Motywowanie uczniów przez nauczycieli szkół podstawowych – w świetle nauczycielskich narracji

Abstrakt

Pedagogiczny namysł nad wzbudzaniem aktywności uczniów do uczenia się ewoluował w kierunku oderwania się od tradycyjnie zorientowanego, behawioralnego ich bodźcowania do nadania motywowaniu uczących się bardziej postępowego, prorozwojowego wymiaru. Celem niniejszego artykułu jest ogląd nauczycielskich oddziaływań motywacyjnych i próba odpowiedzi na następujące pytanie: W jaki sposób nauczycielki szkół podstawowych motywują swoich uczniów do nauki? Drogą pozyskania materiału badawczego były wywiady swobodne o charakterze jakościowym. W tekście zostały przedstawione: podstawy metodologiczne podjętych badań, przyjęte rozumienie pojęcia: motywacja i istniejące zalecenia dotyczące motywowania uczniów do uczenia się oraz analizy wypowiedzi rozmówczyń związanych z tą kategorią. Ujawniły one tendencje nauczycielek do bazowania głównie na motywacji zewnętrznej, gdyż stosowane przez nie sposoby (głównie nagradzanie, przymus, kontrola itd.) identyfikować można jako zewnętrzne stymulatory. Opisywanych przez nie w narracjach oddziaływań motywacyjnych nie można uznać za prorozwojowe dla uczniów i postępowe w odniesieniu do współczesnych ustaleń pedagogicznych. Zachodzi więc potrzeba poszerzania zarówno nauczycielskiej świadomości dotyczącej np. skutków tak zorientowanych działań, jak i umiejętności odmiennego motywowania uczniów.