Słowa kluczowe
uniwersytet
edukacja
teoria ugruntowana
Abstrakt
Artykuł podejmuje problematykę kulturalności w kontekście akademickim, proponując semantyczną rekonstrukcję kategorii w oparciu o perspektywę kulturoznawczą Anny Jawor (2023). Część empiryczna opiera się na wywiadach fokusowych z nauczycielami akademickimi, których celem było zrozumienie, w jaki sposób uczestnicy interpretują własne doświadczenia kulturalności akademickiej oraz jak te interpretacje kształtują interakcje dydaktyczne. W ramach konstruktywistycznej teorii ugruntowanej wyodrębniono siedem wymiarów kulturalności akademickiej. Wyniki podkreślają heurystyczny potencjał pojęcia kulturalności dla badań edukacyjnych i wskazują na potrzebę dalszych, pogłębionych badań w tym obszarze.
Bibliografia
Andrzejczak, A. (2015). Uniwersytet przedsiębiorczy i odpowiedzialny społecznie. Edukacja Ekonomistów i Menedżerów, 38(4), 117–130.
Barańska, M., & Nowak-Kluczyński, K. (2019). Epizodysta naukowy – o pracy nauczyciela akademickiego. Między dydaktyką a nauką. Studia Edukacyjne, 53, 161–185.
Barbour, R. (2011). Badania fokusowe. Transl. B. Komorowska. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Biały, K. (2011). Przemiany współczesnego uniwersytetu od idei von Humboldta do modelu uczelni przedsiębiorczej. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Bourdieu, P. (2009). Rozum praktyczny. O teorii działania. Transl. J. Stryjczyk. Kraków: Wydawnictwo UJ.
Buliński, T. (2002). Człowiek do zrobienia: jak kultura tworzy człowieka. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Burszta, W. et al. (2010). Kultura miejska w Polsce z perspektywy interdyscyplinarnych badań jakościowych. Warszawa: Narodowe Centrum Kultury.
Charmaz, K. (2013). Teoria ugruntowana. Praktyczny przewodnik po analizie jakościowej. Transl. B. Komorowska. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Czerepaniak-Walczak, M. (2014). Homo academicus w świecie homo oeconomicus. O obszarach i przejawach zmagań z akademickim zniewoleniem. Pedagogika Szkoły Wyższej, 15, 11–24.
Czerepaniak-Walczak, M. (2015). Po pierwsze rentowność? Odzyskiwanie edukacji uniwersyteckiej. Więź, 1(659), 16–25.
Daszkiewicz, W. (2010). Podstawowe rozumienie kultury – ujęcie filozoficzne. Roczniki Kulturoznawcze, 1, 43–64.
Gofron, B. (2012). Proces kształcenia jako otwarta kulturowo przestrzeń badań i praktyk dydaktycznych. Podstawy Edukacji, 5, 47–63.
Goodenough, W.H. (1964). Cultural anthropology and linguistics. In: D.H. Hymes (ed.), Language in Culture and Society. A Reader in Linguistics and Anthropology (pp. 36–39). New York, Evanston, London: Harper & Row.
Gruchoła, M. (2010). Kultura w ujęciu socjologicznym. Roczniki Kulturoznawcze, 1, 95–114.
Hołówka, J. (2015). Gdzie to dostojeństwo? Jak zmienia się etos uniwersytetu. Więź, 1(659), 7–15.
Hrehorowicz, A., & Gietka, M. (2023). Kultura akademicka pokolenia “Z”, czyli o praktykowaniu przez studentów pedagogiki zachowań wpisujących się w kulturę akademicką. Transformacje, 1(116), 203–222.
Jabłońska, A. (2019). Wychowanie do kultury: przeszłość i teraźniejszość, pytania i propozycje. Seminare. Poszukiwania naukowe, 3, 131–144.
Jawor, A. (2023). Kulturalność: rekonstrukcja wzorca człowieka kulturalnego w Polsce. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Kaczmarek, K. (2017). Rozważania na temat roli dydaktycznej nauczyciela akademickiego w opinii jego samego i studentów. Argumenta Historica. Czasopismo Naukowo-Dydaktyczne, 4, 63–72.
Kapias, M. (2015). Aktywność aksjologiczna realizowana w procesach wychowawczych w środowisku akademickim. Edukacja Ekonomistów i Menedżerów, 36(2), 61–76.
Kaptur, P. (2011). Idealny nauczyciel akademicki – mit czy realizm? In Forum Oświatowe, 1(44), 71–76.
Klimek, J. (2024). Konflikt tożsamościowy – geneza i charakterystyka zjawiska. Perspektywy Kultury, 47(4), 289–308.
Makieła, Z.J. (2017). Model uniwersytetu trzeciej generacji XXI wieku – przedsiębiorczy, innowacyjny uniwersytet. Folia Oeconomica Cracoviensia, 58, 23–38.
Marszałek, A. (2008). Uniwersytet przedsiębiorczy jako odpowiedź na wyzwania XXI wieku. Przegląd Organizacji, 9, 19–22.
Mihułka, K. (2018). Koncepcje kultury a nauczanie i uczenie się języków obcych – zarys teoretyczny. Neofilolog, 47(1), 21–35.
Miński, R. (2017). Wywiad pogłębiony jako technika badawcza. Możliwości wykorzystania IDI w badaniach ewaluacyjnych. Przegląd Socjologii Jakościowej, 13(3), 30–51; https://doi.org/10.18778/1733-8069.13.3.02.
Murawska, A. (2017). Kariera akademicka – człowiek w drodze do siebie i do sensu. Pedagogika Szkoły Wyższej, 22, 37-45.
Olbrycht, K. (2019). Edukacja kulturalna jako edukacja do wzrastania w człowieczeństwie. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods. Thousand Oaks, London, New Delhi: Sage Publications.
Robotycki, Cz. (1980). Tradycja i obyczaj w środowisku wiejskim. Studium etologiczne wsi Jurgów na Spiszu. Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo PAN.
Schaefer, L. (2015). History and Civility. NAMTA Journal, 40(1), 103–111.
Segiet, W. (2024). Edukacja akademicka. O znaczeniu wiedzy i wspólnotowości. In: A. Odrowąż-Coates, Z. Kwieciński, & M.J. Szymański (ed.), Przesilenie. Kręgi kryzysów kontekstów edukacji – wyzwania dla pedagogiki (pp. 161–170). Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.
Stochmal, M., & Maciejewski, J. (2018). Hybrydyzacja obszarów badawczych środowiska (nie)bezpieczeństwa nie tylko w dyscyplinie socjologii. Historia i Polityka, 23(30), 87–101.
Sulima, R. (2000). Antropologia codzienności. Kraków: Wydawnictwo UJ.
Sułkowski, Ł. (2016). Kultura akademicka. Koniec utopii? Warszawa: PWN.
Sztompka, P. (2014). Uniwersytet współczesny; zderzenie dwóch kultur. Nauka, 1, 7–18.
Tyszka, A. (1971). Uczestnictwo w kulturze. O różnorodności stylów życia. Warszawa: PWN.
Wilk, T. (2016). Dobre wychowanie jako kategoria modelująca codzienne życie: kontekst indywidualny i społeczny. Chowanna, 2(47), 193–215.
Wojnar, I. (1964). Estetyka i wychowanie. Warszawa: PWN.
Wrońska, K. (2019). Ogłada – nieobecny dyskurs w pedagogice. Próba (re)konstrukcji pojęcia. Kwartalnik Pedagogiczny, 254(4), 20–38.
Zakowicz, I. (2012). Idea uniwersytetu Wilhelma von Humboldta – kontynuacja czy zmierzch? Ogrody Nauk i Sztuk, 2, 62–74.
Zalewska-Pawlak, M. (2017). Sztuka i wychowanie w XXI wieku. W poszukiwaniu zagubionej teorii sztuki życia i sztuki w wychowaniu. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Prawa autorskie (c) 2025 Hanna Kędzierska, Alicja Lisiecka