Polesie i Poleszucy według Antoniego Ferdynanda Ossendowskiego
Relacja przestrzeń - człowiek
Słowa kluczowe:
przestrzeń, Polesie, granica, kolonizacja, środowiskoAbstrakt
Artykuł Polesie i Poleszucy według Antoniego Ferdynanda Ossendowskiego. Relacja człowiek – przestrzeń przedstawia sposób ujęcia przestrzeni Polesia i egzystencji Poleszuków jako mieszkańców tego obszaru przez Ossendowskiego – jednego z najpopularniejszych pisarzy dwudziestolecia międzywojennego. Kontekstem rozważań uczyniono zarówno publikacje z okresu międzywojnia, jak i współczesne artykuły i przewodniki po Polesiu. W pracy podkreślono intencje autora Polesia, polegające na wykreowaniu przestrzeni opisywanego obszaru jako terytorium do skolonizowania przez Polaków, pełniącego funkcję naturalnej bariery dla Rosji sowieckiej. Zaprezentowano sposób kreacji przestrzeni Polesia jako podmiotu i absolutu dominującego nad człowiekiem – użytkownikiem tego regionu. Wskazano kilka aspektów życia Poleszuków zdeterminowanych przez środowisko, w jakim egzystują.
Bibliografia
Buszko J., Historia Polski 1864–1948, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1985.
Chomiuk A., Między geografią a polityką. O pewnym międzywojennym dyskursie krajoznawczym, „Studia de Cultura” 2018, 10(2), s. 55–69.
Czermińska M., Tożsamość kształtowana w pamięci miejsca, „Ruch Literacki” 2013, t. 54, nr 6, s. 591–606.
Engelking A., Poleszuk nieoswojony. Wokół funkcji chłopskości w konstruowaniu polskości, „Teksty Drugie” 2017, nr 6, s. 68–94.
Gieysztor A., Mitologia Słowian, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1982.
Grębecka W., Obraz przyrody Polesia w powieściach Marii Rodziewiczówny, „Analecta” 1999, nr 2, s. 115–126.
Herodota dzieje, przeł. A. Bronikowski, w Komisie Jana Konstantego Żupańskie-go, Poznań 1862.
Kolberg O., Dzieła wszystkie. Białoruś – Polesie, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Wrocław – Poznań, 2001, t. 52.
Kieżuń A., Mit egzotycznego Polesia w powieści dla młodzieży A. F. Ossendow-skiego [w:] Pogranicza, Kresy, Wschód a idee Europy, s. 1: Prace dedykowane Profesor Swietłanie Musijenko, idea i wstęp J. Ławski, red. A. Janicka, G. Kowalski, Ł. Zabielski, Białystok 2013, s. 455–462.
Libera Z., Pietrusiewiczowa J., Rytel J., Literatura polska od średniowiecza do oświecenia, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1989.
Mackiewicz J., Bunt rojstów, Słowo, Warszawa 1938.
Martuszewska A., Jak szumi Dewajtis? Studia o powieściach Marii Rodziewiczów-ny, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1989.
Michałowski W., Ossendowski. Podróż przez życie, Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań 2015.
Obrębski J., Dzisiejsi ludzie Polesia, „Przegląd Socjologiczny” 1936, nr 3–4, s. 414–446.
Ossendowski A.F., Huculszczyzna. Gorgany i Czarnohora, Wydawnictwo Polskie R. Wegner, Poznań 1936.
Ossendowski A.F., Nauczycielka, Wydawnictwo Polskie R. Wegner, Poznań 1935.
Ossendowski A.F., Polesie, Wydawnictwo Polskie R. Wegner, Poznań 1934.
Ossendowski A.F., W polskiej dżungli, Państwowe Wydawnictwo Książek Szkolnych, Warszawa – Lwów 1935.
Rąkowski G., Smak Kresów 2. Czar Polesia, Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, Pruszków 2001.
Rodziewiczówna M., Dewajtis, Wydawnictwo Replika, Poznań 2023.
Rodziewiczówna M., Lato leśnych ludzi, nakład Gebethnera i Wolffa, Warszawa – Lublin – Łódź – Poznań – Kraków 1920.
Rybicka E., Geopoetyka. Przestrzeń i miejsce we współczesnych teoriach i praktykach literackich, Universitas, Kraków 2014.
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, nakł. F. Sulimierskiego i W. Walewskiego, Warszawa 1880–1914, t. 8.
Tuan Y.F., Przestrzeń i miejsce, przeł. A. Morawińska, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1987.
Wójtowicz A., „Polska dżungla”. Wokół „Polesia” Ferdynanda Antoniego Ossendowskiego, „Humanistyka i Przyrodoznawstwo” 2019, 25, s. 283–298.
Ziemia polska w pieśni, red. J. Lorentowicz, Gebethner i Wolff, Warszawa 1913.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Agata Ślęzak
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
