ISSN 2658-1213; e-ISSN 2720-1414 Rocznik, wydawany przez Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie, jest kontynuacją Prac Naukowych WSP/Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, ukazujących się od 1989 r. Publikuje artykuły sytuujące się w dyscyplinie naukowej - pedagogika. Prace zamieszczane są w działach: Studia i rozprawy (dla artykułów zróżnicowanych pod kątem subdyscyplin pedagogiki), Badania pedagogów ukraińskich, Prace naukowe młodych pedagogów oraz Kronika (głównie recenzje i sprawozdania). Periodyk promuje szczególnie teksty oparte na demokratycznych i humanistycznych wartościach pedagogicznych, dążąc do uczynienia ich nicią przewodnią publikowanych treści . Czasopismo jest na liście czasopism punktowanych Ministerstwa Edukacji i Nauki z 1 grudnia 2021 r. Publikowane artykuły otrzymują 20 punktów.
Wydawca: Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie
Dziecko na przestrzeni dziejów – sprawozdanie z konferencji naukowej na Uniwersytecie w Białymstoku (21–22.10.2024)
Prawa autorskie (c) 2025 Pedagogika. Studia i Rozprawy
[rec.] Michał Nowicki, Edukacja filozoficzna w Indiach wczesnego okresu upaniszadowego, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2024, ss. 218
W artykule prezentuję rolę, jaką odgrywa dziecko w kulturze żydowskiej. Omawiam jego zna-czenie w kontekście rodzicielstwa i wiary. Przedstawiam trzy instytucje, które są odpowiedzialne za wychowanie dziecka: rodzinę, szkołę i synagogę. Przez wzgląd na patriarchalny charakter religii judaistycznej omawiam obrzędy religijne, jakim poddawane jest dziecko po narodzinach, z rozróż-nieniem na płeć dziecka.
Cyberprzemoc a młodzież: Jak technologia kształtuje relacje rówieśnicze
Tematyka artykułu skupia się na wpływie nowoczesnych technologii na relacje rówieśnicze wśród młodzieży. Z jednej strony – media społecznościowe oraz komunikatory ułatwiają młodym ludziom nawiązywanie i utrzymywanie kontaktów, co sprzyja budowaniu więzi oraz poczucia przy-należności do grupy. Z drugiej – anonimowość i łatwość komunikacji w sieci mogą przyczyniać się do występowania negatywnych zjawisk, takich jak cyberprzemoc. W artykule przedstawione zo-stały skutki przemocy online dla zdrowia psychicznego i społecznego młodzieży, a także efektywne metody przeciwdziałania temu problemowi. Ważną rolę przypisano rodzicom, nauczycielom oraz programom edukacyjnym, które wspierają bezpieczne korzystanie z technologii i sprzyjają budo-waniu zdrowych relacji w cyfrowym świecie.
Emoji muzyczne jako narzędzie komunikacji w mediach społecznościowych i edukacji medialnej
W niniejszym artykule podjęto próbę omówienia zagadnienia emoji, z uwzględnieniem kontek-stu muzycznego. Przedstawiono pokrótce rozważania na temat znaczenia emoji we współczesnej komunikacji i kulturze, akcentując komunikacyjną rolę emoji muzycznych w edukacji medialnej i mediach społecznościowych. Wspomniano o genezie pojawienia się ikon emoji w społeczeństwie współtworzonym w świecie wirtualnym przez młode pokolenie, korzystające z technologii cyfro-wych i mediów społecznościowych. Podano przykłady użycia wybranych emoji w kontekście mu-zycznym i zjawisk muzycznych, pojawiających się w przestrzeni medialnej i cyfrowej. Nadmieniono o zagadnieniu edukacji medialnej użytkowników emoji, podejmując temat percepcji emoji jako medium komunikacji emocjonalnej. Opisano również w skrócie przykłady emoji muzycznych w użyciu tytanów technologii muzycznych i wybranych artystów.
Empatia kognitywna i neurony lustrzane w kontekście pedagogiki
Artykuł jest analizą dziania neuronów lustrzanych w kontekście roli i znaczenia edukacji. Au-torka zwraca uwagę na powiązanie empatii kognitywnej z obszarem aktywności pracy neuronów lustrzanych. Problemem u niektórych uczniów może okazać się aktywacja neuronów w procesie uczenia się, szczególnie podczas nabywania wiedzy z zakresu edukacji społecznej i emocjonalnej. Trudności z tymi sferami odczuwają dzieci w spektrum autyzmu, z depresją, z zespołem Aspergera. Dodatkowo w artykule poruszana jest specyfika procesu uczenia się u dzieci na wczesnym etapie edukacji. Celem artykułu jest przedstawienie istoty działania neuronów lustrzanych i oddziaływa-nia empatii kognitywnej na jakość uczenia się. Analiza biologiczna procesu uczenia się jest fascy-nującym obszarem, dzięki któremu pedagog może pogłębić swoją wiedzę i wdrożyć w edukacji nowe metody nauczania.
Znaczenie powołania i pasji wobec powinności w zawodzie nauczyciela
Niniejszy artykuł to pochylenie się nad takimi zagadnieniami, jak: powołanie, pasja i powin-ności, które stanowią esencję codzienności szkolnej. Kwintesencją rozważań jest korelacja za-chodząca pomiędzy powołaniem i pasją, są to bowiem konstrukty wzajemnie się uzupełniające, które jedynie w połączeniu tworzą istotę nauczycielstwa, ale również skuteczne narzędzie wo-bec wyzwań, trudności, a także wielości powinności, które stoją przed nauczycielem. Ponadto powołanie i pasja to obszary wskazujące na pełne zaangażowanie i świadomość misji, jednocze-śnie umożliwiające profesjonalne i rzetelne realizowanie podstawowych powinności, tj. opie-kuńczych, dydaktycznych oraz wychowawczych, bez względu na nieustanne zmiany zachodzące w każdej płaszczyźnie życia, zwłaszcza edukacyjnej. Nauczyciel z powołaniem i pasją nie po-strzega swoich obowiązków w kontekście pracy instytucjonalnej, lecz jako źródło spełnienia osobistego i zawodowego.
Dostępność cyfrowa jako wymóg we współczesnym systemie świadczenia usług socjalnych
Artykuł analizuje kwestię zapewnienia dostępności usług społecznych dla wszystkich segmen-tów populacji, w tym osób niepełnosprawnych i innych przedstawicieli grup o niskiej mobilności. Autor analizuje zasady organizacyjne i merytoryczne tworzenia środowiska bez barier w systemie usług społecznych, podkreśla znaczenie integracji technologii informacyjno-komunikacyjnych jako kluczowego narzędzia zapewniającego równy dostęp do usług. Artykuł ujawnia znaczenie cyfro-wego środowiska bez barier, które oznacza nie tylko fizyczną, ale także technologiczną dostępność zasobów i usług, co jest szczególnie istotne w obecnych warunkach cyfryzacji społeczeństwa. Skupiono się na przeglądzie ukraińskich programów rządowych mających na celu stworzenie integracyjnego i wolnego od barier środowiska. W szczególności autor analizuje inicjatywy wspie-rające integrację rozwiązań cyfrowych z usługami społecznymi, co pozwala osobom niepełno-sprawnym korzystać z usług publicznych i społecznych online, bez konieczności fizycznej obecno-ści. Podkreślono rolę takich programów w rozszerzaniu możliwości wsparcia społecznego i promo-waniu równych warunków dla wszystkich obywateli. Artykuł zawiera zalecenia dotyczące dalszego doskonalenia podejść do integracji cyfrowej, które mogą służyć jako podstawa rozwoju społeczeń-stwa integracyjnego w Ukrainie.
technologie informacyjne i komunikacyjne
„Pamięć w brązie i kamieniu zapisana” – muzeum i rekonstrukcja pedagogiczna w postaci lekcji poświęconej pamięci rozstrzelanych naukowców polskich
Autor artykułu opisuje algorytm przeprowadzenia niestandardowej zintegrowanej lekcji requ-iem (opartej na integracji sztuki i historii), nawiązujacej do tragicznego wydarzenia w historii Lwowa – rozstrzelania w lipcu 1941 r. przedstawicieli polskiej inteligencji, ich rodzin i osób, które przebywały w domach uczonych w czasie aresztowania przez nazistów. Uzasadniając metody pedagogiki muzealnej, rekonstrukcji historycznej i teatralizacji, autor określa rolę pracy badawczej uczniów-ekspertów w realizacji celów zajęć. Zwraca uwagę na zna-czenie stosowania metod dyskusji i debaty, wykonywania kreatywnych zadań o charakterze bio-graficznym i badawczym, analizowania rozwoju wydarzeń historycznych, a w rezultacie – realizacji wspólnych projektów twórczych. Jednocześnie autor ukazuje treść badań historycznych prowa-dzonych przez uczniów-ekspertów na tle opisu tragicznych wydarzeń z 1941 r.
Dni Dziedzictwa Europejskiego we Lwowie jako przykład komunikacji oświatowej między muzeum a szkołą
Autorzy artykułu koncentrują się na roli komunikacji edukacyjnej między muzeami i szkołami, która stała się tradycyjna dla przestrzeni kulturowej miasta we współczesnych warunkach. Jako przykład takiej komunikacji w artykule przeanalizowano Europejskie Dni Dziedzictwa we Lwowie, serię wydarzeń kulturalnych i edukacyjnych z udziałem muzeów i przestrzeni muzealnej, które muszą spełniać określone kryteria. Przykład współpracy między Muzeum Starożytnego Lwowa i Szkołą Średnią nr 50 we Lwowie pokazuje skuteczność wspólnych działań (lekcje z elementami gier, zajęcia integracyjne, lekcje po-dróżnicze), podejmowanych w przestrzeni muzealnej w celu skutecznego kształcenia uczniów i promowania dziedzictwa kulturowego narodu ukraińskiego na poziomie europejskim przy użyciu środków pedagogiki muzealnej. Autorzy podkreślają znaczenie muzealnego środowiska edukacyjnego i ciągłego organi-zowania nieformalnych wydarzeń muzealnych w przestrzeni miejskiej – festiwali, warsztatów, hackathonów – projektów, które poszerzają konteksty nowoczesnych praktyk edukacyjnych i kulturalnych.
Księdza Walentego Gadowskiego (1861–1956) autoprezentacja Elementarnego katechizmu katolickiego
Wśród wielu warunków dobrej, skutecznej edukacji jest między innymi dobry podręcznik do nauki konkretnego przedmiotu. Istotne z punktu widzenia wychowawczego jest stosowanie odpo-wiednich podręczników do nauczania religii. Problematykę związaną z tym zagadnieniem podej-mowało wielu pedagogów, katechetyków i teologów, wskazując, że część autorów opracowują-cych treść takich podręczników niedostatecznie uwzględnia postulaty teoretyków i praktyków zaj-mujących się metodyką nauczania szkolnego. Postulaty dotyczące konieczności przygotowania pomocy dydaktycznych mających podręczni-kowy charakter, spełniających wymogi dydaktyki, a zarazem dobrze służących uczniom w przyswa-janiu najważniejszych informacji o Bogu i religii katolickiej wysuwało wielu metodyków nauczania religii, teoretyków i praktyków katechizacji i pedagogiki (Polak, 2024, s. 248–249). Wiele z tych osób wywarło znaczący wpływ na rozwój oświaty i życia społecznego. Na uwagę za-sługują szczególnie dokonania ks. Walentego Gadowskiego (1861–1956), który był znanym i powa-żanym profesorem katechetyki i pedagogiki chrześcijańskiej. Jego działalność i niezwykle bogaty do-robek naukowy sprawiły, że należał do grona najwybitniejszych pedagogów i katechetyków w Polsce. Archiwum Diecezjalne w Tarnowie posiada w swoich zasobach bogatą spuściznę naukową ks. Walentego Gadowskiego, a wśród nich również teksty praktycznie nieznane, gdyż nie były ni-gdzie publikowane lub publikowane tylko częściowo. W poczet tych pism należy zaliczyć: Wycho-wanie religijne, Dydaktykę i metodykę, Pedagogikę chrześcijańską oraz tzw. Czytanki majowe pi-sane z myślą o nabożeństwach majowych w diecezji, ale i poza jej terenem. Oprócz wymienionych do tego zbioru zaliczyć należy także mniej obszerne teksty, jak: Przygotowanie do pierwszej spo-wiedzi i pierwszej Komunii św. dla dzieci w wieku przedszkolnym, Katechizowanie elementarne, czy też niezwykle ważny tekst Nowy katechizm „elementarny”, w którym ks. Walenty Gadowski pre-zentuje walory wydanego przez siebie Katechizmu elementarnego. Niniejszy artykuł jest nie tylko prezentacją poglądu ks. Walentego Gadowskiego na potrzebę wprowadzenia nowego, ulepszonego katechizmu, ale również zawiera oryginalny tekst ks. Gadowskiego będący notatką uzasad-niającą powstanie Katechizmu elementarnego. Wszystkie wspomniane teksty autorstwa ks. Walentego Gadowskiego pozostają w zbiorach tarnowskiego Archiwum Diecezjalnego. Należy zauważyć, że – z jednej strony – patrząc z perspektywy XXI w., metody proponowane przez ks. Gadow-skiego wydają się archaiczne, z drugiej – na przełomie XIX i XX w. były to bez wątpienia metody nowatorskie, wnoszące znaczącą wartość dodaną do edukacji i wychowania religijnego
Elementy edukacji wielokulturowej w warunkach dominacji. Przekaz tradycji kulturowych w szkołach Śląska Cieszyńskiego w XIX i na początku XX wieku
Edukacja wielokulturowa to nie tylko kwestia współczesnego świata, ale problem obserwo-wany wcześniej, np. w wieloetnicznej monarchii Habsburgów. Wespół funkcjonujące, także na Ślą-sku Cieszyńskim, nacje (Niemcy, Polacy, Czesi, Żydzi), konfesje (katolicyzm, protestantyzm, juda-izm) i różne warstwy społeczne przejmowały elementy kultury dominującej, dbając jednocześnie o zachowanie własnych, rodzimych tradycji. W długim XIX wieku dobrym polem do obserwacji zjawiska ogólnej wymiany kulturowej były placówki szkolne. Wprowadzane przez władze reformy oświatowe zmieniały społeczne postrzeganie świata zewnętrznego, pozwalając jednak szcze-pom/narodowościom i jednostkom na pielęgnowanie regionalnej swojskości i konfrontowanie się z innością. Niebagatelne znaczenie odegrali na tym polu nauczyciele szkół średnich, jak też perso-nel szkół ludowych. Placówki edukacyjne stały się płaszczyzną wzajemnego, względnie pokojo-wego współistnienia narodowości, religii, stanów społecznych i ich odmiennych poglądów.
Wokół matematyki w tekstach dla dzieci w młodszym wieku szkolnym
Edukacja wczesnoszkolna odgrywa kluczową rolę w nauczania matematyki. Zdobycie podsta-wowych umiejętności matematycznych w klasach 1–3, takich jak: liczenie, dodawanie, odejmowa-nie, dzielenie, mnożenie, stanowi podstawę do wykonywania poważniejszych i bardziej skompli-kowanych zadań na późniejszym etapie edukacji. Matematyka, nazywana „królową nauk”, nie tylko występuje w różnych dziedzinach życia i nauki, ale jest także obecna w dziełach literatury pięknej. Bajki, opowiadania dla dzieci, wiersze, rymowanki, w różny sposób odnoszące się do ma-tematyki, mogą być tworzone także przez nauczycieli, stając się bardzo atrakcyjnym elementem lekcji, stanowiąc jednocześnie wydatną pomoc dydaktyczną w przyswajaniu przez uczniów po-szczególnych działań matematycznych. Tego typu teksty powstały także w ramach zajęć prowa-dzonych ze studentkami pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej na Uniwersytecie Jana Dłu-gosza w Częstochowie. Niektóre z nich przedstawiono w poniższym artykule wraz z krótkim ko-mentarzem odnoszącym się do zdobywanych przez uczniów umiejętności matematycznych.
Szkoła miejscem rozwoju umiejętności emocjonalnych dzieci i młodzieży
Umiejętności emocjonalne – obejmujące zdolność rozpoznawania, rozumienia, regulowania i wyrażania emocji – są fundamentalne dla efektywnego funkcjonowania w życiu codziennym, sta-nowiąc podstawę zdrowia psychicznego i ogólnego dobrostanu. Szkoła, jako miejsce socjalizacji, winna stanowić optymalne środowisko, w którym dzieci i młodzież miałyby szansę na rozwój kom-petencji emocjonalnych umożliwiających pełne uczestnictwo w życiu szkoły, ale i poza jej prze-strzenią. W niniejszej publikacji zostały nakreślone niektóre z możliwych form pomocy psycholo-giczno-pedagogicznej dedykowanej uczniom borykającym się z zarządzaniem własnymi emocjami, takie jak: program rozwoju umiejętności emocjonalnych „Przyjaciele Zippiego”, trening uważności (mindfulness), trening kompetencji społecznych i emocjonalnych Aggression Replacement Train-ing (ART), stosowanie elementów terapii poznawczo-behawioralnej, mediacje rówieśnicze i tuto-ring rówieśniczy, praca nad pozytywną samooceną ucznia. W ramach postulatów i wskazań dla praktyki zwrócono uwagę na konieczność odpowiedniego kształcenia nauczycieli i psychologów, a także nawiązania współpracy z rodziną dziecka i zaangażowania jej w proces rozwijania umiejęt-ności emocjonalnych dziecka.
Egzystencjalna kategoria spotkania w procesie samorealizacji i samowychowania. Porównanie stanowisk Ottona F. Bollnowa oraz Józefa Tischnera
Autor artykułu analizuje zastosowanie egzystencjalnej kategorii spotkania w procesie samore-alizacji i samowychowania, odwołując się do koncepcji Ottona Friedricha Bollnowa i Józefa Tisch-nera. Autor eksploruje problematykę, jak kategoria spotkania jako „zderzenie inności” między „Ja” i „Ty” wpływa na pedagogiczne relacje i procesy wychowawcze. Podkreśla, że egzystencjalne i spo-łeczne aspekty wychowania wzajemnie się przenikają, tworząc dynamiczną strukturę relacyjną. Podstawą rozważań jest analiza myśli Bollnowa, który rozumiał spotkanie jako proces konfron-tacji z „Innym”, prowadzący do indywidualnego rozwoju i przekształcenia własnego rozumienia siebie oraz świata. W artykule uwzględniono jego wpływ na rozwój pedagogiki hermeneutycznej i antropologicznej, szczególnie w kontekście rozwoju osobistego oraz kryzysów życiowych jako okazji do transformacji. Podobnie Tischner, opierając się na filozofii dialogu i myśli Emmanuela Levinasa, wskazuje na etyczną fundamentalność relacji spotkania, w której relacja z „Innym” staje się kluczowym aspektem pedagogicznym. Autor artykułu podkreśla znaczenie spotkania w relacjach wychowawca–wychowanek, traktu-jąc je jako źródło zmian w sposobie bycia i rozumienia świata; wskazuje na potencjał zastosowania tej kategorii w wychowaniu jako „osobowościowych narzędzi” służących tworzeniu autentycznych relacji i odbudowaniu aksjologicznego wymiaru kształcenia. Wnioski artykułu sugerują, że spotka-nie, kładąc nacisk na relacyjność i osobowy wymiar edukacji, może stanowić podbudowę pod od-nowę współczesnej pedagogiki.
Idea i edukacyjne aspekty zrównoważonego rozwoju oraz jego realizacja na przykładzie Verkehrsbetriebe Hamburg-Holstein (VHH)
As a concept, sustainability appears to be a relatively new one. A closer examination of this phenomenon shows that this statement does not correspond to the facts. The whole human history seems to be a period of struggle between two opposing different approaches to nature: the first one is restless and focused on looting and making profits at the expense of the environment; the second one focuses on the respect for the world and living in harmony with nature. The latter direction, encountering obstacles on its way, became a kind of “spiritual ground” on which the concept of sustainable development was born. The implementation of the ecological message has become possible only in the face of environmental degradation and climate changes caused by human activity. Adapting the economy to the needs of ecology is a great challenge which not all enterprises cope with well. An interesting instance of this process is the case of the HHV transport company in Hamburg, Germany, a country that is undergoing a difficult energy transformation, shifting its economy from non-renewable energy to the renewable one. An important role has been played in this respect by educational institutions, which help shape a positive attitude toward protecting the environment, among others, in the context of road traffic.
Transport w początkach cywilizacji w kontekście symboliki i edukacji
Termin „transport” ma bogatą treść korelującą z funkcjami społecznymi, które określają jego cele i obowiązki. Ma także długą historię związaną zarówno z procesami budowania państwa, jak i przemianami cywilizacyjnymi. W zasadzie bez środków transportu nie sposób wyobrazić sobie gospodarki, życia społecznego czy codziennej egzystencji człowieka. Ich powstanie jest efektem inspiracji, poszukiwania sposobu na urzeczywistnienie pomysłów, zdobywania wiedzy i ciężkiej pracy ludzi. Rozwój transportu na szeroką skalę nie byłby możliwy, gdyby wiedza o tym, jak być mobilnym, nie była przekazywana z pokolenia na pokolenie. Umożliwiło to m.in. stworzenie spój-nego „banku pamięci”, który ułatwił „edukację transportową”.
Badanie wzajemnego oddziaływania umiejętności interpersonalnych, płci, doświadczenia, umiejętności w zakresie relacji, wykorzystania przestrzeni i umiejętności instruktażowych w zarządzaniu klasą przez nauczycieli przedszkolnych
Edukacja wczesnoszkolna wymaga skutecznego planu zarządzania klasą, aby stworzyć opty-malne środowisko uczenia się, które zapewni lepsze wyniki uczniów. W presentowanym badaniu ilościowym zbadano związek między umiejętnościami behawioralnymi, umiejętnościami zarządzania klasą (CMS), przestrzennym CMS, relacyjnym CMS, interpersonalnym CMS, płcią, doświadcze-niem i instruktażowym CMS. Uczestnikami byli nauczyciele przedszkoli z różnych placówek, a me-todą zbierania danych były kwestionariusze samoopisowe (ankiety). W badaniu wykorzystano analizę regresji jako metodę badania powiązań istniejących pomiędzy odpowiednimi zmiennymi. Odkrycia ujawniły, że chociaż płeć i CMS relacji nie pośredniczyły w znaczący sposób w związku między instruktażowym CMS a zmiennymi pośredniczącymi (behawioralnym CMS i przestrzennym CMS), lecz interpersonalny CMS – tak. Bezpośredni wpływ płci, doświadczenia i CMS relacji na zmienne pośredniczące był nieistotny, ale wpływ interpersonalnego CMS został stwierdzony. Cał-kowity wpływ CMS płci i relacji na CMS instruktażowy był niewielki, ale wpływ doświadczenia i umiejętności interpersonalnych był znaczący. Zmienne pośredniczące mają znaczący pozytywny wpływ na instruktażowy CMS. Podsumowując, interpersonalny CMS, behawioralny CMS, przestrzenny CMS i doświadczenie pozytywnie wpływają na instruktażowy CMS. Niniejsze badanie dostarcza empirycznego dowodu na związek między tymi parametrami w zarządzaniu klasą. Badanie sugeruje, że wychowawcy klas wczesnoszkolnych i władze szkolne powinni priorytetowo traktować kontrolę zachowania jako środki służące umiejętnościom interpersonalnym i pomagać uczniom w kreatywnym wykorzysta-niu przestrzeni. Poprawi to nauczanie i zarządzanie klasą. To badanie może pomóc nauczycielom i administratorom w tworzeniu angażujących i wspierających środowisk edukacyjnych.
Prawa autorskie (c) 2024 Pedagogika. Studia i Rozprawy
O teorii i praktyce kształtowania przestrzeni edukacyjnej we współczesnej Ukrainie i na świecie. Sprawozdanie z konferencji w Uniwersytecie im. Iwana Franki we Lwowie (27 X 2023 r.)
Recenzja książki: Irena Wojnar, Humanistyczne intencje edukacji, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa 2000, ss. 315
Wykorzystanie bajek terapeutycznych jako metody redukującej lęki u dzieci w wieku przedszkolnym
Lęki występują na każdym etapie rozwoju dziecka, jednak w okresie przedszkolnym najczęściej. Dzieci mierzą się z wieloma problemami i słabościami z którymi nie potrafią same sobie dać rady. Bajki terapeutyczne są świetną metodą, która w sposób skuteczny pomaga im je zwalczyć. Dzięki ich terapeutycznemu charakterowi mogą być wykorzystywane również podczas zajęć z terapii pedagogicznej. Jedną z form stosowanych do pracy z dziećmi borykającymi się z różnymi lękami jest bajkoterapia. Dzięki niej, dzieci zdobywają wiedzę na temat swoich lęków, uczą się nazywać własne emocje oraz zaczynają mówić o własnych problemach.
Uzależnienie od Internetu – wyzwania i strategie radzenia sobie z cyfrową zależnością
Media w dzisiejszym świecie są nieodłącznym elementem codziennego funkcjonowania. Niezależnie od wieku każdy człowiek korzysta z nich na co dzień. Jednym z najbardziej rozpowszechnionych w ostatnim dziesięcioleciu medium jest Internet, który umożliwia nie tylko komunikację z innymi ludźmi, ale również jest źródłem wielu informacji. Korzystanie z Internetu daje wiele możliwości. Jedną z nich jest poznawanie innych osób oraz ich opinii. Niestety, przesadne używanie Internetu prowadzi do uzależnienia. Cyberprzestrzeń niesie również ze sobą liczne zagrożenia. Szczególnie młode i niedoświadczone osoby są narażone na to, że ktoś kogo nie znają i nigdy nie widziały może wyrządzić im krzywdę. Zjawisko uzależnienia od Internetu to ogromny problem, którego doświadcza coraz większa liczba użytkowników, ludzi na całym globie. Długotrwałe korzystanie z urządzeń elektronicznych, aktywność w mediach społecznościowych oraz obsesyjne wręcz zaangażowanie w gry online stają się coraz bardziej rozpowszechnione i generują poważne skutki uboczne wśród różnych grup wiekowych. To kwestie zdrowotne, takie jak: trudności ze snem czy koncentracją, wzrost poziomu stresu, występowanie depresji, a także spadek efektywności i przede wszystkim – trudności w utrzymywaniu relacji społecznych. W niniejszym artykule skoncentrujemy się na przybliżeniu problemu związanego z uzależnieniem od Internetu. Zidentyfikujemy trudności pojawiające się w kontekście tego zjawiska i przedstawimy pewne użyteczne metody dla osób, które chcą przezwyciężyć swoje zależności cyfrowe. Przedstawione zostaną również praktyczne podejścia i narzędzia, które pozwalają na odzyskanie kontroli nad czasem korzystania z Internetu.
Doświadczenia rodzin alkoholowych we wspomnieniach Dorosłych Dzieci Alkoholików
Artykuł skupia się na analizie doświadczeń osób, które dorastały w rodzinach dotkniętych problemem alkoholizmu. Badanie koncentruje się na grupie dorosłych, nazywanej Dorosłymi Dziećmi Alkoholików (DDA), którzy przeżywali/przeżywają trudności związane z alkoholizmem jednego z rodziców w okresie ich dzieciństwa. Celem artykułu jest przedstawienie doświadczeń wyniesionych z domu rodzinnego w opinii Dorosłych Dzieci Alkoholików. Analizie zostały poddane cechy i właściwości środowiska rodzinnego, relacje z dorosłymi – rodzicami, wartości cenione w rodzinie pochodzenia, jak również ocena wpływu nabytych w dzieciństwie doświadczeń na funkcjonowanie w dorosłości.
Wartości preferowane przez młodzież oglądającą amerykański serial "Przyjaciele"
Niniejszy artykuł stanowi refleksję na temat wartości, które zauważane są przez młodzież oglądającą serial ,,Przyjaciele’’. Powszechna emisja tego serialu przypadała na lata 1994-2004. Poproszono studentów pedagogiki o obejrzenie go w dowolnym języku i odpowiedź na pytania dotyczące jego treści. W wypowiedziach badanych starano się zidentyfikować wartości, które preferują oraz ocenić, czy mają one znaczenie dla ich wyborów życiowych. Dodatkowo dociekano, czy studenci zauważają, że oglądanie filmów w języku obcym usprawnia poznanie go i posługiwanie się nim.
Uniwersytety trzeciego wieku jako ośrodki rozwijania kompetencji osób starszych
W artykule prezentujemy rezultaty realizacji eksperymentalnego programu rozwijania kompetencji cyfrowych wśród osób starszych w ramach Uniwersytetu Trzeciego Wieku działającego przy terytorialnym ośrodku usług społecznych. W procesie analizy analitycznej udoskonaliliśmy, usystematyzowaliśmy i rozszerzyliśmy definicje i strukturę kompetencji cyfrowych w starszych grupach demograficznych. Opierając się na tej konceptualizacji i założeniach andragogiki, sformułowaliśmy program, w którym priorytetem jest doskonalenie umiejętności cyfrowych, obejmujący korzystanie z komputera, nawigację w Internecie, korzystanie z mediów społecznościowych i opanowanie innych narzędzi cyfrowych. Ponadto badanie dotyczy współpracy pracowników socjalnych specjalizujących się w geragogice z uczestnikami programu, a także wykorzystania platformy Moodle. Analiza wyników ankiety (n=360 respondentów) potwierdza triumf programu i przychylny stosunek osób starszych do technologii cyfrowych. Podkreśla, w jaki sposób program uwzględnia niuanse technologii geronto-edukacyjnych, jednocześnie wspierając biegłość cyfrową osób starszych, umożliwiając im płynną integrację narzędzi cyfrowych ze swoim codziennym życiem.
Teatralizacja w przestrzeni muzeum: możliwości interakcji szkoły i muzeum
Autorzy artykułu analizują zjawisko teatru w przestrzeni muzealnej z perspektywy pedagogiki muzealnej i komunikacji muzealnej. W artykule przeanalizowano różne aspekty i formy pedagogiki teatru oraz warunki prowadzenia spektaklu teatralnego w muzeum z publicznością dziecięcą przy użyciu odpowiednich metod komunikacji. Autorzy przedstawiają różne formy praktycznego zastosowania elementów teatralnych w ukraińskich muzeach, ze szczególnym uwzględnieniem doświadczeń Lwowa, takich jak organizacja Mobilnego Teatru Piosenki Levenya i praca wolontariuszy. Autorzy podkreślają, że teatralność w przestrzeni muzealnej jest zgodna z nowoczesnymi trendami w rozwoju edukacji i kultury, co przyczynia się do rozwoju potencjału twórczego dziecka, zdolności kreatywnych i percepcyjnych.
Kierunki kształcenia zawodowego filologii magisterskich na polskich uczelniach
W artykule dokonano przeglądu różnych podejść do definiowania nurtów w filozofii, socjologii i edukacji. Podkreślono znaczenie nurtu jako kategorii naukowej pedagogiki porównawczej, rozumianej z pozycji dostarczającej rekomendacji do wdrażania doświadczeń zagranicznych w rozwoju edukacji narodowej. Trendy edukacyjne są rozumiane jako zmiany jakościowe w rozwoju edukacji, bezpośrednio związane z kształceniem zawodowym magisterskich specjalności filologicznych. Ogólne tendencje zostały zidentyfikowane jako typowe dla krajów Grupy Wyszehradzkiej (V4), na wszystkich etapach rozwoju szkolnictwa wyższego w krajach uczestniczących, ale ich przejawy mają związek z rozwojem całego europejskiego szkolnictwa wyższego. Za trendy wiodące uznano te, które mają decydujące znaczenie na danym etapie rozwoju szkolnictwa wyższego i mogą być zarówno wspólne, jak i różne. Reformy edukacji rozpoczęły się w Polsce wcześniej niż w innych krajach V4. Zwrócono uwagę na analizę współczesnych trendów edukacyjnych w kształceniu zawodowym magisterskich specjalności filologicznych w polskich uczelniach, takich jak: wprowadzanie technologii informacyjnokomunikacyjnych, kształtowanie kompetencji w wyniku studiów magisterskich, wdrażanie ogólnoeuropejskich zaleceń dotyczących edukacji językowej; ukształtowanie EVO jako standardu wiedzy o Europie; rozwój współpracy międzynarodowej uczelni jako proces internacjonalizacji kształcenia, udział w mobilności akademickiej. Stwierdzono, że proces reformowania szkolnictwa wyższego w Polsce charakteryzują zarówno tendencje związane ze zmianami pod wpływem przepisów, dokumentów KE i reformy bolońskiej, jak i te, które pojawiły się w procesie powstawania V4. Trendy koncepcyjne w kształceniu zawodowym magistrów filologii, które każdy kraj V4 uwzględnia w celu zachowania swojego wykształcenia narodowego, są ważne także dla szkolnictwa ogólnego.