Wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji przez rodziców małych dzieci – poczucie rodzicielskiej skuteczności i kwestie etyczne
Article Sidebar
Main Article Content
Abstrakt
Przedmiotem artykułu jest korzystanie z narzędzi sztucznej inteligencji w codziennych praktykach opiekuńczych i edukacyjnych przez rodziców małych dzieci (w wieku 0–6 lat); N=103. Celem badania było poznanie zakresu wykorzystania AI w życiu rodzinnym, postrzeganie korzyści i obaw z tym związanych oraz czynników różnicujących korzystanie z AI. Zastosowano kwestionariusz ankiety oraz Skalę Uogólnionej Własnej Skuteczności (GSES). W wyniku badań wyróżniono dwie grupy rodziców: użytkowników AI (45,6%) oraz nieużytkowników AI (44,4%). Respondenci korzystają z AI najczęściej w sposób incydentalny i zadaniowy. Narzędzia te służą głównie do generowania pomysłów na aktywności, wyjaśniania trudnych zagadnień oraz wsparcia organizacji dnia; nie przekładają się jednak na zmniejszenie obciążenia czasowego rodziców. Badani wyrażają obawy co do skuteczności ochrony prywatności przy użytkowaniu AI. Rodzice nie korzystający z narzędzi sztucznej inteligencji tłumaczą to brakiem takiej potrzeby, brakiem zaufania co do wiarygodności generowanych treści i ochrony danych. Część z nich wyraża gotowość do korzystania z AI. Poziom poczucia własnej skuteczności nie różnicuje użytkowników i nieużytkowników AI. Wyniki badań pozwoliły na sformułowanie tezy o selektywnej otwartości rodziców wobec AI oraz rekomendacji praktycznych w obszarze wsparcia rodzin w rozwijaniu kompetencji cyfrowych.
Translation
Downloads
Article Details
Oświadczenie o dostępności danych
brak
Numer
Dział
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
OŚWIADCZENIE AUTORA:
Mam świadomość, że czasopismo jest wydawane na licencji Creative Commons - Uznanie autorstwa (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode).
Przesyłając artykuł wyrażam zgodę na jego udostępnienie na tej licencji
Jak cytować
Bibliografia
Andreeva, Y., Fakhrutdinova, L., Dautova, R., & Teleguzova, D. (2025). Phenomena of influence of household artificial intelligence on child-parent relations in the family space. Education and Self Development. https://doi.org/10.26907/esd.20.2.08 DOI: https://doi.org/10.26907/esd.20.2.08
Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavior change. Psychological Review, 84(2), 191–215. DOI: https://doi.org/10.1037/0033-295X.84.2.191
Ciechowska, M., & Szymańska, M. (2017). Wybrane metody jakościowe w badaniach pedagogicznych. Część 1 [Selected qualitative methods in pedagogical research. Part 1]. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.
Elmorsy, G. N. H. (2024). Using generative AI tools to improve children’s story production skills in early childhood: Suggested standards. Scientific Journal of King Faisal University, 25(1). https://doi.org/10.37575/h/edu/230043 DOI: https://doi.org/10.37575/h/edu/230043
Farisal, U. (2025). The impact of AI on family communication: A narrative review on children’s respect for parents in developing Southeast Asia. Jurnal Parenting Dan Anak, 2(2), 15. https://doi.org/10.47134/jpa.v2i2.1472 DOI: https://doi.org/10.47134/jpa.v2i2.1472
Fidan, N., & Olur, B. (2023). Examining the relationship between parents’ digital parenting self-efficacy and digital parenting attitudes. Education and Information Technologies. https://doi.org/10.1007/s10639-023-11841-2 DOI: https://doi.org/10.1007/s10639-023-11841-2
Glassman, J. R., Humphreys, K., Yeung, S., Smith, M., Jauregui, A., Milstein, A., & Sanders, L. (2021). Parents’ perspectives on using artificial intelligence to reduce technology interference during early childhood: Cross-sectional online survey. Journal of Medical Internet Research, 15(3), e19461. https://doi.org/10.2196/19461 DOI: https://doi.org/10.2196/19461
Haley, L. C., Boyd, A. K., Hebballi, N., Reynolds, E. W., Smith, K. G., Scully, P. T., Nguyen, T. L., Bernstam, E., & Li, L. T. (2023). Attitudes on artificial intelligence use in pediatric care from parents of hospitalized children. Journal of Surgical Research. https://doi.org/10.1016/j.jss.2023.10.027 DOI: https://doi.org/10.1016/j.jss.2023.10.027
Hendry, H., Teszenyi, E., Rodriguez-Leon, L., Maynes, M. L., Dorrian, J., & Edwards, T. (2024). Tensions, assumptions and situated ethics: Attuning to the unpredictability of ethics in early childhood research participation. European Early Childhood Education Research Journal, 33(3), 483–496. https://doi.org/10.1080/1350293X.2024.2387570 DOI: https://doi.org/10.1080/1350293X.2024.2387570
Kapania, K., Siy, O., Clapper, G., Meena SP, A., & Sambasivan, N. (2022). "Because AI is 100% right and safe": User attitudes and sources of AI authority in India. In Proceedings of the 2022 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems. Association for Computing Machinery. https://doi.org/10.1145/3491102.3517533 DOI: https://doi.org/10.1145/3491102.3517533
Kurian, N. (2023). AI’s empathy gap: The risks of conversational artificial intelligence for young children’s well-being and key ethical considerations for early childhood education and care. Contemporary Issues in Early Childhood. https://doi.org/10.1177/14639491231206004 DOI: https://doi.org/10.1177/14639491231206004
Kurian, N. (2025). Designing child-safe conversational AI: Three dilemmas for responsible design. International Conference on Conversational User Interfaces. https://doi.org/10.1145/3719160.3737638 DOI: https://doi.org/10.1145/3719160.3737638
Laestadius, L., Bishop, A., Gonzalez, M., Illenčík, D., & Campos-Castillo, C. (2022). Too human and not human enough: A grounded theory analysis of mental health harms from emotional dependence on the social chatbot Replika. New Media & Society, 26(10), 5923–5941. https://doi.org/10.1177/14614448221142007 DOI: https://doi.org/10.1177/14614448221142007
Livingston, V., Jackson-Nevels, B., Davis-Wagner, D., Jameson, D., & Joyner, C. (2025). Dignity in mental health—Examining the dynamics of mental health stigma: A narrative review. Academia Mental Health and Well-Being, 2(3). https://doi.org/10.20935/MHealthWellB7837 DOI: https://doi.org/10.20935/MHealthWellB7837
Ma, Z., Mei, Y., & Su, Z. (2023). Understanding the benefits and challenges of using large language model-based conversational agents for mental well-being support. AMIA 2023 Proceedings. https://arxiv.org/abs/2307.15810
Mahmutović Babić, A., Duranović, M., Lovrić, I., Petrović, A., & Madžar Čančdar, A. (2025). Artificial intelligence in parental information-seeking about child health and development. Research in Education and Rehabilitation. https://doi.org/10.51558/2744-1555.2025.8.2.494 DOI: https://doi.org/10.51558/2744-1555.2025.8.2.494
Maples, B., Cerit, M., Vishwanath, A., & Pea, R. (2024). Loneliness and suicide mitigation for students using GPT3-enabled chatbots. npj Mental Health Research, 3, Article 4. https://doi.org/10.1038/s44184-023-00047-6 DOI: https://doi.org/10.1038/s44184-023-00047-6
Mariani, M. M., Hashemi, N., & Wirtz, J. (2023). Artificial intelligence empowered conversational agents: A systematic literature review and research agenda. Journal of Business Research, 161, Article 113838. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2023.113838 DOI: https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2023.113838
Mukhtar, Z., Selvi, I. D., Nurkamelia, A. H., Jasandra, A., Sultan, S., & Kepulauan Riau, A. (2025). Digital parenting in the era of artificial intelligence: The role of parents in guiding early childhood interaction with smart technology. JOYCED Journal of Early Childhood Education. https://doi.org/10.14421/joyced.2025.52-08 DOI: https://doi.org/10.14421/joyced.2025.52-08
Munzer, T. (2024). How will artificial intelligence (AI) affect children?. HealthyChildren.org. https://www.healthychildren.org/English/family-life/Media/Pages/how-will-artificial-intelligence-AI-affect-children.aspx
Nazaruk, S., Rybka, A., Mościbrodzka, J., & Sokołowska, B. (2025). Postrzeganie przez rodziców możliwości wykorzystania sztucznej inteligencji w edukacji i wychowaniu dzieci. Wyniki badań własnych [Parents' perception of the potential use of artificial intelligence in children's education and upbringing. Own research results]. Studia Edukacyjne. https://doi.org/10.14746/se.2025.77.9 DOI: https://doi.org/10.14746/se.2025.77.9
OECD. (2025). How's life for children in the digital age? OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/0854b900-en DOI: https://doi.org/10.1787/0854b900-en
Pakdemirli, A. (2026). Artificial intelligence and digital technologies in family and parenting contexts. Journal of Basic and Clinical Health Sciences. https://doi.org/10.30621/jbachs.1868255 DOI: https://doi.org/10.30621/jbachs.1868255
Parlament Europejski & Rada Unii Europejskiej. (2016). Rozporządzenie (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) [Regulation (EU) 2016/679 of the European Parliament and of the Council of 27 April 2016 on the protection of natural persons with regard to the processing of personal data and on the free movement of such data, and repealing Directive 95/46/EC (General Data Protection Regulation)]. Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, L 119, 1–88. https://uodo.gov.pl/404
Pilch, T., & Bauman, T. (2017). Zasady badań pedagogicznych: Strategie ilościowe i jakościowe [Principles of pedagogical research: Quantitative and qualitative strategies] (5th ed.). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Punch, F. P., & Oancea, A. (2014). Introduction to research methods in education. Sage.
Remiya, J. S. (2026). Parental mediation in the age of artificial intelligence and smart devices: A study of digital parenting practices in India. Journal of Emerging Technologies and Innovative Research. https://doi.org/10.56975/jetir.v13i2.575451 DOI: https://doi.org/10.56975/jetir.v13i2.575451
Sobczak, A. (2023). Zjawisko sharentingu – między prawem do prywatności dziecka a aktywnością rodziców w mediach społecznościowych [The phenomenon of sharenting: Between the child's right to privacy and parents' activity on social media]. Studia Edukacyjne, (71), 93–106. https://doi.org/10.14746/se.2023.71.6 DOI: https://doi.org/10.14746/se.2023.71.6
Wójcicka, N., Słupska, A., Groń, M., Ogrodzki, P., Piechna, J., Sowiński, P., Rywczyńska, A., Domańska, E., Michałowski, A., Osuch, A., Oleszkiewicz, K., Ładna, A., Jankiewicz, A., Wałkuska, O., Rylski, A., Urbańska-Galanciak, D., Perfuński, M., & Czechowska, Z. (2025). W sieci wyzwań. Sztuka wychowania w cyfrowym świecie [In the web of challenges. The art of parenting in a digital world]. NASK – Państwowy Instytut Badawczy.
Xue, L., Mahat, J., & Ghazali, N. (2026). Technology Acceptance Model in artificial intelligence in education: A meta-analysis. SAGE Open. https://doi.org/10.1177/21582440251409441 DOI: https://doi.org/10.1177/21582440251409441
Zbróg, Z. (2024). Praktyki wykluczania rówieśniczego w grupie pięcioletnich dziewczynek – analiza dyfrakcyjna [Peer exclusion practices in a group of five-year-old girls: A diffractive analysis]. Polska Myśl Pedagogiczna, 241–255. https://doi.org/10.4467/24504564PMP.24.013.19967 DOI: https://doi.org/10.4467/24504564PMP.24.013.19967
Żabińska, A. (2024). Social exclusion of mothers of children on the autism spectrum as presented in popular publications. Avant. Pismo Awangardy Filozoficzno-Naukowej, 15, Article 3. https://doi.org/10.26913/ava3202414 DOI: https://doi.org/10.26913/ava3202414