Podstawy edukacji https://czasopisma.ujd.edu.pl/index.php/PE <p style="text-align: justify;">„Podstawy Edukacji”&nbsp;to rocznik myśli społeczno-pedagogicznej, który w każdej kolejnej edycji przyjmuje podtytuł będący intelektualną klamrą scalającą tom. Wydawany od 2008 roku - do 2014 roku staraniem Zakładu Pedagogiki Ogólnej i Metodologii Badań Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, od 2015 roku&nbsp; jako&nbsp; periodyk pod szyldem Wydawnictwa Naukowego&nbsp; im. Stanisława Podobińskiego AJD w Częstochowie, a od 1 października 2018 roku&nbsp;&nbsp;pod szyldem Wydawnictwa Naukowego&nbsp; im. Stanisława Podobińskiego Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie.</p> pl-PL Podstawy edukacji 2081-2264 Podstawy edukacji. Podejście interdyscyplinarne https://czasopisma.ujd.edu.pl/index.php/PE/article/view/639 Wioletta Sołtysiak Copyright (c) 2018-12-31 2018-12-31 11 7 10 10.16926/pe.2018.11.01 Polityka edukacyjna wobec kształcenia filozoficznego w polskiej szkole https://czasopisma.ujd.edu.pl/index.php/PE/article/view/609 <p>W refleksji dydaktyków filozofii coraz częściej podejmowany jest problem możliwości wprowadzenia powszechnego kształcenia filozoficznego. Jak dotychczas, dydaktykom filozofii wydawało się, że podstawowe trudności mają charakter merytoryczny. Po historycznie wysoce nieprzyjaznym okresie (II wojny światowej oraz zniewolenia ideologicznego lat 1945–1989; łącznie dokładnie pół wieku – 1939–1989) odbudowanie podstaw teoretycznych i stworzenie konwencji powszechnego kształcenia filozoficznego wydawało się zadaniem elementarnym. Pół wieku przerwy w dydaktyce przedmiotu to dostatecznie dużo, by można było stwierdzić, że w zasadzie wszystko uległo zmianie (recepcja społeczna filozofii jako przedmiotu nauczania, koncepcja i treści kształcenia filozoficznego, podstawowa dla szkoły metodyka nauczania przedmiotu). To dlatego pojawiły się dość liczne próby zarazem regeneracji, jak i adaptacji kształcenia filozoficznego w polskiej szkole do współczesnych uwarunkowań kulturowych i edukacyjnych. Jednak to nie trudności merytoryczne mają charakter podstawowy. Okazuje się, że obok czynników merytorycznych istotną rolę odgrywają czynniki społeczne, kulturowe (światopoglądowe) i wreszcie polityczne. Czy dydaktycy filozofii, starając się wprowadzać program „ufilozoficznienia” polskiej edukacji, muszą zmierzyć się z jej uwarunkowaniami politycznymi? Czy filozofia (wzorem choćby niechlubnego marksizmu) nadal jest „orężem władzy ideologicznej”? Dlaczego jest wykluczana z edukacji? Jaka jest rola wiary w teorie spiskowe („filozofia uczy myśleć, a żadna władza takiego społeczeństwa nie potrzebuje”) w kreowaniu wizerunku edukacyjnego filozofii? Do jakiego stopnia współczesne nauczanie filozofii ma charakter polityczny?&nbsp;</p> Maciej Woźniczka Copyright (c) 2018-12-31 2018-12-31 11 13 34 10.16926/pe.2018.11.02 Niefilozoficzna pedagogika vs. niepedagogiczna filozofia? O (nie tylko współczesnej) potrzebie metanoi ku źródłowej filozofii wychowania https://czasopisma.ujd.edu.pl/index.php/PE/article/view/612 <p>Celem niniejszego artykułu jest zwrócenie uwagi na ślepy zaułek, w jakim znalazły się współcześnie zarówno filozofia, jak i pedagogika, ze względu na utratę wzajemnych odniesień źródłowych, a ostatecznie „więcej” niż wspólnego odniesienia do Bez-Źródła, z którego, w którym i ku któremu się wydarzają, a bez czego jawią się jako zawieszone w próżni. Ale jako że diagnoza choroby ma sens jedynie w kontekście wskazania potrzeby i kierunku leczenia, przedstawiona została propozycja i apel o powrót do źródłowości jako pilne zadanie uniwersalnego dialogu, którego przestrzenią, a zarazem miejscem i „przedmiotem” będzie integralnie, źródłowo rozumiana filozofia wychowania.</p> Michał Płóciennik Copyright (c) 2018-12-31 2018-12-31 11 35 64 10.16926/pe.2018.11.03 Antropologia edukacji, etnografia szkoły czy antropologia pedagogiczna? W stronę nowej formuły badań nad zróżnicowaniem kulturowym i edukacją https://czasopisma.ujd.edu.pl/index.php/PE/article/view/614 <p>Niniejszy tekst stanowi próbę rekonstrukcji historycznej nurtu antropologii edukacji i etnograficznych badań nad związkiem kultury i wychowania. Cel ten realizowany jest poprzez porównanie tez i koncepcji realizowanych w obrębie różnych szkół i tradycji badawczych wyrosłych w odrębnych kręgach paradygmatycznych. W tym przypadku najważniejszym przedmiotem porównania jest tradycja anglosaska i niemiecka. Zestawienie takie pozwala bowiem w znaczniej mierze określić główne założenia teoretyczno-metodologiczne, jakie antropologia edukacji przedstawiała w przeszłości, jak i przedstawia obecnie, czyniąc to już w kontekście globalnym.</p> Jarema Drozdowicz Copyright (c) 2018-12-31 2018-12-31 11 65 89 10.16926/pe.2018.11.04 Rozwijanie orientacji temporalnej u uczniów młodszych klas szkoły podstawowej poprzez lekturę książek o tematyce historycznej https://czasopisma.ujd.edu.pl/index.php/PE/article/view/618 <p><span style="background-color: #ffffff;">Współczesność człowieka wymaga wiedzy o przeszłości. Bez znajomości wydarzeń minionych i wniosków z nich płynących trudno zachować własną tożsamość i tworzyć sensowną rzeczywistość życiową. Poznawanie przeszłości może odbywać się poprzez lekturę książek o tematyce historycznej. Wymienione w artykule książki dotyczą: powstania państwa polskiego, symboli narodowych, powstania i rozwoju rodzimej miejscowości, wydarzeń historycznych, bohaterów z przeszłości, dawnych zwyczajów i tradycji. Publikacje o tematyce historycznej ukazane są nie tylko jako źródło wiedzy, ale także jako inspiracja do podejmowaniu działań edukacyjnych w zakresie poznawania świata historycznego przez dzieci.</span></p> Edyta Skoczylas-Krotla Copyright (c) 2018-12-31 2018-12-31 11 91 102 10.16926/pe.2018.11.05 Wychowanie seksualne jako inny w dyskursie edukacyjnym https://czasopisma.ujd.edu.pl/index.php/PE/article/view/620 <p><span style="background-color: #ffffff;">Celem podjętych w tym tekście rozważań stanie się ukazanie konstruktu wychowania seksualnego jako innego w dyskursie edukacyjnym. Za interesujące uznałam tu obszary konstruowania&nbsp; i kategoryzowania tej dziedziny wychowania w szkole na tle innych realizowanych w niej zajęć,&nbsp; a także pedagogiczne konsekwencje tego stanu rzeczy. Nadanie znamion inności dotyczy nie tyle samego przedmiotu reprezentującego tę dziedzinę wychowania, ile zabiegów oddziałujących na jego określoną konstytucję w programie szkoły. Można tu wskazać na zaangażowanie w tworzenie dlań programu reprezentantów dwóch resortów, możliwość negocjowania zakresu treści realizowanych na tych zajęciach przez rodziców oraz pełnoletnich uczniów i ewentualnej odmowy w nich udziału. Za specyficzne można dalej uznać skonstruowanie nazwy dla przedmiotu, w której nie pojawia się określnik: seksualny. Uniknięciu niekorzystnych reakcji społecznych wydaje się służyć również praktyczne wyłączenie tego przedmiotu z grupy tych, które podlegają ewaluacji.</span></p> Barbara Jamrozowicz Copyright (c) 11 103 115 10.16926/pe.2018.11.06 Współcześni polscy nauczyciele jako biedni pracujący https://czasopisma.ujd.edu.pl/index.php/PE/article/view/622 <p><span style="background-color: #ffffff;">Artykuł porusza nieobecną dotychczas w literaturze przedmiotu kwestię rozpatrywania problemów współczesnych polskich nauczycieli w kategorii pracujących biednych (ang. working poor), a więc osób, które pomimo wykonywania pracy nadal pozostają biedne. Autorka, analizując biedę polskich nauczycieli, odwołuje się zarówno do własnych przemyśleń i doświadczeń, jak i literatury przedmiotu, prowadzonych badań, a przede wszystkim upowszechnionych danych i raportów.&nbsp; W artykule została ukazana specyfika zawodu nauczyciela, trudności i dylematy pojawiające się&nbsp; w codziennej pracy w szkole, problem społeczno-emocjonalnej biedy dotyczący pozycji zawodowej nauczyciela, a także prestiżu wykonywanej przez niego pracy, zazwyczaj w uciążliwych warunkach, poddawanej ciągłej kontroli. Głównym przesłaniem artykułu jest to, że praca współczesnego nauczyciela to często walka o byt, przetrwanie i ustawiczne podejmowanie prób utrzymania satysfakcjonującego statusu zawodowego, w stale zmieniających się warunkach polityczno-gospodarczych oraz zwiększających się oczekiwaniach społecznych.</span></p> Joanna Stepaniuk Copyright (c) 11 117 129 10.16926/pe.2018.11.07 Wyniki badań własnych dotyczących realizacji edukacji międzykulturowej w pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym https://czasopisma.ujd.edu.pl/index.php/PE/article/view/624 <p><span style="background-color: #ffffff;">Praca ma na celu prezentację wybranych zagadnień dotyczących realizacji edukacji międzykulturowej w pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym. Zawiera wprowadzenie teoretyczne do poruszanego tematu, a w nim rozważania definicyjne, odwołanie do badań innych autorów, dotyczących istoty edukacji międzykulturowej, a także prezentacje możliwości doskonalenia nauczycieli w zakresie prowadzenia zajęć z edukacji międzykulturowej. W pracy zaprezentowano także wyniki badań własnych, których celem było poznanie, czy i jakie treści z zakresu edukacji międzykulturowej wprowadzane są na poziomie wychowania przedszkolnego, czy nauczyciele wychowania przedszkolnego są przygotowani do jej realizacji, a także jakie metody i formy wykorzystują oraz z jakich materiałów dydaktycznych korzystają. Były to badania ilościowo-jakościowe, podczas których wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego, z zastosowaniem techniki ankiety, wywiadu i analizy dokumentów. Wyniki badań pokazały, że nauczyciele wychowania przedszkolnego posiadają podstawową wiedzę z zakresu edukacji międzykulturowej, jednak jakość jej realizacji w pracy&nbsp; z dziećmi znacznie poprawia udział w kursach i szkoleniach z tego zakresu, z których nauczyciele rzadko korzystają, nie znając tej oferty doskonalenia zawodowego. Deklarują jednak chęć udziału w takich zajęciach, które mogą znaczenie przyczynić się do poszerzenia ich warsztatu metod i form</span> <span style="background-color: #ffffff;">pracy oraz wzbogacić zasób stosowanych pomocy dydaktycznych, ukierunkowanych na profesjonalną realizację edukacji międzykulturowej na poziomie wychowania przedszkolnego.&nbsp; </span></p> Magdalena Christ Justyna Gałka Copyright (c) 11 133 146 10.16926/pe.2018.11.08 Znaczenie bliskości wśród rodzeństwa w aspekcie socjalizacyjnym oraz edukacyjnym https://czasopisma.ujd.edu.pl/index.php/PE/article/view/626 <p><span style="background-color: #ffffff;">Artykuł przedstawia tematykę intymności i bliskości w relacjach pomiędzy rodzeństwem. Dynamiczny rozwój relacji zależy od wielu czynników. Wypracowywana bliskość przekłada się na kreowany klimat wspólnej intymności. Sposób podtrzymywania relacji pomiędzy rodzeństwem uwidacznia się w relacjach na etapie edukacji. W drugiej części artykułu przedstawione zostały badania zrealizowane wśród rodzeństwa w jednej ze szkół gimnazjalnych w dużym mieście. Badania dotyczyły współdziałania i rywalizacji jako aktywności, poprzez które rodzeństwo buduje, rozwija i wzmacnia relacje. W drugiej połowie 2015 roku przebadanych zostało 73 młodych ludzi&nbsp; (z czego 22 pochodziło z rodzin wielodzietnych).</span></p> Agnieszka Nymś-Górna Copyright (c) 11 147 158 10.16926/pe.2018.11.09 Wykorzystanie elementów arteterapii w edukacyjnym procesie wspierania twórczego rozwoju dzieci https://czasopisma.ujd.edu.pl/index.php/PE/article/view/630 <p><span style="background-color: #ffffff;">W niniejszym artykule zostały przedstawione wybrane elementy kilku podstawowych rodzajów arteterapii, takich jak: biblioterapia, choreoterapia, muzykoterapia, plastykoterapia i teatroterapia, w celu ukazania znaczenia wykorzystania ich w edukacji w kontekście wspierania i wspomagania twórczego rozwoju dzieci pochodzących ze środowisk defaworyzowanych społecznie. W trakcie rozwoju młodego człowieka sztuka może być jednym z elementów terapii pozwalającym na różnorodne doświadczanie twórcze, za pomocą którego dziecko wyraża i określa siebie, ale też kształtuje własną samoocenę i polepsza samopoczucie. Jest to szczególnie istotne w kontekście wspierania i wspomagania edukacyjnego procesu dzieci pochodzących ze środowisk defaworyzowanych społecznie. W pierwszej części artykułu autorka dokonała przeglądu teoretycznego arteterapii oraz wykorzystywania elementów arteterapii w publicznej edukacji szkolnej. W kolejnej części na podstawie wyników badań własnych, analizy literatury przedmiotu oraz własnych doświadczeń pedagogicznych zaprezentowała szereg rozwiązań, które są pomocne we wspieraniu twórczego rozwoju dzieci pochodzących ze środowisk defaworyzowanych społecznie w instytucjach wsparcia dziennego (edukacja pozaszkolna).</span></p> Michalina Kasprzak Copyright (c) 11 159 169 10.16926/pe.2018.11.10 Tożsamość narodowa i regionalna dzieci i młodzieży na Zaolziu https://czasopisma.ujd.edu.pl/index.php/PE/article/view/633 <p><span style="background-color: #ffffff;">Głównym celem przeprowadzonych badań było sprawdzenie, jak rodzice wspomagają rozwijanie tożsamości narodowej i regionalnej dzieci objętych edukacją wczesnoszkolną i wychowaniem przedszkolnym w szkołach z polskim językiem nauczania na Zaolziu. W celu uzyskania informacji na ten temat postanowiłam posłużyć się metodą sondażu diagnostycznego, techniką ankiety, która została skierowana do rodziców dzieci szkoły podstawowej z polskim językiem nauczania w Karwinie oraz przedszkola z polskim językiem nauczania w Karwinie. Badania przeprowadzono&nbsp; w roku szkolnym 2017/2018, w regionie granicznym Karwina, w którym od wieków współistniały wpływy polskie i czeskie. </span></p> Lucie Zormanová Copyright (c) 11 171 182 10.16926/pe.2018.11.11 Neurolingwistyczne i kognitywne aspekty akcentu w języku obcym https://czasopisma.ujd.edu.pl/index.php/PE/article/view/637 <p>Potrzebne jest właściwe zrozumienie poziomu zaangażowania mózgu w proces nauki języka obcego, w tym wymowy, oraz – co ważniejsze – występuje potrzeba praktycznego przełożenia tej wiedzy i zastosowania jej w nauczaniu języków obcych. Mózg zaangażowany jest w każdy aspekt procesu przyswajania języka, włączając w to artykulację. Akcent jest m.in. zjawiskiem natury (neuro)kognitywnej, tak więc nauczanie wymowy powinno być zorientowane na funkcje poznawcze przy pomocy jak największej liczby zmysłów. Perspektywa (neuro)kognitywna zakłada, że mowa, a w szczególności wymowa języka obcego, są niezależnie od wieku najpierw funkcjami mózgu, a dopiero później produktem procesów, za które odpowiedzialne są narządy mowy. Mózg stara się zinternalizować procesy artykulacyjne określonego języka i przenosić je ze świadomości do podświadomości, aby uczynić proces wymowy możliwie jak najmniejszym wysiłkiem poznawczym. Na wczesnych etapach procesu przyswajania języka obcego pomocne okazać się może multisensoryczne podejście do nauczania poprawnej wymowy.</p> Małgorzata Szupica-Pyrzanowska Copyright (c) 2018-12-31 2018-12-31 11 183 204 10.16926/pe.2018.11.12 Zagrożenie wypaleniem zawodowym terapeutów zajęciowych pracujących z osobami z niepełnosprawnością intelektualną https://czasopisma.ujd.edu.pl/index.php/PE/article/view/638 <p>Artykuł porusza problem zagrożenia wypaleniem zawodowym w środowisku terapeutów zajęciowych pracujących z osobami z niepełnosprawnością intelektualną. Ważny z punktu widzenia różnych dyscyplin naukowych, między innymi pedagogiki specjalnej, psychologii, medycyny czy profilaktyki społecznej. Opisane w artykule badania przeprowadzono w warsztatach terapii zajęciowej, wykorzystując metodę sondażu diagnostycznego i technikę ankiety. Badania pozwoliły na określenie indywidualnych, środowiskowych i organizacyjnych zagrożeń wypaleniem zawodowym. Wskazały na najczęściej występujące składniki wypalenia zawodowego. Nakreśliły kierunki indywidualnych działań zapobiegających zjawisku wypalenia zawodowego.</p> Barbara Bobik Copyright (c) 2018-12-31 2018-12-31 11 205 220 10.16926/pe.2018.11.13