No. 1 (2024): Czytanie Dwudziestolecia [Reading the Interwar]
Articles

A contribution to the history of theater in the interwar period. A few words about Zofia Nałkowska’s Dom kobiet once again

PDF (Polish)
  • Professor
Professor
https://orcid.org/0000-0001-6230-0621 (unauthenticated) University of Warsaw image/svg+xml

Bio

Published 2024-12-31

Keywords

  • woman,
  • Nalkowska,
  • man,
  • death,
  • betrayal,
  • memory,
  • relativism,
  • cognition,
  • experiment,
  • between the wars
    • ...More
    Less

Copyright (c) 2025 Maria Jolanta Olszewska

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

Abstract

Zofia Nałkowska’s drama Dom kobiet (1928) turns out to be an ambiguous, multi-layered and complex work. The performance on the stage of the Polish Theater in 1930 became an important cultural event in Poland at that time. The writer, known for her psychological novels, took the trouble to write a drama. Working on the drama and then staging it became a big challenge for her. Thanks to this, she got to know the world of theater, which she became fascinated with it. The house of women can be read as a moral, psychological and reflective-philosophical drama. It is a testimony of the writer’s struggle with the patriarchal system and the settlement with the relationships between a man and a woman, which was included in the formula of “bad love”. However, the most important considerations in this drama on the subject of the relativity of interpersonal relations. The other person is always a mystery. The drama is deeply pessimistic. Therefore, it should be viewed as a “mental laboratory of thoughts”.

PDF (Polish)

References

  1. Bachtin M., Problemy poetyki Dostojewskiego, przeł. N. Modzelewska, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1970.
  2. Dąbrowska M., „Dom kobiet” Zofii Nałkowskiej, [w:] tejże, Pisma rozproszone, red. i przypisy E. Korzeniewska, t. 2, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1964, s. 525–534.
  3. Duniec K., Dwudziestolecie. Przedstawienia, Instytut Teatralny im. Zbigniew Raszewskiego, Warszawa 2017.
  4. Hernik-Spalińska J., Rodzaju żeńskiego, „Dialog” 1996, z. 3, s. 150–158.
  5. Greń Z., Powrót do „Domu kobiet”, „Życie Literackie” 1955, nr 27, s. 3.
  6. Grubiński W., Zofia Nałkowska, Dom kobiet (recenzja), „Nowa Książka” 1938, nr 6, s. 345–346.
  7. Ibsen H., Dramaty, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1958.
  8. Irzykowski K., Sprawozdanie teatralne. Teatr Polski, „Dom kobiet”, „Robotnik” 1930, nr 83, s. 2.
  9. Irzykowski K., Sprawozdanie teatralne. Teatr Polski, „Dom kobiet” (Dokończenie), „Robotnik” 1930, nr 84, s. 2.
  10. Irzykowski K., Sprawozdanie teatralne. Teatr Narodowy, „Dzień jego powrotu”, „Robotnik” 1931, nr 141, s. 4.
  11. Jaszcz [J.A. Szczepański], Archipelag kobiet Z. Nałkowskiej, „Głos Ludu” 1948, nr 196, s. 5.
  12. Kowalska U., O dramatach Zofii Nałkowskiej, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio F – Nauki Filozoficzne i Humanistyczne” 1961, nr 16, s. 190–211.
  13. Krasiński E., Wokół premiery „Domu kobiet”. Listy z archiwum Arnolda Szyfmana, „Pamiętnik Teatralny” 1974, 3–4 , s. 342–354.
  14. Kraskowska E., Niebezpieczne związki. Jeszcze raz o prozie Zofii Nałkowskiej, „Teksty Drugie” 1996, nr 4(40), s. 71–91.
  15. Książek M., Funkcje konstrukcji stylistycznych w „Granicy” Z. Nałkowskiej, „Przegląd Humanistyczny” 1962, nr 6, s. 107–120.
  16. Kuncewiczowa M., Dom kobiet – dom nawiedzony, „Pamiętnik Warszawski” 1930, z. 2, s. 98–100.
  17. Leopold W., O dramatach Nałkowskiej, „Dialog” 1958, nr 8, s. 118–126.
  18. Majcherek J., Przypisy do „Domu kobiet”, [w:] Z. Nałkowska, Dom kobiet, http://www.e-teatr.pl/pl/programy/2013_12/56470/dom_kobiet_teatr_
  19. polski_warszawa_1990.pdf [dostęp: 2.03.2022].
  20. Maria Przybyłko-Potocka, [hasło w:] Encyklopedia teatru polskiego (osoby), [online] [dostęp: 2.11.2022].
  21. Matuszek G., Upiorne zniewolenie – odkryte i ukryte w dramatach Ibsena, „Napis” 2009, nr 15, s. 243–251.
  22. Nałkowska Z., Dom kobiet, http://www.e-teatr.pl/pl/programy/2013_12/56470/dom_kobiet_teatr_polski_warszawa_1990.pdf [dostęp: 2.03.2022].
  23. Nałkowska Z., Dzienniki, t. 3: 1918–1929, oprac., wstęp i komentarz H. Kirchner, Czytelnik, Warszawa 1988.
  24. Nałkowska Z., Dzienniki, t. 4: 1930–1939, cz. 1: 1930–1934, oprac., wstęp i komentarz H. Kirchner, Czytelnik, Warszawa 1988.
  25. Nałkowska Z., Kobiety, Prószyński i S-ka, Warszawa 2010.
  26. Nałkowska Z., Utwory dramatyczne. Dom kobiet. Dzień jego powrotu. Renata Słuczańska, Czytelnik, Warszawa 1990.
  27. Nałkowska Z., Widzenie bliskie i dalekie, Czytelnik, Warszawa 1957.
  28. Nowaczyński A., Zmowa kobiet w domu poganek, „ABC” 1930, nr 99, s. 8.
  29. Olszewska M.J., W pułapce wspomnień i pamięci. „Dom kobiet” Zofii Nałkowskiej, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio FF – Philologiae” 2022, nr 2(40), s. 81–94.
  30. Podhorska-Okołów S., Na progu „Domu kobiet” (przed premierą w Teatrze Polskim), „Wiadomości Literackie” 1930, nr 1, s. 2.
  31. Podhorska-Okołów S., Przed premierą. (Wywiad z Zofią Nałkowską), „Bluszcz” 1931, nr 11, s. 3.
  32. Poskuta-Włodek D., Zmowa kobiet? Inscenizacje feministyczne w polskim teatrze dwudziestolecia międzywojennego, „Przestrzenie Teorii” 2015, z. 23, s. 105–120.
  33. Prapremiera „Domu kobiet” Nałkowskiej, https://encyklopediateatru.pl/artykuly/10417/prapremiera-domu-kobiet-nalkowskiej [dostęp: 5.03.2022].
  34. Rawiński M., Dramaturgia polska 1918–1939, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1993.
  35. Rogatko B., Zofia Nałkowska, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1980.
  36. Sławiński J., Pozycja narratora w „Nocach i dniach” Marii Dąbrowskiej, [w:] Pięćdziesiąt lat twórczości Marii Dąbrowskiej, red. E. Korzeniowska, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1963, s. 82–99.
  37. Słonimski A., Dramat Nałkowskiej, „Wiadomości Literackie” 1931 nr 17, s. 4.
  38. Słonimski A., Dwie premiery, „Wiadomości Literackie” 1930, nr 13, przedr. w: tegoż, Gwałt na Melpomenie, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1966, s. 169–171.
  39. St. Br., Pryzmat rzeczywistości społecznej. Rozmowa z Zofią Nałkowską, „Czas” 1936, nr 25, s. 8.
  40. Wójcik W., Zofia Nałkowska, Wiedza Powszechna, Warszawa 1973.
  41. Żeleński (Boy) T., Premiera w Teatrze Polskim, „Kurier Poranny” 1930, nr 85; przedr. w: tegoż, Flirt z Melpomeną. Wieczór IX i X, Pisma, seria IV, t. 23, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1965.