Sport i Turystyka zobowiązuje się do przestrzegania wysokich standardów etyki badań naukowych i publikowania. Niniejsza polityka opiera się na zasadach i rekomendacjach Committee on Publication Ethics (COPE) oraz, w zakresie właściwym dla badań medycznych i nauk o zdrowiu, International Committee of Medical Journal Editors (ICMJE).
1. Autorstwo i wkład autorów
Autorzy są zobowiązani potwierdzić, że manuskrypt jest oryginalny, nie został wcześniej opublikowany ani równocześnie zgłoszony do innego czasopisma, z wyjątkiem przypadków dopuszczonych w Polityce wydawniczej czasopisma, oraz że spełnia obowiązujące standardy etyczne.
Aby zostać uznanym za autora, dana osoba musi wnieść istotny wkład w koncepcję lub projekt pracy albo w pozyskiwanie, analizę lub interpretację danych; uczestniczyć w przygotowaniu manuskryptu lub jego krytycznej rewizji pod kątem istotnych treści intelektualnych; zatwierdzić ostateczną wersję przeznaczoną do publikacji; oraz przyjąć odpowiedzialność za poprawność i integralność pracy.
Czasopismo wykorzystuje CRediT (Contributor Roles Taxonomy) do dokumentowania indywidualnego wkładu autorów. Autor korespondujący odpowiada za zapewnienie, że oświadczenie o wkładzie autorów rzetelnie odzwierciedla wykonane prace i zostało zaakceptowane przez wszystkich autorów.
W stosownych przypadkach należy wykorzystać następujące role CRediT:
Konceptualizacja
Pomysły; formułowanie lub rozwijanie nadrzędnych celów i założeń badawczych.
Zarządzanie danymi
Działania związane z opisywaniem, organizowaniem i utrzymywaniem danych badawczych na potrzeby ich bieżącego oraz późniejszego wykorzystania.
Formalna analiza
Zastosowanie technik statystycznych, matematycznych, obliczeniowych lub innych formalnych metod do analizy lub syntezy danych badawczych.
Pozyskanie finansowania
Pozyskanie wsparcia finansowego dla projektu prowadzącego do publikacji.
Przeprowadzenie badań
Realizacja procesu badawczego, w tym wykonywanie eksperymentów oraz gromadzenie danych lub materiału badawczego.
Metodologia
Opracowanie lub zaprojektowanie metodologii oraz tworzenie modeli.
Administracja projektu
Zarządzanie i koordynacja planowania oraz realizacji działań badawczych.
Zasoby
Zapewnienie materiałów badawczych, uczestników, próbek, aparatury, zasobów obliczeniowych lub innych zasobów analitycznych.
Oprogramowanie
Programowanie, tworzenie oprogramowania, implementacja kodu komputerowego i algorytmów lub testowanie istniejących komponentów oprogramowania.
Nadzór
Nadzór i odpowiedzialność kierownicza za planowanie i realizację badań, w tym mentoring wobec członków zespołu badawczego.
Walidacja
Weryfikacja replikowalności lub reprodukowalności wyników, eksperymentów, analiz lub innych rezultatów badawczych.
Wizualizacja
Przygotowanie, stworzenie i prezentacja opublikowanej pracy, w szczególności wizualizacja lub prezentacja danych.
Pisanie – pierwszy szkic
Przygotowanie i stworzenie pierwotnej wersji manuskryptu, w tym merytoryczne tłumaczenie, jeśli dotyczy.
Pisanie – recenzja i edycja
Krytyczna recenzja, komentarz, rewizja lub edycja manuskryptu przez członków zespołu badawczego, zarówno przed publikacją, jak i po niej.
Przykładowe oświadczenie CRediT:
Marie Skłodowska-Curie: Konceptualizacja, Metodologia, Pisanie – pierwszy szkic. Albert Einstein: Zarządzanie danymi, Przeprowadzenie badań, Pisanie – recenzja i edycja. Rosalind Franklin: Formalna analiza, Wizualizacja, Walidacja. Niels Bohr: Nadzór, Administracja projektu, Pozyskanie finansowania. Alan Turing: Oprogramowanie, Zasoby, Pisanie – recenzja i edycja. Wszyscy autorzy zatwierdzili ostateczną wersję manuskryptu.
Zmiany autorstwa i spory dotyczące autorstwa
Wnioski o dodanie lub usunięcie autora albo zmianę kolejności autorów po złożeniu manuskryptu muszą zawierać jasne uzasadnienie proponowanej zmiany oraz pisemną zgodę wszystkich autorów, w tym każdej osoby dodawanej do listy autorów lub z niej usuwanej.
Zmiany autorstwa po publikacji, jeśli zostaną zaakceptowane, będą dokumentowane za pomocą formalnej korekty.
Czasopismo nie rozstrzyga sporów dotyczących autorstwa. Jeżeli autorzy nie są w stanie osiągnąć porozumienia, sprawa powinna zostać przekazana do rozstrzygnięcia właściwej instytucji lub instytucji.
2. Etyka badań
Badania z udziałem ludzi, wykorzystujące dane dotyczące ludzi lub ludzki materiał biologiczny muszą być prowadzone zgodnie z obowiązującymi wymaganiami etycznymi, instytucjonalnymi i prawnymi. Badania medyczne i badania z zakresu nauk o zdrowiu z udziałem ludzi muszą być prowadzone zgodnie z zasadami aktualnej wersji Deklaracji Helsińskiej Światowego Stowarzyszenia Medycznego.
Jeżeli wymagana jest ocena etyczna, autorzy muszą uzyskać zgodę właściwej komisji etycznej lub innego uprawnionego organu instytucjonalnego. W manuskrypcie należy podać nazwę organu dokonującego oceny oraz numer zgody lub numer referencyjny, jeśli został nadany. Jeżeli zgoda komisji etycznej nie była wymagana albo wymóg jej uzyskania został formalnie uchylony, należy to jednoznacznie wskazać i odpowiednio uzasadnić.
Przykład – zgoda komisji etycznej:
Badanie przeprowadzono zgodnie z Deklaracją Helsińską i uzyskano zgodę [pełna nazwa komisji etycznej] (nr zgody XXX/XXXX, data wydania zgody: DD miesiąc RRRR).
Przykład – zwolnienie lub odstąpienie od wymogu zgody:
Wymóg uzyskania zgody komisji etycznej został uchylony przez [pełna nazwa komisji lub instytucji] z uwagi na [krótkie uzasadnienie] (nr referencyjny XXX/XXXX, jeśli dotyczy).
Świadoma zgoda na udział w badaniu
Jeżeli wymagana jest świadoma zgoda na udział w badaniu, autorzy muszą potwierdzić, że została ona uzyskana od uczestników lub ich prawnie upoważnionych przedstawicieli. Jeżeli wymóg uzyskania świadomej zgody został formalnie uchylony przez właściwy organ, należy to wskazać w manuskrypcie.
Przykład – świadoma zgoda:
Od wszystkich uczestników uzyskano pisemną świadomą zgodę na udział w badaniu.
Przykład – odstąpienie od wymogu świadomej zgody:
Wymóg uzyskania świadomej zgody został uchylony przez [nazwa właściwego organu] z uwagi na [krótkie uzasadnienie].
Prywatność i zgoda na publikację
Informacje umożliwiające identyfikację uczestników badania, w tym fotografie, opisy przypadków lub inne materiały, na podstawie których można w uzasadniony sposób zidentyfikować daną osobę, mogą zostać opublikowane wyłącznie po uzyskaniu pisemnej świadomej zgody na publikację od uczestnika lub jego prawnie upoważnionego przedstawiciela.
Przykład – zgoda na publikację:
Uzyskano pisemną świadomą zgodę uczestnika na publikację informacji i/lub materiałów graficznych umożliwiających jego identyfikację.
Badania z udziałem zwierząt
Czasopismo nie przyjmuje manuskryptów przedstawiających wyniki badań pierwotnych z udziałem zwierząt.
Przeglądy, artykuły metodologiczne oraz inne manuskrypty omawiające wcześniej opublikowane badania na zwierzętach nie są z tego powodu wykluczane.
3. Podziękowania
Osoby, które wniosły wkład w powstanie pracy, lecz nie spełniają kryteriów autorstwa, powinny zostać wymienione w sekcji Podziękowania. W stosownych przypadkach należy określić charakter ich wkładu.
Samodzielnie wykonywane czynności, takie jak ogólny nadzór, wsparcie administracyjne lub techniczne, korekta językowa czy proofreading, nie stanowią wystarczającej podstawy do autorstwa. Autorzy powinni uzyskać zgodę osób wymienionych z nazwiska w sekcji Podziękowania.
Przykład:
Autorzy dziękują Mikołajowi Kopernikowi za pomoc w gromadzeniu danych oraz Ignacemu Łukasiewiczowi za korektę językową manuskryptu.
Zasady ujawniania wykorzystania generatywnej sztucznej inteligencji określono odrębnie w Polityce wykorzystania generatywnej sztucznej inteligencji.
4. Finansowanie
Autorzy muszą ujawnić wszystkie źródła wsparcia finansowego bezpośrednio związanego z badaniami i/lub publikacją artykułu. Oświadczenie dotyczące finansowania powinno zawierać nazwę instytucji finansującej oraz, jeśli dotyczy, numer grantu lub projektu.
Jeżeli podmiot finansujący uczestniczył w projektowaniu badania, gromadzeniu danych, analizie, interpretacji wyników, przygotowaniu manuskryptu lub podejmowaniu decyzji o jego zgłoszeniu do publikacji, jego rola również powinna zostać ujawniona.
Przykład – badanie finansowane:
Badanie zostało sfinansowane przez Narodowe Centrum Nauki, grant nr XXXX/XX/X/XX/XXXXX.
Jeżeli nie otrzymano wsparcia finansowego:
Autorzy nie otrzymali wsparcia finansowego na realizację badań, przygotowanie artykułu ani jego publikację.
5. Konflikty interesów
Autorzy muszą ujawnić wszelkie finansowe i niefinansowe relacje lub aktywności, które mogłyby w uzasadniony sposób zostać uznane za wpływające na prowadzenie badań, interpretację wyników lub publikację manuskryptu.
Potencjalne konflikty mogą obejmować w szczególności zatrudnienie lub działalność konsultingową, honoraria i inne płatności, interesy finansowe, patenty lub inne prawa własności intelektualnej oraz istotne relacje osobiste, zawodowe lub akademickie.
Przykład – brak konfliktu interesów:
Autorzy deklarują brak konfliktów interesów związanych z badaniami, przygotowaniem artykułu i/lub jego publikacją.
Przykład – ujawniony konflikt interesów:
Autor A otrzymywał wynagrodzenie za konsultacje dla firmy X. Pozostali autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Recenzenci i redaktorzy
Recenzenci, redaktorzy oraz członkowie Rady Redakcyjnej muszą ujawnić relacje lub aktywności, które mogłyby wpływać lub sprawiać uzasadnione wrażenie wpływania na ich obiektywność.
Recenzenci powinni odmówić wykonania recenzji w przypadku występowania istotnego konfliktu interesów. Redaktorzy i inni członkowie zespołu redakcyjnego nie mogą uczestniczyć w ocenie ani podejmowaniu decyzji dotyczących manuskryptów, w odniesieniu do których występuje u nich istotny konflikt interesów.
Manuskrypty zgłoszone przez członków zespołu redakcyjnego czasopisma są prowadzone niezależnie od autora będącego redaktorem, który nie uczestniczy w wyborze recenzentów, procesie recenzji ani podejmowaniu decyzji redakcyjnej.
6. Plagiat
Manuskrypty zgłaszane do Sport i Turystyka muszą stanowić oryginalne prace oraz właściwie wskazywać i cytować dorobek innych autorów.
Wszystkie manuskrypty zgłoszone do Czasopisma są poddawane analizie podobieństwa tekstu z wykorzystaniem Crossref Similarity Check, opartego na systemie iThenticate (Turnitin). Podobieństwo wykryte przez oprogramowanie nie jest samo w sobie traktowane jako dowód plagiatu. Raporty podobieństwa są oceniane przez zespół redakcyjny, a potencjalnie problematyczne podobieństwa są analizowane z uwzględnieniem ich kontekstu.
Podejrzenia plagiatu są rozpatrywane zgodnie z procedurami czasopisma dotyczącymi nierzetelności badawczej i publikacyjnej. Kwestie dotyczące publikacji wtórnej, redundantnej lub nakładającej się są regulowane odrębnie w Polityce wydawniczej.
7. Nierzetelność badawcza i publikacyjna
Czasopismo poważnie traktuje wszelkie podejrzenia nierzetelności badawczej i publikacyjnej, niezależnie od tego, czy zostaną zgłoszone przed publikacją, czy po niej. Podejrzenia nierzetelności są oceniane rzetelnie i proporcjonalnie, zgodnie z właściwymi wytycznymi COPE oraz obowiązującymi procedurami czasopisma.
W odpowiednich przypadkach autorzy otrzymują możliwość przedstawienia wyjaśnień. Czasopismo może zażądać danych źródłowych, dokumentacji, zgód komisji etycznych, materiałów analitycznych lub innych informacji niezbędnych do oceny zgłoszonych wątpliwości.
Jeżeli jest to uzasadnione, w szczególności gdy dana sprawa nie może zostać odpowiednio wyjaśniona przez samo czasopismo, redakcja może skontaktować się z instytucją autorów, jednostką odpowiedzialną za rzetelność naukową, komisją etyczną, instytucją finansującą lub innym właściwym podmiotem.
Potwierdzona nierzetelność może skutkować odrzuceniem manuskryptu będącego w trakcie oceny lub podjęciem odpowiednich działań po publikacji zgodnie z Polityką wydawniczą czasopisma.
