Ethical codex
OGÓLNE POSTANOWIENIA
1. Czasopismo „Pragmata tes Oikonomias” jest periodykiem wydawanym przez Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie.
2. Niniejszy kodeks określa zasady etyczne obowiązujące w procesie zgłaszania, recenzowania, redagowania, publikowania i korygowania artykułów naukowych publikowanych w czasopiśmie.
3. Postanowienia niniejszego kodeksu obowiązują wszystkie strony uczestniczące w procesie wydawniczym, w szczególności: autorów, recenzentów, redaktorów, członków zespołu redakcyjnego, członków rady naukowej oraz wydawcę – w zakresie odpowiadającym pełnionym przez nich funkcjom.
4. Decyzje redakcyjne dotyczące przyjęcia, odrzucenia, skierowania do poprawy lub wycofania artykułu podejmowane są wyłącznie na podstawie jego wartości naukowej, zgodności z profilem czasopisma, rzetelności badawczej oraz zgodności z obowiązującymi standardami etyki publikacyjnej. Decyzje te nie mogą być uzależnione od względów komercyjnych, organizacyjnych, osobistych ani od wpływu wydawcy, sponsorów lub podmiotów zewnętrznych.
5. Czasopismo stosuje procedurę recenzji typu double-blind review i dokłada należytej staranności w zakresie anonimizacji tekstów oraz ochrony poufności danych wszystkich stron procesu wydawniczego.
6. Na stronie internetowej czasopisma publikowane są w sposób przejrzysty i aktualny co najmniej następujące informacje: zakres tematyczny czasopisma, zasady zgłaszania tekstów, przebieg procedury recenzyjnej, zasady etyki publikacyjnej, polityka otwartego dostępu, zasady licencyjne i prawa autorskie, polityka skarg i odwołań, procedury dotyczące korekt i retrakcji oraz informacje o ewentualnych opłatach, źródłach finansowania i archiwizacji treści.
OBOWIĄZKI I ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZESPOŁU REDAKCYJNEGO
7. Redakcja:
7.1. wykonuje swoje obowiązki rzetelnie, obiektywnie, terminowo i bezstronnie, z poszanowaniem zasady równego traktowania wszystkich uczestników procesu wydawniczego;
7.2. publikuje na stronie internetowej czasopisma aktualne wytyczne dla autorów, recenzentów oraz zasady etyki publikacyjnej;
7.3. dokonuje wstępnej oceny nadesłanych tekstów pod kątem zgodności ich tematyki z profilem czasopisma, jakości naukowej, kompletności formalnej oraz zgodności z niniejszym kodeksem;
7.4. może odrzucić tekst przed skierowaniem go do recenzji, jeżeli jest on niezgodny z profilem czasopisma, nie spełnia wymogów formalnych, narusza prawa autorskie, zasady rzetelności naukowej lub zawiera inne istotne uchybienia;
7.5. wymaga od autorów złożenia oświadczeń dotyczących: oryginalności tekstu, braku równoległego zgłoszenia, źródeł finansowania, konfliktu interesów, wkładu poszczególnych autorów, uzyskanych zgód i pozwoleń, a także – w zakresie adekwatnym do charakteru badań – informacji o dostępności danych, zgodach etycznych oraz wykorzystaniu narzędzi sztucznej inteligencji;
7.6. zapewnia bezstronną i przejrzystą ocenę tekstów przez wykwalifikowanych recenzentów, niepozostających w konflikcie interesów wobec autorów, redakcji ani innych stron procesu wydawniczego;
7.7. kieruje każdy artykuł do co najmniej dwóch niezależnych recenzji; w przypadku istotnej rozbieżności ocen redakcja może zasięgnąć opinii trzeciego recenzenta; ostateczną decyzję o przyjęciu, odrzuceniu lub skierowaniu artykułu do poprawy podejmuje redaktor naczelny lub wyznaczony redaktor prowadzący;
7.8. zapobiega konfliktom interesów pomiędzy autorami, recenzentami, redaktorami i innymi osobami zaangażowanymi w proces wydawniczy, a w razie ich ujawnienia podejmuje odpowiednie działania, w tym wyłączenie danej osoby z kolejnych etapów procedury publikacyjnej;
7.9. weryfikuje nadesłane teksty z wykorzystaniem dostępnych narzędzi redakcyjnych, w tym systemów antyplagiatowych, oraz ocenia je pod kątem innych form nierzetelności naukowej;
7.10. zapewnia poufność materiałów przekazanych do redakcji i nie dopuszcza do ich wykorzystania przez osoby uczestniczące w procesie wydawniczym do własnych celów naukowych, dydaktycznych, komercyjnych lub osobistych;
7.11. nie publikuje tekstów, w przypadku których stwierdzono plagiat, autoplagiat o charakterze niedozwolonej publikacji redundantnej, fabrykację lub fałszowanie danych, manipulację ilustracjami, ghostwriting, guest authorship, nieujawniony konflikt interesów, manipulację cytowaniami lub manipulację procesem recenzyjnym;
7.12. w przypadku podejrzenia naruszenia zasad etyki publikacyjnej prowadzi postępowanie wyjaśniające, zapewniając zainteresowanym stronom możliwość ustosunkowania się do zarzutów;
7.13. może zwrócić się o dodatkowe wyjaśnienia do autorów, recenzentów, instytucji zatrudniających autorów, jednostek finansujących badania lub wydawcy, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia sprawy;
7.14. zapewnia otwarty dostęp do treści opublikowanych w czasopiśmie zgodnie z przyjętą polityką licencyjną i wydawniczą;
7.15. dba o rozwój czasopisma, jakość publikowanych treści oraz doskonalenie procedur redakcyjnych;
7.16. analizuje opinie autorów, czytelników, recenzentów, członków rady naukowej i zespołu redakcyjnego w celu optymalizacji procesu wydawniczego;
7.17. rozstrzyga kwestie sporne w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, niniejszy kodeks oraz powszechnie uznane standardy etyki publikacyjnej;
7.18. współpracuje z wydawcą przy zachowaniu niezależności redakcyjnej;
7.19. dba o właściwe dokumentowanie przebiegu procesu wydawniczego;
7.20. nie wprowadza nadesłanych manuskryptów ani materiałów recenzyjnych do narzędzi sztucznej inteligencji, jeżeli mogłoby to naruszyć poufność, prawa autorów lub bezpieczeństwo danych; ewentualne użycie takich narzędzi wymaga zgodności z polityką czasopisma oraz zapewnienia pełnej ochrony poufności;
7.21. ma obowiązek zachowywać standardy rzetelności naukowej i respektować postanowienia niniejszego kodeksu.
OBOWIĄZKI I ODPOWIEDZIALNOŚĆ RECENZENTÓW
8. Recenzenci:
8.1. posiadają udokumentowane kompetencje naukowe w zakresie tematyki ocenianego tekstu, co do zasady co najmniej stopień naukowy doktora lub równoważne kwalifikacje eksperckie;
8.2. w przypadku stwierdzenia braku wystarczających kompetencji lub niemożności przygotowania recenzji w wymaganym terminie niezwłocznie informują o tym redakcję;
8.3. w sytuacji zaistnienia jakiegokolwiek konfliktu interesów niezwłocznie powiadamiają o tym redakcję i wycofują się z udziału w procedurze recenzowania;
8.4. zobowiązani są do zachowania w tajemnicy wszelkich materiałów przekazanych im do oceny oraz do nieudostępniania ich osobom trzecim bez uprzedniej zgody redakcji;
8.5. nie wykorzystują treści ocenianego manuskryptu ani uzyskanych w toku recenzji informacji do własnych celów naukowych, dydaktycznych, komercyjnych lub osobistych;
8.6. nie powierzają przygotowania recenzji innej osobie ani nie korzystają z pomocy współrecenzenta bez uprzedniej zgody redakcji;
8.7. sporządzają recenzję w sposób rzetelny, merytoryczny, konstruktywny, bezstronny i wolny od uwag ad personam;
8.8. dokonują oceny otrzymanych tekstów w oparciu o kryteria naukowe oraz formularz recenzji dostarczony przez redakcję;
8.9. wskazują redakcji wszelkie dostrzeżone przypadki podobieństwa do innych publikacji, podejrzenia plagiatu, publikacji redundantnej, nierzetelności badawczej, nieujawnionego konfliktu interesów lub innych naruszeń etyki publikacyjnej;
8.10. nie sugerują cytowania własnych prac lub prac osób i środowisk z nimi powiązanych, chyba że jest to obiektywnie uzasadnione względami merytorycznymi;
8.11. wykonują recenzję w wyznaczonym terminie, a w razie przeszkód niezwłocznie informują o tym redakcję;
8.12. nie wprowadzają ocenianych manuskryptów ani ich fragmentów do narzędzi sztucznej inteligencji, jeżeli mogłoby to naruszyć poufność lub bezpieczeństwo danych; ewentualne wykorzystanie takich narzędzi wymaga uprzedniego ujawnienia redakcji i nie zwalnia recenzenta z pełnej odpowiedzialności za treść recenzji;
8.13. po zakończeniu procesu recenzyjnego usuwają lub niszczą materiały przekazane im przez redakcję, chyba że redakcja postanowi inaczej;
8.14. mają obowiązek zachowywać standardy rzetelności naukowej i respektować postanowienia niniejszego kodeksu.
OBOWIĄZKI I ODPOWIEDZIALNOŚĆ AUTORÓW
9. Autorzy:
9.1. oświadczają, że przedłożony do recenzji artykuł jest oryginalny, nie został wcześniej opublikowany ani równolegle zgłoszony do innego czasopisma lub wydawnictwa, z wyjątkiem ujawnionych redakcji preprintów lub materiałów konferencyjnych o ograniczonym zasięgu;
9.2. są odpowiedzialni za rzetelność naukową przedstawionych wyników, analiz, interpretacji i wniosków;
9.3. mogą być wskazani jako autorzy wyłącznie wtedy, gdy wnieśli istotny wkład w koncepcję pracy, przebieg badań, analizę materiału, interpretację wyników lub przygotowanie tekstu, uczestniczyli w opracowaniu albo krytycznej rewizji manuskryptu, zaakceptowali jego wersję końcową oraz przyjmują odpowiedzialność za opublikowaną pracę;
9.4. wskazują w formie pisemnego oświadczenia rzeczywisty wkład poszczególnych autorów w opracowanie artykułu i realizację badań prowadzonych na jego potrzeby;
9.5. zapewniają, że wszystkie osoby spełniające kryteria autorstwa zostały ujęte wśród autorów, a osoby niespełniające tych kryteriów zostały wymienione – za ich zgodą – w podziękowaniach lub w innym właściwym miejscu;
9.6. w przypadku zmiany składu autorów po zgłoszeniu artykułu przedstawiają pisemną zgodę wszystkich współautorów wraz z uzasadnieniem konieczności takiej zmiany;
9.7. zobowiązani są do rzetelnego wykazania wszystkich źródeł, z których korzystali w procesie przygotowania artykułu, oraz do właściwego cytowania cudzych utworów, danych, ilustracji i materiałów źródłowych;
9.8. są odpowiedzialni za pozyskanie zgód na wykorzystanie materiałów wymagających uzyskania stosownych pozwoleń, w tym materiałów chronionych prawem autorskim, danych wrażliwych lub materiałów osób trzecich;
9.9. wskazują źródła finansowania badań, których rezultaty przedstawiono w artykule, a także określają zakres merytorycznego, organizacyjnego lub logistycznego wkładu jednostek zewnętrznych;
9.10. transparentnie deklarują wszystkie okoliczności mogące stanowić konflikt interesów lub sprawiać wrażenie takiego konfliktu;
9.11. w przypadku badań wymagających zgody komisji etycznej, zgody uczestników badań, ochrony danych osobowych lub spełnienia innych wymogów prawnych i etycznych, oświadczają, że wymogi te zostały dochowane;
9.12. w zakresie adekwatnym do charakteru badań przedstawiają informację o dostępności danych, materiałów badawczych, narzędzi analitycznych lub kodu źródłowego bądź uzasadniają ograniczenia w ich udostępnieniu;
9.13. w przypadku korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji ujawniają ten fakt redakcji i odpowiednio w treści artykułu, wskazując zakres i cel ich użycia; narzędzia sztucznej inteligencji nie mogą być wskazywane jako autorzy lub współautorzy artykułu, a pełną odpowiedzialność za treść tekstu ponoszą wyłącznie autorzy będący osobami fizycznymi;
9.14. w przypadku skierowania wobec nich zarzutów dotyczących nierzetelności badawczej lub naruszenia zasad etyki publikacyjnej mają prawo przedstawić wyjaśnienia i stanowisko w sprawie;
9.15. w sytuacji wykrycia istotnego błędu w zgłoszonej lub opublikowanej przez siebie pracy są zobowiązani niezwłocznie poinformować o tym redakcję oraz współpracować przy przygotowaniu korekty, sprostowania lub wycofania publikacji, jeżeli okaże się to konieczne;
9.16. są zobowiązani do terminowego i rzeczowego ustosunkowania się do uwag przekazanych w recenzjach oraz do terminowego wprowadzenia uzgodnionych poprawek;
9.17. zachowują autorskie prawa osobiste do swoich tekstów, a w zakresie praw majątkowych udzielają wydawcy licencji w zakresie niezbędnym do pierwszej publikacji, rozpowszechniania i udostępniania artykułu zgodnie z polityką licencyjną czasopisma;
9.18. mają obowiązek zachowywać standardy rzetelności naukowej i respektować postanowienia niniejszego kodeksu.
SKARGI, ODWOŁANIA, KOREKTY I RETRAKCJE
10.1. Autorzy, recenzenci, czytelnicy i inne zainteresowane osoby mogą zgłaszać do redakcji skargi dotyczące naruszenia zasad etyki publikacyjnej, przebiegu procesu recenzyjnego, konfliktu interesów, nierzetelności redakcyjnej lub innych uchybień związanych z działalnością czasopisma.
10.2. Autor ma prawo wnieść odwołanie od decyzji redakcyjnej, jeżeli wskaże na: istotne naruszenie procedury, konflikt interesów, brak bezstronności, oczywisty błąd rzeczowy w recenzji albo inne okoliczności mogące mieć wpływ na wynik postępowania. Sam brak zgody z oceną recenzentów nie stanowi wystarczającej podstawy odwołania.
10.3. Skarga lub odwołanie powinny zostać złożone w formie pisemnej w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji albo powzięcia informacji o zdarzeniu będącym przedmiotem skargi, chyba że charakter sprawy uzasadnia późniejsze zgłoszenie.
10.4. Skargi i odwołania rozpatruje redaktor naczelny lub inna osoba wyznaczona przez redakcję, niezaangażowana wcześniej w sprawę. W uzasadnionych przypadkach redakcja może zasięgnąć dodatkowej opinii eksperta lub członka rady naukowej.
10.5. Rozstrzygnięcie w sprawie skargi lub odwołania przekazywane jest wnioskodawcy w formie pisemnej wraz z uzasadnieniem. Rozstrzygnięcie to jest ostateczne na poziomie czasopisma.
10.6. W przypadku powzięcia po publikacji uzasadnionych wątpliwości co do rzetelności, legalności lub etyczności opublikowanego tekstu redakcja wszczyna postępowanie wyjaśniające.
10.7. W zależności od wyników postępowania wyjaśniającego redakcja może opublikować: korektę, sprostowanie, erratę, notę redakcyjną, wyrażenie zaniepokojenia lub retrakcję artykułu.
10.8. Komunikaty, o których mowa w pkt 10.7, powinny być czytelnie oznaczone, zawierać przyczynę ich publikacji, datę wydania oraz odniesienie do artykułu, którego dotyczą.
10.9. W przypadku poważnych naruszeń redakcja może poinformować właściwą instytucję zatrudniającą autora, jednostkę finansującą badania, wydawcę lub inne właściwe podmioty.
10.10. W sprawach nieuregulowanych niniejszym kodeksem zastosowanie mają obowiązujące przepisy prawa oraz powszechnie uznane standardy etyki publikacyjnej.
