Keywords
children’s literature
literary education
childhood studies
Abstract
This article examines the reading preferences of third-grade pupils from Białystok, focusing on how they engage with literature, their favorite characters, and their own creative writing. The qualitative study, based on focus group interviews and rooted in childhood studies, involved 96 pupils and aimed to capture authentic reading experiences and expressions of literary creativity. The theoretical section outlines key concepts related to children’s reading development and the cultural and environmental factors shaping it, referencing prior research (e.g., Baluch, Krasoń, Leszczyński, Ungehauer-Gołąb). The empirical findings highlight the role of adults as mediators, the influence of media and technology, and the need to adapt educational practices to the realities of contemporary childhood. These insights may support teachers, librarians, and parents in fostering reading habits in children.
References
Appelt, K. (2003). Wiek szkolny – szanse rozwoju. Remedium, 9(127), 4–5.
Baluch, A. (1994). Dziecko i świat przedstawiony, czyli tajemnice dziecięcej lektury. Wrocław: Wydawnictwo Wacław Bagiński.
Benjamin, W. (1975). Twórca jako wytwórca. Transl. H. Orłowski. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Bettelheim, B. (1996). Cudowne i pożyteczne. O znaczeniach i wartościach baśni. Transl. D. Danek. Warszawa: WAB.
Braun, V., & Clarke, V. (2022). Conceptual and design thinking for thematic analysis. Qualitative Psychology, 9(1), 3–26.
Buckingham, D. (2013). After the Death of Childhood (1st ed.). Wiley. Retrieved from https://www.perlego.com/book/1535319/after-the-death-of-childhood-pdf (Original work published 2013) [access: 10.09.2025].
Ciechowska, M. (2017). Badania fokusowe. In M. Ciechowska & M. Szymańska (Ed.), Wybrane metody jakościowe w badaniach pedagogicznych. Part I. Kraków: Ignatianum.
Clark, J. (2004). Participatory research with children and young people: Philosophy, possibilities and perils. Online Journal – Dr. Michael Brody. Retrieved from http://s3.amazonaws.com/academia.edu.documents/7024392/clark5e2004-participatory_research_with_children.pdf [access: 10.09.2025].
Erikson, E. H. (2004). Tożsamość a cykl życia. Transl. M. Żywicki. Poznań: Zysk i S-ka.
Gogolin, O., & Szymik, E. (2017). Książka w życiu dziecka w wieku wczesnoszkolnym. Journal of Modern Science, 3(34), 29–45.
Janus-Sitarz, A. (2009). Przyjemność i odpowiedzialność w lekturze. O praktykach czytania literatury w szkole. Kraków: Universitas.
Jenkins, H. (2006). Kultura konwergencji: Zderzenie starych i nowych mediów. Transl. M. Bernatowicz & M. Filiciak. Kraków: Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne.
Klas-Markiewicz, A. M., & Szczęsna, K. (2023). Współczesne preferencje czytelnicze dzieci w wieku wczesnoszkolnym. In: J. Bojanowicz & J. Natora (Ed.), Pierwsze kroki w nauce. Badania i perspektywy młodych naukowców (Nr 323). Radom: Uniwersytet Radomski im. Kazimierza Pułaskiego.
Klus-Stańska, D. (2002). Narracje w szkole. In: J. Trzebiński (Ed.), Narracja jako sposób rozumienia świata (pp. 189–220). Gdańsk: GWP.
Kłakówna, Z. A. (2005). Kulturowa koncepcja kształcenia polonistycznego. In: M. Czermińska and oth. (Ed.), Polonistyka w przebudowie. Literaturoznawstwo – wiedza o języku – wiedza o kulturze – edukacja. T. 2 (pp. 74–84). Kraków: Universitas.
Krasoń, K. (1999). Preferencje czytelnicze dzieci w wieku wczesnoszkolnym: rekonesans badawczy. Nauczyciel i Szkoła, 2(7), 37–41.
Kruszko, K. (2015). Zainteresowania czytelnicze dzieci w wieku wczesnoszkolnym. Lubelski Rocznik Pedagogiczny, 34(2), 176–193.
Kupiec, M. (2024). W stronę nostalgicznej lektury literatury dziecięcej w dydaktyce akademickiej. Lubelski Rocznik Pedagogiczny, 1, 161–175.
Kvale, S. (2013). Prowadzenie wywiadów. Transl. A. Dziuban. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Leszczyński, G. (2012) Książki pierwsze. Książki ostatnie? Literatura dla dzieci i młodzieży wobec wyzwań nowoczesności. Warszawa: Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich.
Livingstone, S., & Sefton-Green, J. (2016). The class: Living and learning in the digital age. New York: New York University Press.
Lisek-Michalska, J. (2013). Badania fokusowe: Problemy metodologiczne i etyczne. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Niesporek-Szamburska, B., & Wójcik-Dudek, M. (2017). Książka w domu i w szkole – od domowej lektury do szkolnego podręcznika. In: K. Tałuć (Ed.), Literatura dla dzieci i młodzieży. T. 5 (pp. 213–228). Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Papuzińska, J. (1981). Inicjacje literackie. Problemy pierwszych kontaktów dziecka z książką. Warszawa: WSiP.
Pawelec, A. (2013). Z lekturą do internetu – czyli jak (na)uczyć czytać e-generację? In: M. Antczak, A. Brzuska-Kępa, & A. Walczak-Niewiadomska (Ed.), Media a czytelnicy: Studia o popularyzacji czytelnictwa i uczestnictwie kulturowym młodego pokolenia (pp. 89–109). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Qvortrup, J., Corsaro, W., & Honig, M. (Eds.) (2009). The handbook of childhood studies. London: Palgrave Macmillan.
Swędrowska, M. (2014). Czytanie wrażeniowe. Innowacyjny model czytania dzieciom tekstów literackich w przedszkolu i w szkole. Trendy, 2, 104–108.
Szymborska, K. (2016). Children studies jako perspektywa metodologiczna. Teksty Drugie, 1, 189–205.
Ungeheuer-Gołąb, A. (2001). Rozwój kontaktów małego dziecka z literaturą. Warszawa: Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich.
Vasquez, V. M. (2005). Resistance, power-tricky and colorless energy. In: J. Marsh (Ed.), Popular culture, new media and digital literacy in early childhood (pp. 201–219). London: Routledge Falmer.
Wadsworth, B. J. (1998). Teoria Piageta. Poznawczy i emocjonalny rozwój dziecka. Transl. M. Babiuch. Warszawa: WSiP.
Zwiernik, J. (2012). Podejście mozaikowe w badaniu doświadczania przez dzieci życia codziennego w instytucjach wczesnej opieki i edukacji. Przegląd Badań Edukacyjnych (Educational Studies Review), 2(15), 159–176.
Żółtowski, D. (2019). Czytanie emocji i czytanie emocjami w procesie lektury szkolnej. In W. Heller, M. Kaźmierska, & M. Wieczorek (Ed.), Dlaczego szkoła nie ufa emocjom? Dążenia emocjonalne w szkole i na uczelni (pp. 85–94). Poznań: Wydawnictwo UAM.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Copyright (c) 2025 Anna Józefowicz