SZTUKA JAKO JĘZYK TOŻSAMOŚCI WSPÓŁCZESNYCH ARTYSTEK W KATALONII
Agata Stępień
Słowa kluczowe:
contemporary art, Catalonia, cultural identity, intersectional feminism, intercul tural dialogue, language of artAbstrakt
The article examines the art of contemporary Catalan women artists as a language for constructing, negotiating, and communicating cultural, feminist, and social identity. The point of departure is the assumption that art performs not only an aesthetic function, but also a communicative and political one, becoming a space of dialogue between the individual and the community. The study adopts a feminist interpretive framework, with particular attention to intersectionality, and focuses on selected artistic practices and artist statements related to cultural memory, language, migration, corporeality, class, and the socio-political transformations taking place in Catalonia. Rather than treating these themes as self-evident, the analysis considers how meaning is produced through medium, materiality, scale, poetic language, performance, and the relation with the viewer. The article demonstrates that contemporary
women artists in Catalonia employ visual, performative, and literary practices as forms of social communication, negotiation of belonging, and critique of structures of exclusion.
Bibliografia
Ajuntament de Barcelona (2021). II Plan for Gender Justice 2021–2025. https://bcnroc.ajuntament.barcelona.cat/items/a42586cd-594c-4969
bef9-df20a6ad8940 [dostęp: 20.06.2026].
ADN Galería (b.d.). Alegaciones desplazadas: Núria Güell. https://www.adngaleria.com/exhibitions/52-alegaciones-desplazadas-nuria-guell/ [dostęp: 20.06.2026].
Arte Útil Archive (b.d.). Offside. https://arte-util.org/projects/offside/ [dostęp: 20.06.2026].
CCCB (2022, 28 listopada). Artistas catalanas: una mirada feminista [wideo].
Centre de Cultura Contemporània de Barcelona. https://www.cccb.org/es/w/actividades/artistas-catalanas-una-mirada-feminista [dostęp: 20.
06.2026].
Biblioteca Salaborsa (2022). Le Figlie di Ipazia. Donne da ricordare e celebrare. https://www.bibliotecasalaborsa.it/events/le-figlie-di-ipazia
donne-da-ricordare-e-celebrare [dostęp: 20.06.2026].
Birulés, F. (2014). Entreactes. Entorn de la política, el feminisme i el pensament. Edicions Trabucaire.
Caballero, A. (2023, 6 września). Preguntas y respuestas sobre la ley de amnistía que pide Puigdemont: ¿es constitucional? ¿A quién beneficiaría? https://www.rtve.es/noticias/20230906/amnistia-legal-constitucional/2455234.shtml [dostęp: 20.06.2026].
Catorze (2023, 14 kwietnia). I si una nació desfilant per una catifa vermella [fragment książki]. https://www.catorze.cat/lectura/tast-editorial-sor
teig/i-si-una-nacio-desfilant-per-una-catifa-vermella_1202050_102.html [dostęp: 20.06.2026]
Conversi, D. (1997). The Basques, the Catalans and Spain. Alternative Routes to Nationalist Mobilisation. University of Nevada Press.
Crameri, K. (2016). Do Catalans Have ‘the Right to Decide’? Secession, Legitimacy and Democracy in Twenty-First Century Europe. Global Discourse: An Interdisciplinary Journal of Current Affairs and Applied Contemporary Thought, 6(3), 423–439. https://doi.org/10.1080/23269995.2015.1083326.
Diego, E. de (1987). La mujer y la pintura del XIX español. Ediciones Cátedra.
Crenshaw, K. (1989). Demarginalizing the Intersection of Race and Sex: A Black Feminist Critique of Antidiscrimination Doctrine, Feminist The
ory and Antiracist Politics. University of Chicago Legal Forum, 1, 139–167.
Dolores, J. (2020). Bijuteria. Galerada.
Dolores, J. (2022). Hit Me If I’m Pretty [katalog spektaklu]. Antic Teatre.
Dolores, J. (2023). I si una nació desfilant per una catifa vermella – rèquiem catal. Edicions Poncianes.
Esteban, M.L. (2019). El Feminisme i les Transformacions en la Política. Pol·len Edicions.
Güell, N. (2009). Fuera de juego. https://www.nuriaguell.com/portfolio/fuera_de_juego/ [dostęp: 20.06.2026].
Instituto Nacional de Estadística (b.d.). Censo anual de población 2021–2025.
Población según comunidad autónoma y provincia y sexo. https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=67988 [dostęp: 20.06.2026].
Junyent, M. C., Zaballa, B. (2020). El futur del català depèn de tu. La Campana.
Marçal, M-M. (1998). Cau de llunes. Proa.
Moreno, P. (2020, 17 sierpnia). Emma Llorente, la artista de la generación Z catalana que viaja al ecofeminismo a través de la cerámica. Vogue España. https://www.vogue.es/living/articulos/emma-llorente-artista-visualceramista-barcelona-exposicion-cobijos-embarazo-menstruacion [dostęp: 20.06.2026].
Pankau, J. (2023). Artywizm miejski jako praktyka antykryzysowa. Nowa wyobraźnia polityczna i translokalne obiegi rozwiązań [rozprawa doktor
ska, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu]. AMUR. https://repozytorium.amu.edu.pl/items/98ac9c83-295f-4b76-9b17
da4a7b07903c [dostęp: 20.06.2026].
Plataforma de Arte Contemporáneo. (2025, 19 maja). „Is Anybody at Home?”
Elena Gual. https://www.plataformadeartecontemporaneo.com/pac/isanybody-at-home-elena-gual/ [dostęp: 20.06.2026].
Polititzacions del malestar (b.d.). Núria Güell. https://polititzacionsdelmalestar.org/es/guell-nuria/ [dostęp: 10.03.2026].
Resina, J. R. (2017). The Ghost in the Constitution. Historical Memory and Denial in Spanish Society. Liverpool University Press.
Roig, M. (1980). ¿Tiempo de mujer? Plaza & Janés.
Roig, M. (1991). Digues que m'estimes encara que sigui mentida. Edicions 62.
Roosik & Co. (2021, 8 marca). Women Infinite Inspiration · Miriam Dema. https://www.roosik.com/en/blogs/dor-paper/women-infinite-inspira
tion-miriam-dema?srsltid=AfmBOopfHO8_puFBSYpdaCx3sdfKDXtFZAMGIxLJux4fnFGgIwt2v1a9 [dostęp: 20.06.2026].
Roca Porta, B. (2021, 21 stycznia). Míriam Dema. Honesta y libre. Metal Magazine. https://metalmagazine.eu/es/post/miriam-dema [dostęp: 20.
06.2026].
Sau, V. (1981). Diccionario ideológico feminista. Icaria Editorial.
Tribunal Constitucional (2017, 31 października). Sentencia 122/2017. Impugnación de disposiciones autonómicas 4335-2017. Boletín Oficial del
Estado, 285. https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-201713224 [dostęp: 20.06.2026].
Ucelay-Da Cal, E. (2018). Breve historia del separatismo catalán. Ediciones B.