Goplana Władysława Żeleńskiego. Kilka uwag o stylu opery

Słowa kluczowe: Władysław Żeleński, Goplana, opera liryczna, opera w Polsce

Abstrakt

W październiku 2016 roku Teatr Wielki – Opera Narodowa w Warszawie wystawił, po kilkudziesięciu latach nieobecności na scenie, Goplanę Władysława Żeleńskiego. Opera ta została przyjęta przez światową krytykę z ogromnym uznaniem, a w maju 2017 roku została uhonorowana w Londynie statuetką International Opera Awards w kategorii: dzieło odkryte na nowo. Nagroda ta była zaskoczeniem nie tylko dla polskich melomanów, lecz także muzyków. Upowszechniła się bowiem opinia o Żeleńskim jako kompozytorze konserwatywnym, którego twórczość jest jedynie wyrazem minionej epoki. Pogląd ten był powielany przez kilka pokoleń i nie mógł zostać zweryfikowany, ponieważ utwory kompozytora były bardzo rzadko wykonywane, za wyjątkiem może jego młodzieńczego dzieła – uwertury koncertowej W Tatrach i kilku pieśni. Dopiero w ostatnim okresie podjęto badania nad jego twórczością. Celem niniejszego artykułu jest uzupełnienie informacji do- tyczących warsztatu kompozytorskiego Władysława Żeleńskiego.

Bibliografia

Dziadek Magdalena, Polska krytyka muzyczna w latach 1890–1914. Koncepcje i zagadnienia, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2002.
Jachimecki Zdzisław, Władysław Żeleński, wyd. 2, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1987.
Jaczyński Michał, Recepcja twórczości Władysława Żeleńskiego w latach 1857– 1939, Musica Iagellonica, Kraków 2017
Reiss Józef, Almanach muzyczny Krakowa 1780–1914, t. 1–2, nakładem Tow. Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, Kraków 1939.
Szopski Felicjan, Władysław Żeleński, Gebethner i Wolff, Warszawa 1928.
Wypych-Gawrońska Anna, Literatura w operze: adaptacje dramatyczno-mu- zyczne utworów literackich w Polsce do 1918 roku, Akademia im. Jana Długosza, Częstochowa 2005.
Zieziula Grzegorz, Wokół opery „Goplana” Władysława Żeleńskiego: pytania o genezę i styl, [w:] O Słowackim – „umysły ludzi różne”, red. U. Makowska, Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 2009, s. 127–148. Zieziula Grzegorz, Wstęp, [w:] W. Żeleński, Goplana (1897), Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 2016, s. 11–161.
Zwierzycka Agnieszka, „Goplana” – opera romantyczna Władysława Żeleńskiego, [w:] Wokalistyka i pedagogika wokalna, „Zeszyt Naukowy” nr 81, red. E. Sąsiadek, Akademia Muzyczna im. Karola Lipińskiego, Wrocław 2001, s. 142–149.
Zwierzycka Agnieszka, Goplana Władysława Żeleńskiego, [maszynopis pracy magisterskiej] Uniwersytet Jagielloński, Kraków 1990.
Zwierzycka Agnieszka, Pieśni solowe Władysława Żeleńskiego, Akademia Mu- zyczna im. Karola Lipińskiego, Wrocław 2016.
Żeleński Władysław, Nauka pierwszych zasad muzyki, Gebethner i Wolff, Warszawa 1898.
Żeleński Władysław, W pięćdziesiątą rocznicę zgonu, [w:] Kompozytorzy polscy o Fryderyku Chopinie, red. M. Tomaszewski, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1964, s. 68–72.
Żeleński Władysław, Roguski Gustaw, Nauka harmonji oraz pierwszych zasad kompozycyi, wyd. 2, Gebethner i Wolff, Warszawa 1899 (G. Gebethner i Spółka, Kraków 1899).
Opublikowane
2020-04-01