Słowa kluczowe
archiwa sportowe
źródła historyczne
Deaflympics
Jak cytować
Abstrakt
Celem artykułu jest analiza źródeł i dokumentacji stuletniej historii sportu Głuchych w Polsce w latach 1922–2022. Opracowanie ukazuje ewolucję form utrwalania aktywności sportowej osób niesłyszących – od kronik klubowych i prasy środowiskowej po współczesne archiwa cyfrowe. Zastosowano metodę historyczno-porównawczą, krytykę źródeł oraz analizę treści, łącząc perspektywę historyczną z kulturową. Podstawę badań stanowią materiały archiwalne, wydawnictwa jubileuszowe, periodyki Polskiego Związku Głuchych i Polskiego Związku Sportu Niesłyszących, a także zbiory prywatne i internetowe repozytoria. Analiza pozwoliła wyodrębnić trzy zasadnicze etapy rozwoju dokumentacji sportu Głuchych w Polsce: okres przedwojenny (1922–1939), powojenny (1945–1991) oraz współczesny (1992–2022). W każdym z nich sport osób niesłyszących pełnił funkcję nie tylko rehabilitacyjną, lecz także kulturotwórczą i integracyjną. Współczesna cyfryzacja źródeł otwiera nowe możliwości badawcze, umożliwiając szerszy dostęp do danych i rekonstrukcję nieznanych dotąd aspektów historii sportu Głuchych. Artykuł stanowi wkład w rozwój metodologii badań nad historią kultury fizycznej środowisk mniejszościowych. Opracowania źródłowe o charakterze referencyjnym, publikowane w latach 2021–2024 i uporządkowane chronologicznie, wraz z zawartymi w nich źródłami podstawowymi oraz indeksami nazwisk, stanowią podstawę dla przyszłych interdyscyplinarnych badań nad aktywnością sportową mniejszości Głuchych.
Bibliografia
Chełmecki J., Wilk S. Wybór źródeł i materiałów do dziejów kultury fizycznej w Polsce w latach 1944–1984, AWF Warszawa 1986.
Chronicle Warsaw Deaf Sports Club (WKSG) (photograph collection) – Main Board of the Polish Association of the Deaf, Warsaw, unpaginated.
Cichosz M., Grajek M., Vademecum sportu niesłyszących, vol. 1–3, Warszawa 1997.
Włostowski J., Rysiński S. (eds.), Głuchoniemi w Rzeczypospolitej Polskiej, Polski Związek Towarzystw Głuchoniemych, Warszawa 1930.
Sapiejewski J., Włostowski K., Łabęcki H., Dobrowolski W. (eds.), Kalendarz-Informator Głuchoniemych Polskiego Związku Towarzystw Głuchoniemych na lata 1933–1934, Warszawa 1933.
Kawalec P., Metody mieszane w kontekście procesu badawczego w naukoznawstwie, “Zagadnienia Naukoznawstwa” 2014, 50/1(199), pp. 3–22.
Księga kasowa, Polsko-Katolickie Towarzystwo Głuchoniemych w Bydgoszczy 1925–1950, unpaginated.
Minutes, 30th Congress ICSD, Groningen, Holandia, 1990, unpaginated.
Minutes, 33rd Congress ICSD, Sofia, Bulgaria 1993, unpaginated.
Pięta W., Tenis w świecie ciszy, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie, Częstochowa 2021.
Pinchas, R., The History of the Deaflympic Games 1924–2018, 2nd Edition, Kaykov Media, New York 2018.
Siniarski K., Historia i kultura Głuchych we Wrocławiu, 1948–2018, Polski Związek Głuchych Oddział Dolnośląski, Wrocław 2018.
Świderski T. A., Dzieje ruchu społecznego głuchych w Wejherowie w latach 1932– 2017, Koło Terenowe Polskiego Związku Głuchych w Wejherowie, Wejherowo 2017.
Szulc A., Chronicle of the 100th anniversary of deaf-mute, deaf and hearing impaired sport in Poland. vol. 1: 1922–1992, Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz 2025.
Szulc A., Kronika 100-lecia sportu głuchoniemych, głuchych i niesłyszących w Polsce, vol. 1: 1922–1992, Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz 2021.
Szulc A., Kronika 100-lecia sportu głuchoniemych, głuchych i niesłyszących w Polsce, vol. 2: 1992–2022, Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz 2024.
Szulc A., Śliwka R., Zarys historii lekkoatletyki niesłyszących w Polsce 1923–2023, Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz 2023.
Wielkopolski Klub Sportowy Głuchych, Poznań, 75 lat sportu inwalidów słuchu w Wielkopolsce, Poznań 1925–2000, unpaginated.
Włostowski K., Klimczewski J., 50 lat Sportu Inwalidów Słuchu, 1972 [unpublished manuscript, unpaginated].
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.