Opublikowane 14.05.2026
Słowa kluczowe
- dom,
- Kossakowie,
- literatura i kultura XX wieku
Prawa autorskie (c) 2026 prof. dr hab.

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Abstrakt
Szkic poświęcony jest domom artystów i pisarzy wywodzących się z rodu Kossaków, zasłużonego dla polskiej kultury od II połowy XIX wieku. Jego protoplastą był Juliusz Kossak, wybitny malarz batalista, który stworzył dla swojej rodziny siedzibę w Krakowie, nazywaną później Kossakówką. Stała się ona ośrodkiem życia rodzinnego, towarzyskiego i kulturalnego, także za czasów, gdy dom zamieszkiwali Wojciech Kossak i jego potomstwo: Maria, Magdalena i Jerzy. W Górkach Wielkich na Śląsku Cieszyńskim osiadł z rodziną brat Wojciecha – Tadeusz Kossak; stały się one miejscem życia i twórczości Zofii Kossak oraz ośrodkiem spotkań pisarzy. W tekście ukazane zostały powiązania twórców z siedzibami rodzinnymi, panujący w nich styl życia i zwyczaje oraz związki domostw Kossaków z życiem kulturalnym miasta i regionu.
Bibliografia
- Bittner-Burkot B., Górczanka z wyboru – Zofia Kossak-Szczucka-Szatkowska, [w:] W dolinie Brennicy, red. R. Trojan, wyd. 2, Urząd Gminy Brenna, Brenna 2001.
- Czermińska M., Autobiograficzny trójkąt. Świadectwo, wyznanie i wyzwanie, Universitas, Kraków 2000.
- Czermińska M., Miejsca autobiograficzne. Propozycja w ramach geopoetyki, „Teksty Drugie” 2011, nr 5.
- Fenby Taylor A., Wspomnienie o mojej Babci – Zofii Kossak, [w:] Zofia Kossak – Bezcenne dziedzictwo, red. E. Hurnik, A. Wypych-Gawrońska, E. Dziewońska--Chudy przy współudziale A. Warzochy, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie, Częstochowa 2020.
- Jurgała-Jureczka J., Z innej epoki… Opowieść o Glorii Kossak [w:], G. Kossak, Pragnienia…Marzenia i sny, Biblioteka Kraków, Kraków 2022.
- Kamińska A. Simona. Opowieść o niezwyczajnym życiu Simony Kossak, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2015.
- Korczyk A., Wspomnienie. Simona Kossak (1943–2007), [w:] Spotkanie z Simoną Kossak, Trans Humana, Białystok 2012.
- Kossak J., Konie moje niespętane, komentarz poetycki J. Leończuk, Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego, Białystok 2019.
- Kossak W., Wspomnienia, oprac. K. Olszański, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1971.
- Kossak Z., Listy, wybór i oprac. A. Zalewska, Fundacja Servire Veritati Instytut Edukacji Narodowej, Lublin 2017.
- Kossak Z., W Polsce Podziemnej. Wybrane pisma dotyczące lat 1939–1944, słowo wstępne W. Bartoszewski, wybór i oprac. S. Jończyk, M. Pałaszewska, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1999.
- Legeżyńska A., Dom i poetycka bezdomność w liryce współczesnej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1996.
- Leśnodorski Z., Przy placu Juliusza Kossaka, [w:] tegoż, Wśród ludzi mojego miasta. Wspomnienia i zapiski, przedmowa W. Zechenter, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1968.
- Ławski J., Tekst na okładce, [w:] J. Kossak, Konie moje niespętane, komentarz poetycki J. Leończuk, Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego, Białystok 2019.
- Mokranowska Z., Zwierzyniec Zofii Kossak, [w:] Zofia Kossak – Bezcenne dziedzic-two, red. E. Hurnik, A. Wypych-Gawrońska, E. Dziewońska-Chudy przy współudziale A. Warzochy, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie, Częstochowa 2020.
- Morcinek K., Pieczonka-Giec D., Zofia Kossak – zarys biografii, [w:] Zofia Kossak – Bezcenne dziedzictwo, red. E. Hurnik, A. Wypych-Gawrońska, E. Dziewońska-Chudy przy współudziale A. Warzochy, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie, Częstochowa 2020.
- Mrożek-Myszkowska J., „Dziedzictwo” Zofii Kossak. Próba monografii, Duet, To-ruń 2012.
- Olszański K., Juliusz Kossak, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1988.
- Olszański K., Niepospolity ród Kossaków, Wydawnictwo Kossakiana, Kraków 1994.
- Olszański K., Wojciech Kossak, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1997.
- Panic I., Dzieje Górek Wielkich i Małych, Polskie Towarzystwo Historyczne. Od-dział Brenna, Urząd Gminy Brenna, Cieszyn [b.r.].
- Pawlikowska-Jasnorzewska M., Poezje zebrane, t. 1–2, oprac. Aleksander Mady-da, wstępem opatrzył Krzysztof Ćwikliński, Algo, Toruń 1993.
- Polskie muzea literackie. Przewodnik, Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie, Warszawa 2011.
- Samozwaniec M., Maria i Magdalena, cz. 1, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1978.
- Samozwaniec M., Zalotnica niebieska, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1992.
- Starowieyska-Morstinowa Z., Dom, Zysk i S-ka, Poznań 2012.
- Zwyczajna świętość. Zofia Kossak we wspomnieniach, wstęp, oprac., wybór tek-stów K. Heska-Kwaśniewicz, Macierz Ziemi Cieszyńskiej, Katowice – Cieszyn 1997.