Czasopismo „Edukacyjna Analiza Transakcyjna” dedykowane jest pedagogom, nauczycielom, psychologom i wszystkim osobom korzystającym z założeń analizy transakcyjnej czy to w życiu zawodowym, czy prywatnym. Może także stać się inspiracją dla tych, którzy dopiero zetknęli się z koncepcją E. Berne'a, ale zaczynają dostrzegać jej potencjał. Czasopismo jest na liście czasopism punktowanych Ministerstwa Edukacji i Nauki. Publikowane artykuły artykuły otrzymują 70 punktów Od roku 2026 czasopismo Edukacyjna Analiza Transakcyjna jest wydawane w formie elektronicznej, w modelu publikacji ciągłej (continuous publication). Czasopismo uzyskało wsparcie w ramach programu „ Rozwój czasopism naukowych" umowa Nr RCN/SP/0403/2021/1
Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie
OŚWIADCZENIE AUTORA: Mam świadomość, że czasopismo jest wydawane na licencji Creative Commons - Uznanie autorstwa (​https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode). Przesyłając artykuł wyrażam zgodę na jego udostępnienie na tej licencji
Specyfika kontraktu trójstronnego w pracy psychoterapeutycznej z adolescentem i jego rodzicami.
Analiza transakcyjna wniosła niepodważalny wkład w myślenie o kontrakcie, jego formule i znaczeniu w procesie psychoterapii. W artykule przedstawiono koncepcję kontraktu i procesu kontraktowania w ujęciu analizy transakcyjnej oraz jej implikacje w obszarze praktyki psychoterapeutycznej, ze szczególnym uwzględnieniem psychoterapii indywidualnej pacjentów nastoletnich. Omówiona została klasyczna koncepcji kontraktu Erika Berne’a (1966) oraz kontraktu trójstronnego Fanity English (1975) wraz ze szczególnym uwzględnieniem analizy jawnych i ukrytych procesów prowadzących do sukcesu i porażki w terapii adolescenta z perspektywy relacyjnej analizy transakcyjnej (Hargaden, Sills, 2002). W artykule zostały opisane także specyficzne problemy na jakie może natrafić psychoterapeuta w pracy terapeutycznej z nastolatkiem i jego rodzicami z perspektywy rozwijającej się relacji trójstronnej.
Prawa autorskie (c) 2022 Piotr Przybylski https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Przez kilka ostatnich numerów czasopiśmie Edukacyjna Analiza Transakcyjna skupieni byliśmy na przeglądzie artykułów w magazynie „Transactional Analysis Journal” (stąd uprzednia nazwa rubryki - „Czytając TAJ”). Postanowiliśmy jednak wyjść poza tę formułę ukazując również dorobek innych lokalnych czasopism naukowych poświeconych AT. Bo choć nie ulega wątpliwości, że kwartalnik TAJ, ukazujący się w języku angielskim od roku 1971 pod patronatem Międzynarodowego Towarzystwa Analizy Transakcyjnej (ITAA - International Transactional Analysis Association) należy do najbardziej znanych i renomowanych czasopism, to jednak wydaje się, że godne uwagi są również pozostałe pisma o tej tematyce. Dodajmy jeszcze, że cieszy fakt, że na łamach TAJ artykuły publikowali również polscy autorzy Zespołu Badawczego Edukacyjnej Analizy Transakcyjnej. Od tego numeru sięgać zatem będziemy do kolejnych, interesujących publikacji, zamieszczanych w rocznikach, półrocznikach lub kwartalnikach, ukazujących się w innych krajach, kontynentach, czy też obszarach geograficznych. Jednym z takich czasopism jest SAJTA – “South Asian Journal of Transactional Analysis” (wcześniej znane jako „SAATA Journal”). Jest to recenzowane pismo naukowe skupiające się na teorii, zasadach i zastosowaniach analizy transakcyjnej w czterech dziedzinach psychoterapii, doradztwie, edukacji i rozwoju organizacyjnym. Jego intencją jest zaproszenie badaczy, trenerów i praktyków analizy transakcyjnej z regionu południowej Azji do dzielenia się swoimi doświadczeniami, aplikacjami i różnorodnymi innowacjami. Na łamach tego e-dziennika, ukazującego się od sierpnia roku 2015 do roku 2019, opublikowano szereg ciekawych i wartych uwagi artykułów, które jak sądzimy zainteresują też naszych czytelników.
South Asian Journal of Transactional Analysis
Prawa autorskie (c) 2020 Jarosław Jagieła https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
THE Embrace Therapy® - Zastosowanie Pracy z Wewnętrznym Dzieckiem w Kontekście Analizy Transakcyjnej i Duchowości
Embrace Therapy® (ET®), jako metoda terapeutyczna, łączy w sobie elementy psychoterapii z głęboką duchowością. Kluczowym elementem terapii jest praca z Wewnętrznym Dzieckiem, co ma swoje odniesienie w analizie transakcyjnej (AT) jako stan Ja-Dziecko. Jednak unikalność ET® polega na wprowadzeniu czwartego stanu Ja – duchowego aspektu Boga, który pozwala na transcendencję emocjonalnych ograniczeń. W artykule analizowane są wyniki badania nad skutecznością ET® oraz jej miejsce w kontekście AT.
Prawa autorskie (c) 2025 Dagmara Szymańska https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Artykuł stanowi analizę zjawiska kontraktów narzuconych, koncepcji pierwotnie przedstawionej przez autora kilka lat temu. Celem tekstu jest dalsze rozwinięcie tej idei, dotyczącej kontraktów, które często pojawiają się w sposób nieuświadomiony w wielu sytuacjach terapeutycznych. Autor precyzuje, czym jest kontrakt narzucony, oraz omawia jego wpływ na skłonność klienta do kłamstwa, znaczenie udzielanych przez terapeutę pozwoleń, a także sposób, w jaki gry i odgrywania ról mogą przebiegać w procesie psychoterapii. Artykuł pokazuje również, że relacja terapeutyczna zawsze ma charakter podwójny — klient i terapeuta funkcjonują jednocześnie w dwóch płaszczyznach relacji — oraz że kontrakty narzucone odgrywają istotną rolę w kształtowaniu tej podwójnej struktury relacyjnej.
Prawa autorskie (c) 2025 Anthony White https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Analiza transakcyjna w kształceniu arteterapeutów: „Książka o moim życiu”
Celem badania była analiza możliwości łączenia analizy transakcyjnej (AT) i arteterapii w kształceniu arteterapeutów. W projekcie uczestniczyło 52 studentów studiów podyplomowych, którzy wypełnili Kwestionariusz Stanów Ego (Egogram) przed i po pięciogodzinnym warsztacie arteterapeutycznym „Książka o moim życiu”. Podczas zajęć tworzyli książki artystyczne odnoszące się do stanów ego: Rodzica, Dorosłego i Dziecka, a następnie formułowali krótkie refleksje pisemne. Wyniki ilościowe wykazały wzrost w skali Dziecka Twórczego (p < 0,001) oraz tendencję wzrostową w skali Dziecka Spontanicznego (p = 0,065), przy stabilności pozostałych skal. Analiza jakościowa pokazała, że najczęściej pojawiającym się wątkiem była samoświadomość. Refleksje dotyczące dzieciństwa łączyły się częściej z emocjami negatywnymi, natomiast ambiwalencja była rzadsza, gdy uczestnicy odnosili się bezpośrednio do samoświadomości. Uzyskane wyniki wskazują, że integracja AT i arteterapii sprzyja autorefleksji, aktywizuje kreatywność i spontaniczność oraz wspiera przygotowanie do praktyki zawodowej.
Prawa autorskie (c) 2025 dr Radosława Kompowska-Marek, dr Aleksandra Chmielnicka - Plaskota https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Potrzeby, które nie mieszczą się w planie zajęć – analiza transakcyjna doświadczeń studentów(przyszłych nauczycieli)
Celem artykułu jest ukazanie na podstawie przeprowadzonych badań, w jaki sposób studenci pedagogiki, szczególnie studiujący w trybie niestacjonarnym, doświadczają niezaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencjalnych i jak próbują sobie z tym radzić. Badanie oparto na metodach jakościowych – wywiadach pogłębionych i grupach fokusowych – przeprowadzonych wśród 23 studentów. Analiza danych została przeprowadzona w oparciu o kategoryzację tematyczną i pojęcia analizy transakcyjnej: głodów, znaków rozpoznania, gier i scenariuszy życiowych. Wyniki wskazują, że studenci najczęściej zgłaszali potrzeby odpoczynku, bliskości emocjonalnej, poczucia bezpieczeństwa oraz uznania. Ich chroniczne niezaspokojenie może prowadzić do frustracji, obniżonej motywacji, a w perspektywie długofalowej – do powielania destrukcyjnych schematów w pracy z dziećmi. Autorzy podkreślają potrzebę wdrażania systemowego wsparcia emocjonalnego w środowisku akademickim.
Prawa autorskie (c) 2025 Małgorzata Świerk https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Meandry akademickiego mistrzostwa osobistego i myślenia systemowego w refleksji pracowników uniwersytetu związanych z dydaktyką
Celem artykułu jest prezentacja wyników badań nad refleksjami nauczycieli akademickich oraz pracowników administracji związanych z dydaktyką wokół ich doświadczeń z udziału w projekcie rozwoju kompetencji pracowniczych. Badania zostały przeprowadzone w oparciu o podejście teoretyczne Petera Senge’a. Wybrane założenia jego filozofii zmiany organizacyjnej i model organizacji uczącej się stanowił podstawę dla wyróżnienia kategorii badawczych. Analiza i interpretacja uzyskanego materiału badawczego pochodzącego z 14 wywiadów indywidualnych, pogłębionych o strukturze półotwartej i ich kontekstów doprowadziła do następujących wniosków: programy, które dają przestrzeń na pogłębioną refleksję nad indywidualnym i zbiorowym funkcjonowaniem zawodowym postrzegane były jako przyczyniające się do wzrostu motywacji do doskonalących zmian w umiejętnościach profesjonalnych, wzmacniające poczucie tożsamości członków organizacji oraz chęć zaangażowania w cele ogólnouczelniane.
Na pograniczu dziedzin - raporty z badań
Prawa autorskie (c) 2025 Wioletta Dziarnowska https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Konceptualizacja Modelu Inteligencji Wartości w Ramach Kompleksowej Ramy Naukowo-Innowacyjnej: Podstawy Teoretyczne i Zasady Modelowania
Artykuł przedstawia teoretyczne i metodologiczne uzasadnienie oraz konceptualizację modelu inteligencji wartości (VI) jako złożonego zjawiska psychopedagogicznego integrującego poznawcze, emocjonalne i behawioralne mechanizmy samoregulacji w ramach systemu współrzędnych opartego na wartościach. Model został opracowany w ramach kompleksowych ram naukowych i innowacyjnych, łączących zasady organizacji systemu, hierarchii, emergentności, regulacji refleksyjno-adaptacyjnej, integracji interdyscyplinarnej i orientacji aksjologicznej. Stwierdzono, że inteligencja wartości funkcjonuje jako otwarty, dynamiczny i emergentny system zdolny do przekształcania wyzwań środowiskowych w zasoby służące wzrostowi i dojrzałości. W tym celu wykorzystano metodę modelowania oraz teoretyczne metody empiryczne. Ustalono, że proponowany model służy jako konstrukcja teoretyczna i prognostyczna definiująca strukturalną i funkcjonalną organizację inteligencji wartości, jej kluczowe elementy, zmienne i poziomy rozwoju. Stanowi on podstawę do dalszej empirycznej walidacji, tworzenia narzędzi diagnostycznych do oceny VI oraz projektowania programów edukacyjnych zorientowanych na wartości, mających na celu wspieranie dojrzałości moralnej i kompetencji humanistycznych u poszczególnych osób.
Prawa autorskie (c) 2025 Yurii Pelekh, Dr. Nataliia Oksentiuk https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Sztuczna inteligencja w edukacji medialnej: potencjał, wyzwania i perspektywy
W artykule omówiono rolę sztucznej inteligencji (AI) w edukacji medialnej, wskazując na jej potencjał w rozwijaniu kompetencji medialnych uczniów, wyzwania związane z jej implementacją, zagrożenia oraz przyszłe kierunki rozwoju. Szczególną uwagę poświęcono personalizacji nauczania, krytycznemu myśleniu, dezinformacji oraz kwestii etycznej obecności AI w procesie edukacyjnym. Artykuł stanowi próbę analizy możliwości, jakie AI niesie dla edukacji medialnej w kontekście dynamicznie zmieniającego się krajobrazu informacyjnego. Rozwój sztucznej inteligencji radykalnie zmienia sposób w jaki społeczeństwo funkcjonuje, komunikuje się i przetwarza informacje. W kontekście edukacji medialnej, pojawienie się AI, systemów rekomendacyjnych oraz personalizacji treści wyznacza nowe wyzwania i redefiniuje kompetencje, które powinny być kształtowane u uczniów i nauczycieli. Edukacja medialna nie może już ograniczać się do analizy tradycyjnych mediów, musi obejmować zjawiska związane z algorytmizacją, dezinformacją generowaną przez AI oraz etycznymi aspektami korzystania z inteligentnych systemów. Celem artykułu jest analiza zastosowania narzędzi opartych na AI w edukacji medialnej, ze szczególnym uwzględnieniem ich roli w rozwijaniu krytycznego myślenia, weryfikacji informacji oraz personalizacji nauczania. Ze względu na szybki rozwój sztucznej inteligencji, analiza opiera się na stanie wiedzy aktualnym na moment pisania (2025). Brakuje długofalowych badań empirycznych nad wpływem sztucznej inteligencji na kompetencje medialne uczniów, dlatego wnioski mają charakter wstępny i analityczny.
Prawa autorskie (c) 2025 Katarzyna Adamczyk https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Uczniowskie adaptacje osobowości, cz. III
W trzech kolejnych artykułach ukazano przykłady uczniowskich adaptacji osobowości. Odwołując się do koncepcji analizy transakcyjnej oraz wiedzy z zakresu zaburzeń osobowości przedstawiono szereg typowych cech i zachowań, dominujących potrzeb oraz wybranych parametrów AT, a także podano praktyczne wskazówki mogące pomóc nauczycielom i wychowawcom w rozumieniu swoich relacji z uczniami sprawiającymi kłopoty wynikające z problemów charakterologicznych. Wskazano też sposoby działań kompensacyjnych oraz interwencji w postaci afirmacje służące zapobieganiu ujawniających się przejawów dysfunkcjonalnego rozwoju osobowości. W ostatnim artykule z tego cyklu zaprezentowane zostaną następne przykłady dysfunkcjonalnych adaptacji osobowości, jakie zauważyć można u niektórych uczniów.
Prawa autorskie (c) 2025 Jarosław Jagieła https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Szczęście i nadzieja w świadomości młodego pokolenia – analiza percepcji i doświadczeń
Artykuł prezentuje opinie studentów pedagogiki na temat nadziei, symboli szczęścia i wartości osobistych. Obejmuje część teoretyczną, w której opisano cechy generacji urodzonych po roku 1995 oraz zarysowano pojęcia nadziei i szczęścia. W części empirycznej opisano wyniki badań sondażowych diagnozujących poziom nadziei podstawowej oraz symbole i wartości utożsamiane przez młodych z pełnym i trwałym zadowoleniem z życia. W badaniu posłużono się kwestionariuszem Nadziei Podstawowej BHI-12 oraz Listą Wartości Osobistych. Wyniki pozwalają stwierdzić, że u badanych poziom nadziei podstawowej utrzymuje się na dobrym poziomie. Ułatwia im to znajdowanie sposobu reagowania na stres i traumę, kształtuje szybkość i konstruktywność adaptacji do nowego środowiska społecznego, daje większe szanse na skuteczność oddziaływań edukacyjnych i ewentualnych terapeutycznych. Badani wskazują symbole szczęścia oraz tworzą listę wartości, których osiągnięcie prognozuje satysfakcję z życia.
Prawa autorskie (c) 2025 Bogumiła Bobik https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Potrzeby i szanse partycypacji studentów w procesie decyzyjnym na rzecz zrównoważonego rozwoju na uniwersytetach
Celem niniejszego artykułu jest zwrócenie uwagi na znaczenie udziału studentów w podejmowaniu decyzji dotyczących zrównoważonego rozwoju na uniwersytetach. W artykule pokrótce przedstawiono model pedagogiczny, który wzmacnia i motywuje studentów do stania się aktywnymi i krytycznymi obywatelami, zdolnymi do uczestniczenia w kształtowaniu zrównoważonej przyszłości. Ponadto omówiono niektóre ramy koncepcyjne praktyk partycypacyjnych studentów w szkole przedstawione w literaturze badawczej. Ostatnia część artykułu przedstawia dwa międzynarodowe programy mające na celu wzmocnienie aktywności studentów na rzecz zrównoważonego rozwoju na uniwersytetach: eko-kampus i zielone biuro.
Prawa autorskie (c) 2025 Anna Batorczak https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Pasywność w ujęciu analizy transakcyjnej a podatność użytkowników na cyberzagrożenia
Badanie dotyczy związku pomiędzy strategiami pasywności w analizie transakcyjnej a podatno- ścią użytkowników na zagrożenia cybernetyczne. Główny problem badawczy koncentrował się na identyfikacji tych strategii pasywności, które najsilniej wiążą się z ryzykownymi zachowaniami w sieci. Badanie przeprowadzono w Polsce metodą CAWI na próbie 357 osób dorosłych. Zastoso- wano dwa narzędzia badawcze: Kwestionariusz Pasywności oraz autorski, eksperymentalny Kwe- stionariusz Podatności na Cyberzagrożenia. Wyniki ujawniły istotne statystycznie korelacje pomię- dzy strategiami nadadaptacji i bierności a podatnością na zagrożenia cyfrowe, co częściowo po- twierdza hipotezę, że wszystkie formy pasywności zwiększają ryzyko. Dodatkowo odnotowano do- datni związek pomiędzy strategią agresji a ujawnianiem życia prywatnego w mediach społeczno- ściowych, co może wskazywać na obniżoną wrażliwość na prywatność i związek ze zjawiskiem sha- rentingu. Uzyskane wyniki podkreślają znaczenie czynników psychologicznych w cyberbezpieczeń- stwie i mogą stanowić podstawę dla działań profilaktycznych oraz edukacyjnych ukierunkowanych na wzmacnianie kompetencji użytkowników w zakresie ochrony cyfrowej.
Prawa autorskie (c) 2025 Zbigniew Łęski https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Funkcjonowanie osobowości w zakresie self i relacji społecznych a profile funkcjonalnych stanów Ja
Cel: W aktualnych klasyfikacjach zaburzeń psychicznych i zachowania tj. ICD-11 (2022) oraz DSM-5-TR (2024) dominuje podejście dymensjonalne nad kategorialnym, zwłaszcza do zaburzeń osobowości. Podejście wielowymiarowe stawia nowe wyzwania dla klinicystów i psychoterapeutów zarówno w zakresie diagnozy opisowej, jak i strukturalno-funkcjonalno-dynamicznej osobowości. Pojawia się pytanie czy teorie osobowości, będące podstawą różnych modalności psychoterapii, w tym założenia analizy transakcyjnej wnoszą wystarczającą podstawę do dymensjonalnego opisu w zakresie funkcjonowania self i funkcjonowania interpersonalnego osoby. Celem projektu badawczego była próba odpowiedzi na pytanie czy osoby z zaburzeniami osobowości różnią się od osób bez zaburzeń osobowości profilem behawioralnych, społecznych i komunikacyjnych przejawów funkcjonowania, tj. egogramem funkcjonalnych stanów Ja. Założyliśmy, że różnice między profilami pozytywnie i negatywnie używanych funkcjonalnych stanów Ja mogą stanowić podstawę diagnozy poziomu funkcjonowania osobowości w zakresie self i relacji interpersonalnych. Metody i badani: poziom funkcjonowania osobowości zbadano przy użyciu Skali Funkcjonowania Self i Interpersonalnego (The Self and Interpersonal Functioning Scale, SIFS; Soroko i in., 2025), stany Ja zbadano Kwestionariuszem Stanów Ja (Matkowski i in., 2016). Grupa badana liczyła 106 osób w wieku 18 - 65 lat. Wyniki: Wyniki wskazują, że osoby z zaburzeniami osobowości istotnie różnią się od osób z osobowością normalną pod względem nasilenia zarówno pozytywnych, jak i negatywnych stanów Ja. Badani z zaburzeniami osobowości częściej niż osoby bez zaburzeń osobowości korzystają z negatywnie używanych stanów Ja Dziecka Zbuntowanego i Dziecka Podporządkowanego oraz ujawniają mniejsze doinwestowanie Dorosłego. Opis poziomu funkcjonowania w zakresie self i interpersonalnym przy użyciu egogramu funkcjonalnego analizy transakcyjnej może stanowić wiarygodną podstawę do podejmowania decyzji diagnostycznych przez klinicystów i terapeutów.
profile stanów Ja osobowości zaburzonej i normalnej
Prawa autorskie (c) 2025 Piotr Przybylski; Lidia Cierpiałkowska https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Zabawa rówieśnicza w transformacji: od podwórkowego „berka” do internetowego „challenge’u”
W artykule przedstawiono analizę specyfiki wyzwań internetowych (tzw. „challenge’y”) popularnych wśród dzieci i młodzieży w kontekście tradycyjnych zabaw rówieśniczych. Aktywności te traktuje się jako nowy element współczesnej kultury dziecięcej i tym samym postrzega jako następstwo transformacji zabawy rówieśniczej. Problemy badawcze skoncentrowano na określeniu cech tradycyjnych zabaw rówieśniczych obecnych w wyzwaniach internetowych oraz nowych elementów wprowadzanych przez zabawy cyfrowe w porównaniu do zabaw podwórkowych. Posługując się netnografią jako metodą gromadzenia danych, dokonano identyfikacji i obserwacji wyzwań internetowych publikowanych w popularnej wśród dzieci i młodzieży aplikacji TikTok. Analiza tematyczna pozwoliła wyłonić elementy ciągłości zachowane w „challenge’ach”, takie jak: kolektywność i współpraca; rozrywka i śmiech, rytualność i symboliczność, rywalizacja i próba sił oraz twórczość i kreacja. Wśród cech wyróżniających zabawy internetowe dostrzeżono: cyfrowe uwiecznienie i widoczność, wymiar publiczny i globalny, radykalizacja form i treści, performatywność oraz logikę platform.
Prawa autorskie (c) 2025 Joanna Dziekońska https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Orientacja sprawcza i wspólnotowa oraz partycypacja społecznamłodzieży w wieku 14–19 lat – raport z badań
Celem artykułu jest przedstawienie wyników badań diagnozujących orientacje sprawcze i wspólnotowe młodych uczniów w wieku 14–19 lat w odniesieniu do partycypacji społecznej młodzieży w działaniach podejmowanych na rzecz ich społeczności. Zaangażowanie i aktywność społeczna członków danej społeczności są jednym z czynników warunkujących jej rozwój. Prezentowane wyniki badań stanowią próbę zbadania znaczenia poczucia sprawstwa dla świadomego, odpowiedzialnego angażowania się w działania i partycypację społeczną wśród uczniów wybranych szkół średnich w średniej wielkości mieście. Przyjęto założenie, że wymiar sprawczości (działania lub ich braku) jako wpływu osoby na wydarzenia może być istotnym aspektem budowania własnego obrazu siebie, postrzegania swojej roli w otaczającym świecie, motywacji do podejmowania określonych działań, ale także rozumienia i interpretowania świata oraz zachodzących w nim zjawisk. Ostatecznie poruszona problematyka wydaje się istotna ze względu na społeczne konsekwencje kształtowania lub niekształtowania przekonania o możliwości konstruowania własnej biografii, a także przekonania o możliwości wpływania na otaczającą rzeczywistość. Wyniki można również odnieść do teorii analizy transakcyjnej Erica Berne’a, w której stan ego Dorosłego umożliwia świadomą, racjonalną ocenę sytuacji i aktywność społeczną, co może przyczynić się do lepszego zrozumienia mechanizmów budowania zaangażowania i odpowiedzialności społecznej wśród młodzieży.
Prawa autorskie (c) 2025 Edyta Halista-Telus, Iwona Zychowicz https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Pracuj albo graj! Pokój nauczycielski w świetle teorii analizy transakcyjnej
Celem artykułu jest analiza szkolnej przestrzeni pokoju nauczycielskiego z perspektywy uczniów w kontekście analizy transakcyjnej. Przeprowadzone badania oparto na koncepcji strukturalizacji czasu w AT. Metodą badawczą był sondaż diagnostyczny realizowany za pomocą ankiety oraz techniki mapowania. Pozwoliło na identyfikację miejsc preferowanych przez uczniów do strukturalizacji czasu w określonych formach. Badania przeprowadzono w trzech liceach ogólnokształcących w Częstochowie w których zebrano 781 wypełnionych kwestionariuszy. Wyniki wskazują, że pokój nauczycielski jest odbierany przez uczniów przede wszystkim jako przestrzeń formalnej pracy i gier transakcyjnych, natomiast brak w nim elementów rozrywek, zabawy i intymności, co wpływa na postrzeganie tego miejsca jako zamkniętej, nieprzystępnej strefy. Może to utrudniać nawiązywanie szczerych, empatycznych, otwartych i akceptujących relacji między nauczycielami a uczniami. Analizy podkreślają potrzebę świadomego kształtowania (fizycznej i relacyjnej) przestrzeni pokoju nauczycielskiego jako otwartego miejsca współpracy i dialogu, które sprzyjałoby budowaniu zaufania, pozytywnych relacji oraz redukcji napięć w społeczności szkolnej. Może przyczynić się to do poprawy klimatu szkoły oraz podnieść efektywność procesów edukacyjnych.
Prawa autorskie (c) 2025 Karol Motyl https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Edukacja w dobie generatywnej sztucznej inteligencji: perspektywa analizy transakcyjnej
Edukacja w erze cyfrowej ewoluuje w kierunku wykorzystania nowych technologii ta- kich jak generatywna sztuczna inteligencja, która w coraz większym stopniu uwzględnia psychologiczne aspekty uczenia się. Obecnie może ona oferować spersonalizowane i skuteczne środowisko edukacyjne, które dostarcza spersonalizowanych informacji zwrotnych. Może jednak zaburzać procesy poznawcze i relacje oraz generować i rozpowszechniać dezinformację czy utrwalać uprzedzenia. Analiza transakcyjna, opracowana przez Erica Berne’a, opiera się na modelu komunikacji międzyludzkiej, który pozwala na identyfikację i modyfikację wzorców zachowań w relacjach interpersonalnych. Połączenie obu tych dziedzin tworzy potencjał do bardziej efektywnego wspierania procesów edukacyjnych. W artykule analizowany jest wpływ ChatGPT na procesy edukacyjne przez pryzmat Analizy Transakcyjnej (AT), ze szczególnym uwzględnieniem dynamiki stanów Ja oraz transakcji w relacjach nauczyciel-uczeń. Dlatego też ważne jest pokazanie różnych aspektów wykorzystania AI szczególnie w kontekście wpływu na relacje.
Prawa autorskie (c) 2025 Paweł Plaskura https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Rozwój psychoterapii psychoz w Analizie Transakcyjnej
Celem artykułu jest rekonstrukcja procesu rozwoju praktyki psychoterapii psychoz w Analizie Transakcyjnej. Badanie przeprowadzono opierając się na założeniach psychologii historycznej Kurta Danizgera, która zakłada, że ​​każda praktyka psychologiczna powinna być analizowana w jej kontekście społecznym i profesjonalnym. Analizowane są trzy główne momenty w rozwoju psychoterapii psychoz w TA: Eric Berne i psychoterapia psychoz; Szkoła Catexis Schiffów; oraz współczesne kierunki rozwoju psychoterapii psychoz w AT. Artykuł przedstawia konteksty społeczne, profesjonalne i teoretyczne, które ukształtowały ewolucję praktyki AT w dziedzinie psychoterapii psychoz.
Prawa autorskie (c) 2025 Jan Kornaj https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
[rec.] Dorota Pankowska (2024). Zapobieganie agresji w szkole. Profilaktyka pozytywna w ujęciu edukacyjnej analizy transakcyjnej. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, ss. 421
Prawa autorskie (c) 2025 Weronika Karaś https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Wychowanie przez pracę jako świadomie organizowana działalność w zapobieganiu ryzykownym zachowaniom dzieci i młodzieży
Artykuł koncentruje się na zagadnieniu wychowania przez pracę jako przedmiocie badań własnych. Celem postępowania badawczego było poznanie opinii studentek pedagogiki na temat skuteczności tej formy wychowania w kontekście profilaktyki zachowań ryzykownych. Do celu sformułowano następujące pytanie: Czy, a jeśli tak, to jakie walory ma wychowanie przez pracę w zapobieganiu ryzykownym zachowaniom dzieci i młodzieży? Badanie przeprowadzono w ramach paradygmatu pragmatyzmu, stosując jakościową analizę treści. W projekcie badawczym wzięło udział 45 studentek niestacjonarnych studiów pedagogicznych. Analiza odpowiedzi ujawniła szereg pozytywnych aspektów wychowania przez pracę w zapobieganiu ryzykownym zachowaniom dzieci i młodzieży. Z badań własnych wynika, że angażowanie młodych osób w odpowiedzialne zadania rozwija ich samodzielność, odpowiedzialność oraz umiejętność zarządzania czasem. Ponadto, wychowanie przez pracę kształtuje postawy społeczne, takie jak współpraca, szacunek dla innych oraz poczucie przynależności do społeczności. Przekłada się również na zmniejszenie skłonności do zachowań dewiacyjnych (agresja, uzależnienia, przynależność do nieodpowiednich grup rówieśniczych). Na podstawie opinii studentek pedagogiki podkreślono, że koncepcja wychowania przez pracę może wspierać przygotowanie nieletnich do samodzielnego życia po opuszczeniu środowiska rodzinnego lub instytucjonalnego.
Prawa autorskie (c) 2025 Daniel Kukla, Mirosław Mielczarek https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Prawa autorskie (c) 2024 Zbigniew Wieczorek https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Obszary zastosowań analizy transakcyjnej. ​Kwerenda biblioteczna
Prawa autorskie (c) 2024 jgrabowska https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
[Review of the book] Karen Minikin (2024). Radical-Relational Perspectives in Transactional Analysis Psychotherapy: Oppression, Alienation, Reclamation. Routledge Taylor & Francis Group, 178 pp.
[Review of the book] KarenMinikin(2024). Radical-Relational Perspectives in Transactional Analysis Psychotherapy: Oppression, Alienation, Reclamation. Routledge Taylor & Francis Group, 178 pp.
Personality Traits in the Context of Transactional Analysis and Emotional Intelligence in Young Adults: A Research Report
Cechy osobowości w ujęciu analizy transakcyjnej a inteligencja emocjonalna młodych dorosłych. Raport z badań Artykuł analizuje zależność między strukturą osobowości według teorii analizy transakcyjnej (AT) a inteligencją emocjonalną. W ramach AT osobowość jest podzielona na trzy stany Ja: Rodzic, Dorosły i Dziecko, które odzwierciedlają różne sposoby myślenia, odczuwania i zachowania. Inteligencja emocjonalna odnosi się natomiast do zdolności rozpoznawania, rozumienia i zarządzania własnymi emocjami oraz emocjami innych osób. Przyjęty model inteligencji emocjonalnej zakłada istnienie czterech głównych komponentów zdolności do spostrzegania i wyrażania emocji, zdolności do asymilowania emocji w przebiegu procesów poznawczych, zdolność do rozumienia i analizowania emocji oraz zdolności do kierowania emocjami. Przeprowadzone badania wskazują, że stan Ja Dorosły, charakteryzujący się obiektywną oceną sytuacji i logicznym myśleniem, koreluje pozytywnie z empatią, rozumianą, jako umiejętność rozpoznawania i rozumienia emocji innych. Opisany związek jest pomocny w rozumieniu procesu rozwoju i integracji stanu Ja Dorosły i podkreśla jego kluczową role w prawidłowo rozwiniętej osobowości.
[Review of the book], Jarosław Jagieła (2023). Psychopedagogika relacji. Analiza transakcyjna dla nauczycieli i wychowawców. Wydawnictwo Difin, 561 pp.
Prawa autorskie (c) 2024 Jurij Pelekh https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Student personality adaptations, part II
Studenckie adaptacje osobowości, cześć II W trzech kolejnych artykułach ukazano przykłady uczniowskich adaptacji osobowości. Odwołując się do koncepcji analizy transakcyjnej oraz wiedzy z zakresu zaburzeń osobowości przedstawiono szereg typowych cech i zachowań, dominujących potrzeb oraz wybranych parametrów AT, a także podano praktyczne wskazówki mogące pomóc nauczycielom i wychowawcom w rozumieniu swoich relacji z uczniami sprawiającymi kłopoty wynikające z problemów charakterologicznych. Wskazano też sposoby działań kompensacyjnych oraz interwencji w postaci afirmacje służące zapobieganiu ujawniających się przejawów dysfunkcjonalnego rozwoju osobowości.
Prawa autorskie (c) 2024 Jarosław Jagieła https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Integrative approach in transactional analysis as a theory and method in psychotherapy
Celem tego artykułu jest analiza integracyjnego podejścia w analizie transakcyjnej (AT) zarówno jako teorii, jak i metody w psychoterapii. Współczesne podejście integracyjne w AT rozszerza tradycyjne ramy teoretyczne, włączając elementy z innych szkół psychoterapii. W artykule omówiono kluczowe pojęcia analizy transakcyjnej, takie jak stany Ja oraz scenariusze życiowe, w ujęciu integracyjnym, a także przedstawiono specyficzne dla tego podejścia koncepcje i metody stosowane w praktyce terapeutycznej. Szczególną uwagę poświęcono wymiarom kontaktu oraz dynamice relacyjnej w terapii.
Prawa autorskie (c) 2024 adam bekier https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Problematic internet use and young adult mental health
Problematyczne używanie internetu a zdrowie psychiczne młodych dorosłych Artykuł stanowi próbę przybliżenia zjawiska problematycznego używania internetu w kontekście jego ewentualnych powiązań z innymi problemami zdrowia psychicznego. Celem zaprezentowanych badań pilotażowych było sprawdzenie, czy istnieje związek pomiędzy poczuciem bycia uzależnionym od internetu a występowaniem objawów depresji, lęku i stresu u młodych dorosłych. W badaniu, w którym udział wzięło 117 studentów z 3 uczelni, wykorzystano autorski kwestionariusz oraz skróconą wersję Skali Depresji, Lęku i Stresu (DASS-21). Badanie wskazało na niepokojąco wysoki poziom poczucia depresji, lęku i stresu w grupie respondentów, a także na istnienie związku pomiędzy nim a deklaracją uzależnienia od internetu.
Prawa autorskie (c) 2024 Agnieszka Kolek, Sylwia Galanciak https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Studying pedagogical theories. The perspective of Pedagogy students from Jan Długosz University in Częstochowa.
Studiowanie teorii pedagogicznych. Perspektywa studentów pedagogiki Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie Celem niniejszego artykułu jest zaprezentowanie wyników badań własnych, koncentrujących się wokół sensów i znaczeń nadawanych przez studentów pedagogiki UJD studiowaniu pedagogicznych teorii. Teorie (prądy, kierunki) pedagogiczne jako jeden z obszarów badań pedagogiki są dla badacza z wielu powodów interesujące. Obszar ten wyróżnia duża różnorodność, rozmaite dylematy czy kontrowersje. Różnorodność mobilizuje badacza, ale także studenta pedagogiki do zwielokrotnienia swojej aktywności poznawczej. Odkrywanie tego świata, poznawanie i rozumienie przypisywanych mu sensów i znaczeń mieści się w obszarze pedagogicznych poszukiwań, których kierunek wyznacza, m.in. obrana przeze mnie hermeneutyczna podróż (hermeneutyczna metoda wraz z odpowiadającymi jej opisowo – interpretacyjnymi analizami). Wybór takiej ścieżki badawczej jest wynikiem postawionego przeze mnie celu badania, przedmiotu i problematyki badawczej.
Prawa autorskie (c) 2024 Monika Adamska-Staroń https://creativecommons.org/licenses/by/4.0