Pedagogika ciszy i uważności w edukacji najmłodszych jako przestrzeń dla rozwoju aksjologii dziecka – ujęcie teoretyczne
Article Sidebar
Main Article Content
Abstrakt
Współczesna edukacja wczesnodziecięca staje przed wyzwaniem adaptacji do dynamicznych przemian społecznych oraz technologicznych, które wpływają na rozwój dzieci. W kontekście tych zmian, cisza i uważność zyskują na znaczeniu jako narzędzia wspierające rozwój aksjologiczny najmłodszych. Celem artykułu jest ukazanie pedagogiki ciszy i uważności jako przestrzeni sprzyjającej kształtowaniu systemu wartości moralnych, społecznych i estetycznych u dzieci. W części teoretycznej omówiono podstawy pedagogiki ciszy oraz praktyk mindfulness, wskazując ich znaczenie dla wszechstronnego rozwoju dzieci. Podjęto również próbę przedstawienia związku ciszy i uważności w kształtowaniu świata wartości młodego pokolenia jako warunków niezbędnych do refleksji, empatii i świadomego wyboru wartości. Wnioski artykułu wskazują, że pedagogika ciszy i uważności stanowi nie tylko alternatywę dla hałaśliwej i przyspieszonej rzeczywistości, ale także istotne narzędzie wspierające integralny rozwój aksjologiczny dziecka.
Article Details
Numer
Dział
Bibliografia
Błaszczak, A. (2018). Wpływ Treningu Redukcji Stresu opartego na uważności (MBSR) na zdrowie fizyczne. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia, 31(1), 61–73. http://dx.doi.org/10. 17951/j.2018.31.1.61-73.
Brown, K.W., Ryan, R.M. (2003). The benefits of being present: Mindfulness and its role in psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 84(4), 822–848. https://doi.org/10.1037/0022-3514.84.4.822.
Chałas, K., Łobacz, M. (2020). Przymioty osoby ludzkiej: edukacja aksjologiczna i wychowanie ku wartościom. Lublin: Wydawnictwo KUL.
Donelli, D., Lazzeroni, D., Rizzato, M., Antonelli, M. (2023). Silence and its effects on the autonomic nervous system: A systematic review. Progress in Brain Research, 280, 103–144; https://doi.org/10.1016/bs.pbr.2023.08.001.
Dubisz, S. (2003). Uniwersalny słownik języka polskiego. T. 1. Warszawa: Wy-
dawnictwo Naukowe PWN.
D’Souza, F., Smyth, L. (2025). The Array of Outcomes Associated with Mindful-
ness Interventions in Schools: A Systematic Review and Meta-analysis. Mind-
fulness, 16, 2132–2155. https://doi.org/10.1007/s12671-025-02627-3.
Góralska, R. (2020). Uważność: technika uczenia się czy droga wspierania
(samo)rozwoju?. Rocznik Andragogiczny, 26, 109–124. https://doi.org/10.
12775/RA.2019.006.
Kabat-Zinn, J. (1990). Full Catastrophe Living: Using the Wisdom of Your Body
and Mind to Face Stress, Pain, and Illness. New York: Delacorte.
Kabat-Zinn, J. (2016). Mindfulness for beginners: Reclaiming the present mo-
ment—and your life. Boulder: Sounds True.
Kupisiewicz, Cz., Kupisiewicz, M. (2009). Słownik pedagogiczny. Warszawa: Wy-
dawnictwo Naukowe PWN.
Łukasik, B. (2024), Szkoła miejscem rozwoju umiejętności emocjonalnych dzieci
i młodzieży, Pedagogika. Studia i Rozprawy, 33, 81–91. http://dx.doi.org/
10.16926/p.2024.33.05.
Maciejczak, M. (2021). Hermeneutyka życia świadomości według Edmunda Hus-
serla. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej.
Maciejczak, M. (2024). Fenomenologia jako hermeneutyka życia świadomości.
Studia Philosophiae Christianae, 60(1), 213–234. http://dx.doi.org/10.
21697/spch.2024.60.A.09.
Maciejczak, M. (2017). Czasowość i jedność świadomości – Kant, Husserl, Mer-
leau-Ponty. Principia, 123–142. https://ejournals.eu/czasopismo/princi-
pia/artykul/czasowosc-i-jednosc-swiadomosci-kant-husserl-merleau-ponty.
Maciejczak, M. (2007). Czasowość i jedność świadomości – Kant, Husserl, Mer-
leau-Ponty. Principia, 47–48, 123–142.
Montessori, M. (2023). Odkrycie dziecka. Tłum. K. Zawanowska. Warszawa: Wy-
dawnictwo Bellona.
Nowicka, M. (2023). Pokolenie Alfa w klasach początkowych – głos o nieade-
kwatności oferty edukacyjnej. Studia Pedagogiczne. Problemy społeczne,
edukacyjne i artystyczne, 43, 107–122. http://dx.doi.org/10.25951/12941.
Olbrycht, K. (2002). Prawda, dobro i piękno w wychowaniu człowieka jako osoby.
Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Rosati, N. (2023). Trening mindfulness w edukacji wczesnoszkolnej. Edukacja
Elementarna w Teorii i Praktyce, 18(2) (69), 87–98. https://doi.org/10.
35765/eetp.2023.1869.07.
Siembida, M. (2018). Wysokie technologie jako nośniki wartości w wychowaniu
małego dziecka. Studia z Teorii Wychowania IX, 3(24), 201–216. https://
cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-a63ece22-
9d82-4462-a61f-f95bd1cc8985.
Stańko-Kaczmarek, M., Kardasz, Ł., Koza, J., Piwońska, M., Siwińska, W., i Sokołowska,
K. (2023). Uważność a radzenie sobie ze stresem u kobiet i mężczyzn.
Człowiek i Społeczeństwo, 55, 141–162; https://doi.org/10.14746/cis.2023.
55.8.
Tang, Y.Y., Hölzel, B.K.,Posner, M.I. (2015). The neuroscience of mindfulness
meditation. Nature reviews. Neuroscience, 16(4), 213–225. https://doi.org/
10.1038/nrn3916.
Wilczyńska-Aleksandrowicz, S. (2024). Mindfulness jako propozycja wspierania
rozwoju społecznego, emocjonalnego i poznawczego dziecka – przegląd wybranych
badań i praktyk pedagogicznych. Colloquium, 4(56), 139–155.
http://doi.org/10.34813/57coll2024.
Zarzecki, L. (2012). Teoretyczne podstawy wychowania. Teoria i praktyka w zarysie,
Jelenia Góra: Karkonoska Państwowa Szkoła Wyższa w Jeleniej Górze.
Zdoliński, J. (2003). Dialog podstawą wychowania w koncepcji Martina Bubera.
Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie, 8, 345–354. http://theo-logos.pl/xmlui/
handle/123456789/4088.