Potrzeby, które nie mieszczą się w planie zajęć – analiza transakcyjna doświadczeń studentów(przyszłych nauczycieli)

• Małgorzata Świerk

  Akademia Humanitas

  https://orcid.org/0009-0005-9299-3840

Celem artykułu jest ukazanie na podstawie przeprowadzonych badań, w jaki sposób studenci pedagogiki, szczególnie studiujący w trybie niestacjonarnym, doświadczają niezaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencjalnych i jak próbują sobie z tym radzić. Badanie oparto na metodach jakościowych – wywiadach pogłębionych i grupach fokusowych – przeprowadzonych wśród 23 studentów. Analiza danych została przeprowadzona w oparciu o kategoryzację tematyczną i pojęcia analizy transakcyjnej: głodów, znaków rozpoznania, gier i scenariuszy życiowych. Wyniki wskazują, że studenci najczęściej zgłaszali potrzeby odpoczynku, bliskości emocjonalnej, poczucia bezpieczeństwa oraz uznania. Ich chroniczne niezaspokojenie może prowadzić do frustracji, obniżonej motywacji, a w perspektywie długofalowej – do powielania destrukcyjnych schematów w pracy z dziećmi. Autorzy podkreślają potrzebę wdrażania systemowego wsparcia emocjonalnego w środowisku akademickim.

1. Małgorzata Świerk - Akademia Humanitas

   Doktor nauk społecznych w dyscyplinie pedagogika (tytuł uzyskany 16 stycznia 2023 r. na Uniwersytecie Śląskim). Specjalizuje się w problematyce pedagogiki ogólnej, pedagogiki specjalnej oraz socjologii wychowania. Autorka rozprawy doktorskiej pt. „Cierpienie w kontekście wychowania. Analiza zagadnienia na przykładzie doświadczeń rodziców dzieci z niepełnosprawnością” przygotowanej pod kierunkiem dr hab. Beaty Ecler-Nocoń, prof. UŚ.

   Z Uniwersytetem Śląskim związana od 2018 r. jako doktorantka, od 2021 r. jako pracownik administracyjny w dziekanacie dydaktycznym Filologii angielskiej, a od 2022 r. jako nauczyciel akademicki prowadzący zajęcia z pedagogiki na Wydziale Humanistycznym. Od października 2023 r. adiunkt w Akademii Humanitas w Sosnowcu, gdzie prowadzi zajęcia m.in. z diagnozy pedagogicznej, edukacji i terapii osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu oraz projektowania spersonalizowanych programów edukacyjnych. Do 2024 r. pełniła funkcję Zastępcy Dyrektora Instytutu Pedagogiki w Akademii Humanitas.

   Od 2016 r. prezes Koła Inspiracji Pedagogicznych w Akademii Humanitas, w ramach którego koordynuje projekty popularyzujące pedagogikę i rozwijające kompetencje przyszłych nauczycieli. Uczestniczka Ogólnopolskiego Seminarium Doktorskiego i Podoktorskiego prof. zw. dr hab. Bogusława Śliwerskiego na Uniwersytecie Łódzkim.

   Autorka licznych warsztatów dla rodziców dzieci z niepełnosprawnościami, a także zajęć dla dzieci i seniorów w ramach Uniwersytetu Trzeciego Wieku i Uniwersytetu Dziecięcego. Aktywnie angażuje się w działalność wolontariacką, organizując pikniki, warsztaty i wydarzenia integracyjne w placówkach opiekuńczo-wychowawczych.

   Zainteresowania badawcze koncentruje wokół jakości życia rodzin wychowujących dzieci z niepełnosprawnością, dobrostanu ucznia, autorytetu nauczyciela oraz preorientacji zawodowej dzieci w wieku przedszkolnym. Kieruje projektem finansowanym przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego pt. „Mój zawód, moja przyszłość – edukacja ku przyszłości”. Wkrótce rozpocznie udział w dwóch kolejnych projektach, w tym dwóch o zasięgu międzynarodowym.

   Cechuje się profesjonalizmem, sumiennością, empatią oraz otwartością na nowe doświadczenia badawcze i dydaktyczne. Deklaruje pełną gotowość do dalszego rozwoju naukowego i dydaktycznego oraz pragnie kontynuować swoją karierę akademicką na Uniwersytecie Śląskim.

Al Thowaibi, L. (2024). The relationship between teacher–student rapport, stroke, and English as a foreign language learners’ willingness to communicate: The case of Saudi EFL female university students. International Journal of English Language Education, 12(2), 40–56.

Berne, E. (1961). Transactional analysis in psychotherapy: A systematic individual and social psychiatry. Grove Press.

Berne, E. (1964). Games people play: The psychology of human relationships. Grove Press.

Berne, E. (1972). What do you say after you say hello? The psychology of human destiny. Grove Press.

Branden, N. (1994). The six pillars of self-esteem. Bantam.

CBOS. (2024). Samopoczucie Polaków w 2023 roku. Centrum Badania Opinii Społecznej.

Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268.

Flett, G. L., Hewitt, P. L., Nepon, T., & Molnar, D. S. (2016). The perfectionism social disconnection model: Implications for suicidal behavior in adolescents and adults. In R. J. Levesque (Ed.), Encyclopedia of adolescence (pp. 1–9). Springer.

Flick, U. (2018). Projektowanie badań jakościowych (M. Bucholc, Trans.). Wydawnictwo Naukowe PWN.

Frankl, V. E. (2009). Człowiek w poszukiwaniu sensu (A. Wolnicka, Trans.). Wydawnictwo Czarna Owca.

Harris, T. A. (2012). I’m OK – You’re OK. HarperCollins.

Hughes, G., & Byrom, N. (2019). Managing student mental health: The challenges faced by academics on professional healthcare courses. Journal of

Advanced Nursing, 75(7), 1539–1548. https://doi.org/10.1111/jan.13998

James, M. (1973). Born to win: Transactional analysis with gestalt experiments. Addison-Wesley.

Maslow, A. H. (1987). Motywacja i osobowość (A. Jasińska, Trans.). Instytut Wydawniczy PAX.

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. (2025). Analiza badań nad zdrowiem psychicznym i jakością życia w środowisku akademickim. MNiSW.

Nowak, S. (2011). Metodologia badań społecznych. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2023). Education at a glance 2023: OECD indicators. OECD Publishing.

Rogers, C. R. (1995). A way of being. Houghton Mifflin.

Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68

Sęk, H. (2004). Społeczna psychologia kliniczna. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Schulz von Thun, F. (2013). Sztuka rozmawiania: Jak mówić, żeby być zrozumianym. Wydawnictwo PWN.

Stewart, I., & Joines, V. (2012). Analiza transakcyjna dzisiaj: Współczesne zastosowania w psychoterapii, edukacji i doradztwie (M. Zawadzki, Trans.). Wydawnictwo Jacek Santorski & Co.

Tłuściak-Deliowska, A., & Duda, E. (2022). Edukacja skupiona na karierze, czyli o roli edukacji formalnej i pozaformalnej w przygotowaniu do życia zawodowego. Seminare. Poszukiwania naukowe, 43(1), 67–78.

World Health Organization (WHO). (2022). World mental health report: Transforming mental health for all.

• pdf (Angielski)

Oświadczam, że udostępniłam swoje dane badawcze na platformie SCOPUS.

Prawa autorskie (c) 2025 Małgorzata Świerk

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.