Nr 2 (2025): Czytanie Dwudziestolecia
Artykuły

Romantyczne noce Lechonia

pdf
  • Piotr Pochel
Piotr Pochel
https://orcid.org/0009-0007-4560-179X (unauthenticated) I Liceum Ogólnokształcące z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Mikołaja Kopernika przy Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 1 im. Mikołaja Kopernika w Katowicach

Bio

Opublikowane 14.05.2026

Słowa kluczowe

  • Lechoń,
  • romantyzm,
  • noce romantyczne,
  • poezja,
  • dwudziestolecie międzywojenne

Prawa autorskie (c) 2026 Piotr Pochel

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Abstrakt

Szkic został poświęcony poezji Jana Lechonia. Autor wskazuje w wierszach skamandryty nawiązania do romantycznego obrazowania nocy. Wskazując na zależności między twórczością poetycką Lechonia a utworami romantyków (głównie tekstami Adama Mickiewicza), autor próbuje sfunkcjonalizować kategorię romantycznej nocy.

pdf

Bibliografia

  1. Balcerzan E., Adam Mickiewicz – poeta XX wieku, [w:] Księga Mickiewiczowska. Patronowi uczelni w dwusetną rocznicę urodzin 1798–1998, red. Z. Trojano-wiczowa, Z. Przychodniak, Wydawnictwo Uniwersytetu im. A. Mickiewicza, Poznań 1998, s. 371–397.
  2. Cudak R., Inne bajki. W kręgu liryki Rafała Wojaczka, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2004.
  3. Czermański Z., Lechoń, [w:] tegoż, Kolorowi ludzie, Wydawnictwo LTW, Londyn – Łomianki 2008, s. 285–287.
  4. Dopart B., Adam Mickiewicz – „Dziady”, [w:] Lektury polonistyczne. Oświecenie – Romantyzm, t. 1, red. A. Borowski, J.S. Gruchała, Universitas, Kraków 1997, s. 161–208.
  5. Evans G., Historia kolorów. Tajemniczy świat barw, Bellona, Warszawa 2017.
  6. Janta A., Jan Lechoń, [w:] tegoż, Losy i ludzie. Spotkania – przygody – studia 1931–1960, Polski Instytut Naukowy w Ameryce, Londyn 1961, s. 415–420.
  7. Kisielowa J., Retoryka i melancholia. O poezji Jana Lechonia, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2001.
  8. Kisielowa J., Juwenilia Jana Lechonia, [w:] Mity, stereotypy, konwencje. Prace ofiarowane Włodzimierzowi Wójcikowi, red. B. Gutkowska, M. Kisiel, E. Tutaj, „Kwartalnik Literacki FA-art”, Katowice 1995, s. 5–30.
  9. Krukowska H., Noc romantyczna. Mickiewicz, Malczewski, Goszczyński. Interpretacje, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2011.
  10. Krukowska H., „Nocna strona” romantyzmu, [w:] Problemy polskiego romantyzmu, s. 2, red. M. Żmigrodzka, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław – Warszawa – Kraków 1974, s. 193–227.
  11. Lechoń J., Poezje, oprac. R. Loth, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław – Warszawa – Kraków 1990.
  12. Lelonkiewicz G., Motyw nocy w poezji Leopolda Staffa, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria” 2003, nr 6, s. 229–250.
  13. Lyszczyna J., Tradycja romantyczna wobec przemian współczesnego świata, [w:] Science and quality of life. Prospects and challenge of the III Millenium. „Studium Vilnense” 2000, vol. 9, nr 2, s. 364–366.
  14. Majchrowski Z., „Poezja jak otwarta rana”. (Czytając Różewicza), Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1993.
  15. Mickiewicz A., Dziady. Poema, [w:] tegoż, Utwory dramatyczne, t. 3, oprac.
  16. S. Pigoń, Czytelnik, Warszawa 1982.
  17. Mickiewicz A., Wybór poezyj, oprac. Cz. Zgorzelski, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław – Warszawa – Kraków 1986.
  18. Nawrocki B., „Kędy noc ziemię ogarnie…”. Noc romantyczna jako element struktury czasowej „Dziadów” Adama Mickiewicza, [w:] Noce romantyków. Litera-tura — kultura — obyczaj. Red. D. Skiba, A. Rej, M. Ursel, Universitas, Kraków 2015, s. 72–87.
  19. Opacki I., Lechoń i polskie mity, Szumacher, Kielce 1993.
  20. Patkaniowska D., Romantyzm w literaturze polskiej XX wieku, [w:] Słownik litera-tury polskiej XX wieku, red. A. Brodzka i inni, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław – Warszawa – Kraków 1992, s. 957–964.
  21. Pastoureau M., Noir. Histoire d’une couleur, Seuil, Paryż 2008.
  22. Pochel P., (Prze)Trwanie romantyzmu w późnej poezji Tadeusza Różewicza, „pAdeRewSki” 2019, nr 8, s. 8–17.
  23. Pochel P., Inny w poezji Jana Lechonia. O „Srebrnym i czarnym”, [w:] Gender
  24. w języku, kulturze i literaturze, red. J. Arabski, A. Łyda, J. Ziębka, Wyższa Szkoła Zarządzania Marketingowego i Języków Obcych, Katowice 2013, s. 257–276.
  25. Pochel P., Intertekstualne gry w liryce Jana Lechonia i Tadeusza Różewicza, i-Press, Kraków 2012.
  26. Pochel P., Intertekstualne gry z romantyzmem w wierszu „mam żal do Ojca Ada-ma”, [w:] Czytanie Różewicza. Wokół książki „Kup kota w worku (work in progress). Materiały II studenckiej konferencji Koła Naukowego Polonistów, red. E. Dutka przy współudziale I. Mikrut i A. Szczepanek, Oficyna Wydawnicza Wacław Walasek, Katowice 2010, s. 102–117.
  27. Pochel P., Leonard Podhorski-Okołów w lustrze Świtezi, [w:] Częstochowskie roz-ważania o literaturze, historii i fantastyce, red. E. Lasota i inni, Częstochowskie Stowarzyszenie Miłośników Kultury, Literatury i Fantastyki Salt Lake City, Częstochowa 2017, s. 34–53.
  28. Pochel P., Romantyczna aureola. Tadeusza Różewicza „Margines, ale…” intertekstualny, [w:] Różewicz: dodawanie, red. E. Bartos, M. Cuber, Oficyna Wydawnicza Wacław Walasek, Katowice 2012, s. 57–76.
  29. Pochel P., Śmierć jako uwolnienie od miłości? O „***inc. Pytasz, co w mojem życiu…” Jana Lechonia, [w:] Widma wolności, red. M. Kłosińska, A. Pisarek, i-Press, Katowice 2010, s. 77–84.
  30. Pytasz M., „Poniedziałek” albo księżyc. Pomysł na lekturę wiersza Jana Lechonia, [w:] tegoż, Nowe opowieści o niektórych dolegliwościach bycia poetą emigracyjnym i inne historie, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2006, s. 100–119.
  31. Romantyzm i nowoczesność, red. M. Kuziak, Universitas, Kraków 2009.
  32. Romantyzm użytkowy. Długie trwanie romantyzmu w kulturze polskiej, red.
  33. D. Dąbrowska, E. Szczepan, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2014.
  34. Runge Ph.O., Hinterlassene Schriften, Vanderhoeck & Ruprecht, Göttingen 1965.
  35. Rzymska A., Spóźniony romantyk Jan Lechoń, „Akcent” 1993, nr 3, s. 186–189.
  36. Słonimski A., Czarna wiosna. Poemat, [b.n.w.], Warszawa 1919.
  37. Słowacki J., Kordian. Część pierwsza trylogii. Spisek koronacyjny, Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1985.
  38. Tomaszewska G., Jak widzi dusza? Estetyka i metafizyka światła w „Panu Tadeuszu”. Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2007.
  39. Wiegandt E., Gombrowicz i Miłosz o Mickiewiczu, [w:] Księga Mickiewiczowska. Patronowi uczelni w dwusetną rocznicę urodzin 1798–1998, red. Z. Trojanowiczowa, Z. Przychodniak, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. A. Mickiewicza, Poznań 1998, s. 399–418.
  40. Witkowska A., Czytanie Mickiewicza dzisiaj, [w:] Księga w 170. rocznicę wydania „Ballad i romansów” Adama Mickiewicza, red. J. Kolbuszewski, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1993, s. 11–20.
  41. Zwierzyński L., Metamorfozy późnoromantycznej nocy, [w:] Noce romantyków. Literatura — kultura — obyczaj, red. D. Skiba, A. Rej, M. Ursel, Universitas, Kraków 2015, s. 220–237.