Przygoda w nieznanym kraju w świetle O powieści Anieli Gruszeckiej. Praktyka powieściopisarska a teoretyczne założenia pisarki
Opublikowane 14.05.2026
Słowa kluczowe
- Aniela Gruszecka,
- powieść,
- narratologia,
- międzydyskursywność,
- krytyka w dwudziestoleciu
- techniki opisu powieściowego ...More
Prawa autorskie (c) 2026 Maksymilian Odrzywołek
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Abstrakt
Artykuł ma na celu przedstawienie propozycji nowego ujęcia twórczości Anieli Gruszeckiej.
W centrum rozważań postawiono pytanie o sposób realizacji teoretycznych deklaracji dotyczących powieści współczesnej w praktyce powieściopisarskiej autorki.
Autor porównuje dwa modelowe teksty Gruszeckiej – reprezentujące z jednej strony twórczość literacką, z drugiej zaś refleksję teoretyczną – Przygodę w nieznanym kraju oraz O powieści, skupiając się na technikach opisu i sposobie prowadzenia narracji personalnej.
Za najważniejsze wnioski należy uznać przekonanie o wartości poznawczej dalszych badań porównawczych akcentujących mechanizmy zależności międzydyskursywnych w twórczości Anieli Gruszeckiej, a także podkreślenie wartości jej proto-teoretycznych rozpoznań dla polskiej nauki
o literaturze, pomimo braku ich instytucjonalnej przynależności.
Bibliografia
- For Wiktor Weintraub. Essays in Polish Literature, Language, and History presented on the occasion of his 65th birthday, red. V. Erlich, R. Jakobson i in., Mouton 1975.
- Gruszecka A., Klasyfikacja a życie na terenie powieści współczesnej, „Przegląd Współczesny” 1934, nr 141, s. 54–67.
- Gruszecka A., O powieści, cz. 1, „Przegląd Współczesny” 1927, nr 57, s. 40–54.
- Gruszecka A., O powieści, cz. 2, „Przegląd Współczesny” 1927, nr 58, s. 215–238.
- Gruszecka A., Przygoda w nieznanym kraju, Kraków, 1957.
- Gruszecka A., Stare i nowe w powieści współczesnej, „Przegląd Współczesny” 1933, nr 132, s. 68–79.
- Jackowska M., Melancholijna gra z „niewyrażalnym” w Przygodzie w nieznanym kraju Anieli Gruszeckiej, „Rocznik Studenckiego Ruchu Naukowego Uniwersytetu Warszawskiego” 2009, nr 7, s. 115–131.
- Jeziorska-Haładyj J., Opowiadanie i oddziaływanie, [w:] Wiek teorii. Sto lat nowo-czesnego literaturoznawstwa polskiego, red. D. Ulicka, Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa 2020.
- Kraskowska E., Sens „Przygody w nieznanym kraju” Anieli Gruszeckiej, „Teksty Drugie” 1995, nr 3–4, s. 45–67.
- Markiewicz H., Polskie teorie powieści, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998.
- Sienkiewicz B., Literackie „teorie” widzenia w prozie dwudziestolecia międzywojennego, Wydawnictwo Obserwator, Poznań 1992.
- Wóycicki K., Z pogranicza gramatyki i stylistyki (mowa zależna, niezależna i pozornie zależna), [w:] Wiek teorii. Antologia 1, red. D. Ulicka, Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa 2020.