Nr 1 (2024): Czytanie Dwudziestolecia
Artykuły

Ironia, koniec świata i władza. O „Zbrodni z premedytacją" Witolda Gombrowicza

PDF
  • dr hab. prof. UG
dr hab. prof. UG
https://orcid.org/0000-0001-5117-2062 (unauthenticated) Uniwersytet Gdański image/svg+xml

Bio

Opublikowane 31.12.2024

Słowa kluczowe

  • Witold Gombrowicz – interpretacja,
  • Ironia,
  • Nominalizm,
  • władza

Prawa autorskie (c) 2025 Marcin Całbecki

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Abstrakt

Artykuł Ironia, koniec świata i władza. O „Zbrodni z premedytacją” Witolda Gombrowicza jest interpretacją jednego z przedwojennych opowiadań autora Ferdydurke. Kontekstem odczytania jest kategoria ironii traktowana w porządku historyczno-kulturowym. Destrukcyjno-kreacyjny potencjał tej kategorii komunikacyjnej, z którego Gombrowicz korzysta, pokazuje, na ile podmiot ironiczny zaangażowany jest w polityczność, której celem jest władza i stanowienie zasad w nominalistycznym świecie.

PDF

Bibliografia

  1. Allemann B., O ironii jako kategorii literackiej, przeł. M. Dramińska-Joczowa, [w:] Ironia, red. M. Głowiński, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2002, s. 17–41.
  2. Bartoszyński K., O nieważności „tego, jak było naprawdę” („Zbrodnia z premedytacją” Witolda Gombrowicza), [w:] Gombrowicz i krytycy, wybór i oprac. Z. Łapiński, Wydawnictwo Literackie, Kraków – Wrocław 1984, s. 385–395.
  3. Brückner A., Zbrodnia, [hasło w:] Słownik etymologiczny języka polskiego, Wiedza Powszechna, Warszawa 1970, s. 648.
  4. Gombrowicz W., Zbrodnia z premedytacją, [w:] tegoż, Bakakaj, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1993, s. 30–60.
  5. Jarzębski J., Gra w Gombrowicza, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1982.
  6. Kierkegaard S., O pojęciu ironii z nieustającym odniesieniem do Sokratesa, przeł. A. Djakowska, Wydawnictwo KR, Warszawa 1999.
  7. Markowski M.P., Czarny nurt. Gombrowicz, świat, literatura, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2004.