). Określenie zająca w polskiej i rosyjskiej terminologii łowieckiej. W: A. Kotkiewicz, B. Ostrowski, M. Knurowska i M. Mazuś (red.), Tradycja i nowoczesność. Z zagadnień języka i literatury Słowian Wschodnich 2 (s. 133–147). Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie.
Markowski, A. (2012). Wykłady z leksykologii. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Matulewska, A. (2020a). Łowiectwo i myślistwo po polsku i angielsku czyli o mglistości komunikacji językowej. W: D.J. Gwiazdowicz (red.), Łowy i historia (s. 565–590). Zarząd Główny Polskiego Związku Łowieckiego, Łowiec Polski.
Matulewska, A. (2020b). O języku przyrodniczym i łowieckim w komunikacji międzykulturowej. Studium przypadku. W: A. Buras-Marciniak i S. Goźdź- -Roszkowski (red.), Języki specjalistyczne w komunikacji międzykulturowej (s. 95–104). Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Nagórko, A. (1998). Zarys gramatyki polskiej (ze słowotwórstwem). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 grudnia 2009 r. w sprawie uprawnień do polowania. Dz.U. 2010, nr 3, poz. 19. https://isap.
sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20100030019.
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 maja 2019 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz dodatkowych umiejętności zawodowych w zakresie wybranych zawodów szkolnictwa branżowego oraz Załącznik nr 13, Wykaz nr 6 tego rozporządzenia. Dz.U. 2019, poz. 991. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20190000991.
Skorupska-Raczyńska, E. (2004). Dykcjonarz Michała Amszejewicza na tle nowopolskich słowników wyrazów obcych. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gorzowie Wielkopolskim.
Skorupska-Raczyńska, E. (2019). „Półgębkiem w pół słowa…” Leksyka typowych i nietypowych miar, wag i wartości. Akademia im. Jakuba z Paradyża.
Smoła, J. (2021). Rudel, rogacz, kozioł jako terminy w języku łowieckim oraz ich ekwiwalenty w języku rosyjskim. W: B. Malczewska i J. Woźniakiewicz (red.), Języki specjalistyczne w ujęciu diachronicznym i synchronicznym 2 (s. 231–247). Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie.
Szymczak, M. (1981). Słowo wstępne. W: S. Hoppe, Słownik języka łowieckiego (s. 5–6). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Walczak, B. (1988). Kwalifikatory w słownikach języka polskiego. W: M. Basaj (red.), Wokół języka. Rozprawy i studia poświęcone pamięci Profesora Mieczysława Szymczaka (s. 413–422). Ossolineum.
Wilkoń, A. (2000). Typologia odmian językowych współczesnej polszczyzny. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Żmigrodzki, P. (2023). Wielki słownik języka polskiego PAN. Zasady opracowania. https://pliki.wsjp.pl/zasady_opracowania_wsjp.pdf.
